ГФР махсус хизмати: Россия Германияда қурол-яроғ учун технологиялар сотиб олишга уринмоқда

Ҳужжатдан келиб чиқишича, Украинага қилинган қуролли ҳужум Россияда қурол-яроғга бўлган эҳтиёжни, шунингдек оммавий қирғин қуролларини ишлаб чиқариш учун зарур технологияларга талабни оширган. Шу билан бирга, 2022 йилдан бери жорий этилган Европа Иттифоқи санкциялари РФ учун бундай товарларни харид қилишни “жиддий қийинлаштиргани” қайд этилган.

Шундай шароитда Россияга алоқадор тузилмалар экспорт чекловларини айланиб ўтишга уриниб, Германиядан юқори технологияли маҳсулотларни сотиб олишга ҳаракат қилмоқда. Улар қаторида юқори аниқликдаги станоклар, микроэлектроника, махсус дастурий таъминот, ўлчов ва лаборатория ускуналари, шунингдек айрим материаллар бор.

BfV маълумотига кўра, бундай маҳсулотлар Россияда қандай мақсадда ишлатилишини яшириш учун бу каби операцияларга Россия махсус хизматлари ҳам жалб этилади. Бу эса якуний олувчиларни ва етказиб беришларнинг ҳақиқий мақсадини ниқоблаш имконини беради.

48 саҳифалик ҳужжатда таъкидланишича, бундай ҳаракатлар оммавий қирғин қуроллари ва тегишли технологиялар тарқалиши билан боғлиқ хатарларни кучайтиради. Гап фақат тайёр тизимлар ҳақида эмас, балки бундай қуролларни ишлаб чиқиш, модернизация қилиш ва қўллаш учун зарур бўлган техника, материаллар ва ноу-хауга кириш имконияти ҳақида ҳам кетмоқда.

Бу тоифага “икки хил мақсадли” (dual-use) товарлар ҳам киради — улар фуқаролик соҳасида ҳам, ҳарбий соҳада ҳам қўлланиши мумкин. Жумладан, ядро, биологик ва кимёвий қурол яратишда, шунингдек ракеталар, дронлар ва бошқа етказиб бериш воситаларини тайёрлашда ишлатилиши эҳтимоли бор.

Идора баҳосига кўра, Германия бу масалада алоҳида диққат марказида. Таҳлилда “Германиядан харид қилишга қаратилган хорижий давлатлар уринишларининг сони ва профессионал даражаси, умуман олганда, юқори бўлиб қолмоқда ва ўсишда давом этмоқда”, дейилади.

Германияга қизиқиш сабаби сифатида унинг етакчи индустриал давлат экани ва кўп сонли юқори технологияли компаниялар, илмий-тадқиқот институтлари ҳамда университетларга эга муҳим илмий марказ сифатидаги ўрни кўрсатилади. Потенциал нишонлар сифатида ҳам йирик халқаро концернлар, ҳам муайян технологик йўналишларда етакчи бўлган ўрта компаниялар кўрилиши айтилган.

Керакли технологияларни қўлга киритиш учун тарқоқ “харид тармоқлари”дан фойдаланилади: бу тармоқларда воситачи ёки сохта компаниялар харидор сифатида чиқиб, ҳақиқий олувчини яширади. Шунингдек, кўп ҳолларда ЕИ давлатлари ёки учинчи мамлакатлардаги воситачилар орқали “айланма етказиб беришлар” ташкил қилинади — мақсад логистикани чалғитиш ва якуний манзилни пинҳона сақлаш.

Таҳлилда аниқ мисоллар ҳам келтирилган. 2025 йил сентябрида Франкфурт-Майн судига қирғиз-россиялик тадбиркор чақирилган: у Россия учун ҳарбий мақсадли товарларни харид қилиш бўйича халқаро тармоқда иштирок этганликда ҳамда ҳақиқий якуний фойдаланувчиларни яширишда гумон қилинмоқда.

Ўша ойда Ҳамбург суди яна бир тадбиркорни Россияга қарши санкцияларни бузгани учун тўрт ярим йил озодликдан маҳрум этиш жазосига ҳукм қилган. Суд маълумотига кўра, у 2022 йил ноябридан 2024 йил февралигача Россияга 850 минг евродан ортиқ қийматда электрон компонентлар етказиб берган, етказиб бериш ва тўловлар эса асосан Ҳонгконг орқали амалга оширилган.

Идора алоҳида хавотир сифатида Россиянинг аллақачон “ядровий, кимёвий ва биологик қуролларнинг катта арсенали”га эгалигини кўрсатади. Махсус хизматга кўра, Россия дунёдаги энг йирик ядровий арсеналга эга — минглаб ядровий каллаклар ва турли етказиб бериш воситалари мавжуд.

Шу билан бирга, идора диққатни фақат Россияга қаратмасликка чақириб, оммавий қирғин қуроллари тарқалиши хавфи бўйича “хатарли давлатлар” қаторига Хитой, Эрон, Покистон ва Шимолий Кореяни ҳам киритади — таҳлилда қайд этилишича, улар ҳарбий технологияларни фаол ривожлантирмоқда ва хориждан технология ҳамда ноу-хау сотиб олиш йўлларига мурожаат қилмоқда.