Чикунгуня – тропик ва субтропик минтақаларда учрайдиган вирусли касаллик. У одамдан одамга ўтмайди, фақат чивин чақиши орқали юқиши мумкин.
Дастлаб 1952 йилда Танзанияда аниқланган. “Чикунгуня” сўзи маконде тилидан олинган бўлиб, “букчайтириб қўядиган” деган маънони англатади, бу атама касаллик бўғим оғриғи туфайли одамнинг букчайиб юришига ишора қилади.
Асосан, Америка, Африка ва Осиёда учрайди. Европада тарқалиши эса бошқа минтақалардан вирус юқтириб қайтган саёҳатчилар ва уларнинг юкларига қўшилиб келган чивинлар билан боғлиқ.
Белгилари
Касаллик одамларда кучли иситма ва бўғим оғриқлари билан намоён бўлади. Шунингдек, қуйидаги симптомлар ҳам кузатилади:
- мушак оғриғи;
- чарчоқ;
- тошма;
- бош оғриғи;
- кўнгил айниши;
- бўғим шиши.
Бўғим оғриғи, одатда, бир неча кун давом этади, аммо баъзан ҳафта, ой ёки ҳатто йиллаб ўз таъсирини кўрсатиши мумкин. Айрим ҳолларда кўз, юрак ва асаб тизими билан боғлиқ асоратлар қолдириши эҳтимоли мавжуд. Янги туғилган чақалоқлар ва сурункали касаллиги бор кекса ёшдагиларга кучлироқ таъсир кўрсатади. Одам чикунгуня касаллигидан бир марта тузалганидан сўнг, одатда, бу вирусни қайта юқтириб олмайди, чунки танада унга қарши иммунитет ҳосил бўлади.
Тарқалиши
2025 йил бошидан июл ўрталаригача 16 мамлакатда жами 240 000 дан ортиқ чикунгуня ҳолати ҳамда 90 та ўлим қайд этилган.
Америка минтақаси. Вирус тарқалиши энг кўп Бразилияда кузатилган – 185 553 та. Боливияда 4 721 та, Аргентинада 2 836 та ва Перуда 55 та касалланиш ҳолати аниқланган.
Осиё ва Африка минтақаси. Ҳиндистон, Шри-Ланка, Мавритания, Покистон ва Хитой бўйлаб жами 34 000 дан ортиқ ҳолат рўйхатга олинган. Хитойнинг Гуангдонг вилояти, айниқса Фошан шаҳри июн ойидан бери 7 000 дан ортиқ инфекция тарқалиши билан эпидемия марказига айланган. Ҳудудда кенг кўламли чора-тадбирлар амалга оширилган: беморлар шифохоналарда ётқизилган, дронлар ёрдамида сув тўпланадиган жойлар аниқланган, шунингдек, чивин личинкаларини йўқ қилувчи биологик усуллар қўлланган.
