БМТ Хавфсизлик Кенгаши Ғазо бўйича Трампнинг тинчлик режасини қўллаб-қувватлади

БМТ Хавфсизлик Кенгаши (ХК) АҚШ президенти Доналд Трампнинг Ғазо сектори бўйича тинчлик режасини қўллаб-қувватловчи резолюцияни қабул қилди. 15 аъзо давлатдан 13 таси 17 ноябрда Вашингтон таклифи учун овоз берди. Россия ва Хитой овоз беришда бетараф қолди.

Режа Ғазо секторида барқарорлаштиришга қаратилган халқаро кучлар тузишни ва Евроиттифоқ, Буюк Британия ҳамда АҚШда террористик ташкилот сифатида эътироф этилган ҲАМАС ҳаракатини қуролсизлантиришни назарда тутади. Бундан ташқари, фаластинликлар учун ўтиш даври маъмуриятини тузиш таклиф этилмоқда.

Овоз бериш арафасида Исроил резолюция матнида "Фаластин халқи ўз тақдирини ўзи белгилаши ва Фаластин давлати тузилишига ишончли йўл" ҳақидаги бандни танқид қилди.

Резолюциянинг қабул қилиниши БМТ Хавфсизлик Кенгаши учун нисбатан кам учрайдиган ютуқ ҳисобланади. Сўнгги йилларда аъзо давлатлар Яқин Шарқ масаласида ўта қарама-қарши позицияларни эгаллаб келаётган эди. Бундай овоз бериш натижаси Яқин Шарқдаги тинчлик жараёни тобора кенгроқ халқаро қўллаб-қувватловга эга бўлаётганидан далолат беради, дея таъкидлади dpa агентлиги. AFP агентлиги эслатишича, резолюция матни кескин музокаралар чоғида бир неча бор қайта кўриб чиқилган.

ҲАМАС ҳам резолюцияни танқид қилиб, "Ғазо сектори ичида халқаро кучларга вазифа ва функциялар юкланиши, жумладан қуролсизлантириш вазифаси, уларни нейтралликдан маҳрум қилиб, можаро тарафларидан бирига айлантиради", деб баёнот берди. Гуруҳ позициясини Reuters агентлиги келтирди.

Аввалроқ G7 мамлакатлари, шунингдек Вашингтоннинг Яқин Шарқдаги иттифоқчилари – Қатар, Миср, БАА, Саудия Арабистони, Индонезия, Покистон, Иордания ва Туркия АҚШ резолюциясини қабул қилишга чақирган эди.

"Бутун дунёни БМТ Хавфсизлик Кенгашининг ажойиб овоз бериш натижалари билан табриклайман, унга кўра 'Тинчлик кенгаши' тан олинди ва маъқулланди. Унга мен раҳбарлик қиламан, унга дунёдаги энг нуфузли ва ҳурматли лидерлар киради", – деб ёзди Трамп Truth Social ижтимоий тармоғида.

Оқ уй раҳбари БМТ Хавфсизлик Кенгаши аъзо давлатларига, жумладан Россия ва Хитойга ҳам миннатдорлик изҳор қилди. Унинг сўзларига кўра, "Тинчлик кенгаши" аъзолари ҳақидаги маълумотлар яқин ҳафталарда эълон қилинади.

БМТ Хавфсизлик Кенгашида вето ҳуқуқига эга бўлган Москва ўз резолюция лойиҳасини тайёрлаган эди. Унда "Тинчлик кенгаши"ни тузиш ва АҚШ мувофиқлаштирадиган халқаро кучларни минтақада жойлаштириш ҳақида сўз бормаган. Ҳужжатда АҚШ президентининг ўзи ҳам тилга олинмаган.

Шу билан бирга, Россия дипломатлари ўз резолюциясини умуман овоз беришга қўймади. Россиянинг БМТдаги доимий вакили эса америкаликлар ҳужжатини "қопдаги мушук" деб атаб, уни қаттиқ танқид қилди.

ҲАМАСнинг 2023 йил 7 октябр куни Исроилга қилган ҳужуми Яқин Шарқ можаросининг янги босқичига старт берди. Ўша пайтда ҲАМАС жангчилари Исроилга ракета зарбаси бериб, унинг ҳудудига кириб борди ва тахминан 1200 кишини ўлдирди. Шунингдек, 250 нафар гаровга олинган шахслар Ғазо секторига олиб кетилди. Кейинчалик баъзи гаровдагилар алмаштирилди, айримлари эса ўлдирилган.

Исроил бу ҳужумларга жавобан ҲАМАСга уруш эълон қилди. Қуруқлик амалиёти ва Ғазо секторига берилган ҳаво зарбалари натижасида 68 мингдан ортиқ фаластинлик ҳалок бўлди, яна 170 мингдан зиёди яраланди.

13 октябр куни Шарм аш-Шайхдаги халқаро "тинчлик саммити"да Ғазо секторида ўт очишни тўхтатиш ҳақида декларация имзоланди. У ерда оташкесим режими кучга кирди, Исроил мудофаа армияси (ЦАҲАЛ) ҳарбий ҳаракатлар ҳудудининг тахминан ярмини тарк этди. Исроил қарийб 2 минг фаластинлик маҳбусни озод қилди. ҲАМАС жангчилари эса сўнгги тирик гаровдагилар ва ҳалок бўлганлар жасадини қайтарди.

Сулҳ шартларига кўра, ҲАМАС қуролсизланиши ва Ғазо секторидаги ҳокимиятни тарк этиши керак эди. Бироқ жангчилар қуролни топширмади ва сиёсий рақибларини судсиз қатл қилиш билан шуғулланишда давом этди.