Ўтган ҳафта Ўзбекистон ҳукумати умумий қиймати қарийб 1,5 млрд долларга тенг навбатдаги суверен халқаро облигацияларини 3 та валюта: доллар, евро ва сўмда жаҳон молия бозорларига жойлаштирди.
Жалб қилинган маблағлар давлат бюджети тақчиллигини қоплаш ва Барқарор ривожланиш мақсадларини молиялаштириш учун йўналтирилади.
Хўш, ўзи облигациялар нима? Нима учун ҳукумат облигациялар жойлаштиради?
Облигация – бу ҳукумат ёки компания томонидан чиқариладиган қарз қимматли қоғози ҳисобланади. Ҳукумат облигация чиқарса, уни турли инвесторлар сотиб олади; ҳукумат эса белгиланган давр мобайнида ўзгармас фоизни инвесторга тўлаб боради ва муддат тугаши билан асосий қарз ҳам инвесторга қайтарилади.
Облигациялар иккиламчи бозорда котировка қилинади, нархи бозор шароитлари ва базавий ставкаларига мутаносиб равишда ўзгариб туради.
Облигациялар, уларнинг сарфланиши ва қандай жойлаштирилиши ҳақида Kun.uz билан суҳбатда Infrasia Capital ва Finasia Capital компаниялари бош директори, собиқ молия вазири ўринбосари Одилбек Исоқов сўзлаб берди.
— Сиз молия вазири ўринбосари бўлиб ишлагансиз ва ҳукуматнинг облигациялар чиқариш жараёнларида бевосита иштирок этгансиз. Облигациялар нима экани ва улар нега жаҳон бозорига жойлаштирилиши ҳақида гапириб бера оласизми?
— Халқаро облигациялар Ўзбекистон Республикаси томонидан 2019 йилдан бери чиқарилади. Бу глобал молия бозорларидаги фондлардан маблағ жалб қилишнинг бир тури. Оддийроқ тушунтирсам, бу ҳам кредитдек гап. Одамлар уй олиш учун ипотека, машина олиш учун ёки фарзандларини ўқитиш кредит олиб, маълум йиллар мобайнида уни бўлиб тўлашади. Худди шундай Ўзбекистонда ҳам олиб борилаётган ислоҳотлар йирик маблағларни талаб қилади.
Кредитдан фарқи нима? Облигациялар бозорда қимматли қоғоз кўринишида чиқарилиб, битта банкдан олинмайди-да, юзлаб инвесторлардан йиғиб олинади. Облигациялар ривожланган ва ривожланаётган мамлакатлар учун одатий ҳолат. Биз чиқарган кунимиз Қатар амирлиги ҳам 2,5 млрд долларлик евробонд чиқарди. Бу ерда мамлакатларнинг ўзида қанчалик маблағлари бор ёки йўқлиги аҳамиятга эга эмас. Маълум мақсадлар учун бозордан маблағ жалб қилиш усули бу.
– Барқарор ривожланиш мақсадлари (БРМ) учун олинадиган облигациялар нима дегани?
