Халқаро болалар куни дунёда турлича саналарда нишонланади. Аксарият ғарб мамлакатларида бу кун 20 ноябрга тўғри келса, барча постсовет ҳамда баъзи дунё давлатларида 1 июн Халқаро болалар куни сифатида байрам қилинади. Маълумотларга кўра, айни вақтда 145 дан ортиқ давлат бу кунни байрам қилади, айнан 1 июнни нишонловчи давлатлар сони 49 тани ташкил қилади.

Бу кунда жамики болаларнинг ҳақ-ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, уларнинг фаровонлигини таъминлаш масалалари кўтарилади, муаммоларга бағишлаб тадбирлар ўтказилади, болалар иштирокида кўнгилочар шоулар уюштирилади.

Куннинг қисқача тарихи

Дунё мамлакатларининг Халқаро болалар кунини нишонлаш таклифи берилиши бир нечта саналар билан боғланади. Баъзи манбаларда бу сана 1920 йил Туркияда пайдо бўлгани ҳақида маълумот келтирилса, яна баъзиларида 1950 йилда бошлангани айтилади.

Лекин ахборотларнинг деярли барчасида 1 июн 1954 йилда БМТ резолюцияси билан болалар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш, меҳнатига чек қўйиш ва таълим олиш имкониятини кафолатлаш мақсадида “Халқаро болалар куни” сифатида таъсис этилгани қайд этилади.

Умумжаҳон болаларни ҳимоя қилиш жамияти сана ҳақида гапирар экан, болаларга нисбатан қараш, муносабатни ўзгартириш ҳамда болалар фаровонлигини ошириш зарурлигини айтади. Яъни “бола – инсон, унинг ҳуқуқлари – асосий инсон ҳуқуқларидир. У худди шундай муносабатда бўлишга ҳақли ва махсус кунда шу масалалар эсланиши лозим”.

“Инсоният энг яхшисини болаларга беришга мажбур”

1925 йилда болалар фаровонлиги бўйича ўтказилган бутунжаҳон конференциясида 1 июн “Дунё эътиборини болалар билан боғлиқ муаммоларга қаратиш” куни деб эълон қилинган. Унда қатнашган мамлакатлар “инсоният энг яхшисини болаларга беришга мажбур” эканини англаб етган. Шу сабаб конференцияда “Бола ҳуқуқлари бўйича Женева декларацияси” қабул қилинган. Ҳужжатга кўра, 5 та устувор вазифалар илгари сурилган.

Яъни:

1. Болага моддий ва маънавий жиҳатдан нормал ривожланиши учун зарур бўлган воситалар берилиши;

2. Oч қолган бола овқатлантирилиши, касали даволаниши, қолоғига ёрдам берилиши, ҳуқуқбузари ўнгланиши, етим ва гўдак бўлгани эса бошпана ва ёрдам берилиши керак;