Эскроу тизими бўйича қонун лойиҳаси ишлаб чиқилган – Шерзод Қудбиев

Уй-жой хариди билан боғлиқ фирибгарликларнинг олдини олиш мақсадида январдан жорий этилиши керак бўлган эскроу тизими бўйича қонун кечикяпти, ҳануз қабул қилинмаган. Урбанизация миллий қўмитаси раиси Шерзод Қудбиевга кўра, ҳужжат айни вақт ҳукуматда, Адлия вазирлиги билан келишилмоқда. Март-апрел ойларида Қонунчилик палатасига киритилиши мумкин.

Президентнинг ўтган йили январ ойида қабул қилган 11-сонли фармони билан шу йил 1 январидан қурилишда молиявий интизомни кучайтириш ва мижозлар учун хавфсиз муҳит яратиш мақсадида эскроу тизими жорий этилиши керак эди.

Бу билан барча қурувчилар улуш киритиш асосидаги лойиҳаларини эскроу тизими орқали амалга ошириши мажбурий бўларди. Аммо тизим ҳануз жорий этилмади, ваҳоланки, фармон 1 йил аввал қабул қилинганди.

Миллий контент ишлаб чиқарувчи марказида ўтган матбуот анжуманида Урбанизация ва уй-жой бозорини барқарор ривожлантириш миллий қўмитаси раиси Шерзод Қудбиев Kun.uz мухбирининг кечикиш билан боғлиқ саволига жавоб берди.

Унинг айтишича, ҳужжат 1 июлгача қабул қилиниши юзасидан топшириқ берилган. Ҳозирда қонун лойиҳаси ҳукуматда, Адлия вазирлиги билан келишиш жараёнида.

“Айрим хусусий банклар биз ҳозирдан ишга тушаверайлик деяпти, лекин унинг тартиб-тамойилларини амалга ошириш учун қонун керак. Яъни эскроунинг асосий маъноси нима? Агарки тадбиркорлик субъекти уй-жойни қураман деса, қураверсин, ҳеч кимнинг эътирози йўқ. Лекин агар бу қурилишга одамлардан пул оламан деса, буни қонун билан тартибга солишимиз керак. Ҳозир шу жараён бўйича қонун, тартиб йўқ. Шу қонун бўйича келишиб олишимиз керак.

Қанча фоизини олиши мумкин? Агар [уйни] вақтида [қуриб] топширмаса, ким жавоб беради? Агар у қурувчи банкрот бўлса, нима бўлади? Аҳоли берган пулининг қанча фоизидан бўлади? Шу қўйилган пулдан қурувчи қанча фоизда кредит олади? Жуда кўп очиқ саволлар бор. Эртага уни хомлигича қабул қилсак, кейин бизни танқид қилиб ташлашади. Шунинг учун уни пишириб-пишириб олиб чиқиш керак”, – дейди Қудбиев.

Унинг қўшимча қилишича, қонун лойиҳаси март-апрел ойида Қонунчилик палатасига киритилиши мумкин. Анжуманда иштирок этган қурилиш вазири Шерзод Ҳидоятовга кўра, айни вақт эскроу тизими ихтиёрий кўринишда ишламоқда.

“Ҳозирги кунда улуш киритиш орқали [ишловчи] ҳар хил девелоперлар бор. Бир хиллари улуш киритишда қандай жараёнда иш олиб бораётганини билмаймиз. Бир хиллари пирамида шаклида ишлаётгандир, балки. Уни ҳеч ким билмайди. Эскроу шуни тартибга солади, мажбурий бўлади”, – деди у.

Ҳидоятов ҳозирда бу тизим қаерларда ишлаётганини очиқламади. “Бирор тадбиркор келиб, мен ишламоқчиман деса. Хусусий ипотека банк мурожаат қилди, яқинда иш бошлаяпти. Улар ихтиёрий ишлатмоқчи”, – деди вазир.

Эслатиб ўтамиз, Ўзбекистонда эскроу ҳисобварағини очишга 2025 йилнинг 1 июлидан рухсат берилиши айтилганди. 1 январдан эса у мажбурий қилиниши керак эди.