Уруш. Араблар нега жим?

АҚШ ва Исроилнинг Эронга қарши уруши давом этмоқда. Теҳрон икки иттифоқчи кутганидек қулагани йўқ, давлатнинг вақтинча раҳбарларини тайинлаб, сайловга тайёргарликни ҳам бошлади. Форслар тинмай араб давлатларини ўққа тутмоқда, лекин бирор араб давлати жавоб бермаяпти. Дунёдаги энг машҳур шаҳар Дубай жанг майдонига айланди ҳамки, араблардан садо чиққани йўқ. Нега? Қуйида бунинг сабабларини излаб кўрамиз.

Америкага боғлиқлик

Доналд Трамп президентликка келганидан кейин араб давлатлари билан жуда катта, триллион долларлик битимлар имзолади. Кейин араблардан ана шунча пул оляпман, деб мақтанди. Мистер Трампни олисни кўзлаб иш тутувчи доно сиёсатчи деб бўлмайди, лекин араб давлатлари билан ўтказилган узоқ музокаралар, катта-катта келишувлар, Исроил бош вазири билан серияли учрашувлар яқин келажакда нимадир бўлишидан дарак бераётганди. Балки араб давлатларининг жимлиги ўша келишувларга боғлиқдир.

Трамп уруш бошланганидан кейинги биринчи чиқишида араб давлатлари ҳам операцияда қатнашмоқчи эканини айтди. Унинг гапларидан арабларга рухсат бермадик, деганини уқиш мумкин. Хуллас, араблар Америкага ўз мудофаасини буткул ишониб қўйгани ва бу унчалик ишончли келишув бўлмагани шу кунларда яққол кўринмоқда.

Биргина БАА мисолида олсак, Дубай дақиқасига миллионлаб доллар пул йўқотмоқда. Дубай аэропорти дунёдаги энг кўп рейсларни амалга оширадиган тайёрагоҳлардан бири, мамлакат иқтисодининг қон томири, пул оқими шу ердан бошланади, дақиқасига учиб қўнаётган учоқлар мамлакатга тинимсиз пул олиб келади. Ҳозир рейслар қотиб қолган, одамлар учиб кетолмаяпти, сайёҳлик ширкатлари мижозлари меҳмонхонада режадан ташқари қолиши учун ўз ҳисобидан пул тўлашга мажбур.

Ва энг ёмони уруш тугаганидан кейин ҳам одамлар анча вақт Дубайга сафардан тийилиб туради, бу – мамлакат учун катта зарар. Кеча амирликлар президенти Дубай шаҳзодаси билан Dubai Mall'да ифторлик қилди, одамларга шаҳар хавфсиз эканини кўрсатмоқчи бўлди. Бу мамлакат раҳбарияти зарбалар етказаётган зарардан қанчалик хавотирга тушиб қолганини кўрсатади.

Путин Эронни танқид қилди

Сарлавҳани ўқиб ҳайрон қолгандирсиз, лекин айнан шундай бўлди – Владимир Путин БАА президенти билан телефон суҳбати чоғида «Эроннинг БААга зарбаларини оқлаб бўлмаслигини, чунки Америка зарбалар учун бу давлат ҳудудидан плацдарм сифатида фойдаланмаганини» айтди. Чиндан шунақа, Америка Эронга денгиздан туриб зарба беряпти, Дубайда ҳарбий базаси йўқ.

Эрон нега бу шаҳарга ҳужум қилаётганини тушуниш қийин эмас. Биринчидан, яқин, ракеталар, дронлар осон етиб боради. Иккинчидан, араб оламининг энг машҳур туристик шаҳри Дубай. Эрон арабларга Америка билан иттифоқчи эканингиз бадалини тўлайсиз, деган кўйи Дубайни бомбалаяпти.

БАА-ку майли, сайёҳликка асосланган кичик давлат дейлик. Лекин Эрон араб давлатларининг энг каттаси Саудияга ҳам зарба беряпти. Яна дунёдаги энг катта завод Aramco'ни нишонга олди. Саудия нега жавоб бермаяпти?

Америкалик журналист Доналд Трампнинг дўсти Такер Карлсон шу кунларда қизиқ гап айтиб қолди. Унинг сўзларига кўра, Қатар ва Саудия Арабистони ҳукумати мамлакатда портлаш содир этишни кўзлаган Моссад агентларини қўлга олибди. Карлсоннинг фикрича, Исроил нафақат Эронни, балки минтақадаги барча араб давлатларини кучсизлантиришни истайди.

Эронни бомбалашга қарор қилган Америка ва Исроил Теҳрон жавоб ўлароқ араб давлатларини нишонга олишини яхши билган. Балки улар чиндан Эрон ва араб давлатлари урушиб кетишини истаган, араб давлатлари шу учун босиқлик қилаётгандир? Бўлиши мумкин. Такер Карлсон Саудиядаги Aramco заводига эронликлар эмас, исроилликлар зарба берган бўлиши мумкинлиги ҳақидаги версияни илгари сурди. Бу мантиқда жон бор, ахир Исроил мусулмон давлатлар бирлашиш ўрнига бир-бири билан урушиб кетишини орзу қилади!

Араб давлатлари минтақавий урушнинг олдини олиш, Исроил ва Америка провокациясига учмаслик учун Эронга жавоб бермаётган бўлса, уларнинг босиқлиги ҳурматга муносиб. Лекин Америка рухсат бермагани учун ўз ҳудудига ракета тушганига жим қараб турган бўлса... бунинг номи нима дейилишини яхши биласиз.