Электромобиллар пойгаси: ким дунёда етакчи?

BYD компанияси 2024 йил августидан 2025 йил августигача бўлган даврда 2,56 миллион автомобил етказиб бериб, дунёдаги энг йирик электромобил ишлаб чиқарувчига айланди. Бу Хитой автогигантига Geely ва Tesla каби рақобатчиларни анча ортда қолдириш имконини берди ҳамда бозордаги глобал кучлар мувозанати қанчалик тез ўзгараётганини яққол намоён қилди.

Фото: iStock

SNE Research томонидан жамланган маълумотлар тўлиқ электрли автомобиллар (BEV), шунингдек, қувватланадиган гибридлар (PHEV)ни ҳам ўз ичига олади.

BYD'нинг рақобатчилардан узилиб кетиши жуда сезиларли бўлди. Унинг натижаси — 2,56 миллион машина — Geely кўрсаткичидан қарийб икки баравар юқори ва Tesla'нинг 985 минглик натижасидан анча олдинда. Бу эса компаниянинг йил якуни бўйича жаҳон етакчиси мақомини мустаҳкамлади.

Рейтинг Хитой автосаноатининг қудратини ҳам кўрсатади. BYD ва Geely'дан ташқари, энг йирик ўнталикка SAIC Motor, Changan Automobile ва Chery ҳам кирган.

Ички бозордаги кучли талаб, йирик миқёсдаги ишлаб чиқариш ва таъминот занжирларининг чамбарчас интеграцияси хитойлик компанияларга кўплаб ғарб рақобатчиларидан тезроқ ўсиш имконини берди.

Хитойнинг етакчилиги фақат ички бозор билан чекланиб қолмаяпти. Хитой электромобил ишлаб чиқарувчилари экспортни фаол равишда ошириб, бутун дунё бўйлаб “яшил” технологиялар соҳасидаги позицияларини мустаҳкамламоқда.

Айниқса, уларнинг иштироки Лотин Америкаси ва Осиё мамлакатларида яққол сезилмоқда. Шу билан бирга, глобал савдо муҳити аста-секин Хитой фойдасига ўзгармоқда: қатор давлатлар экологик тоза транспортга ўтишни тезлаштириш мақсадида Хитой электромобиллари импортига қўйилган чекловларни юмшатмоқда.

Жануби-Шарқий Осиё, Лотин Америкаси ва Европанинг айрим ривожланаётган бозорлари тобора кўпроқ арзон ва оммабоп хитой электромобилларини танламоқда. Улар протекционизмдан кўра нарх ва оммабопликка устувор аҳамият бермоқда. Бу эса Хитой брендларининг халқаро экспансиясини янада тезлаштирмоқда.

Tesla ҳали ҳам америкалик ишлаб чиқарувчилар орасида энг юқори ўринда турган компания бўлиб қолмоқда, аммо унинг учинчи ўрни рақобат қанчалик кучайганини кўрсатади. Топ-10 рўйхатидан, шунингдек, Volkswagen, BMW ва Stellantis ҳам ўрин олган. Бироқ уларнинг сотув ҳажми Хитойдан анча паст.

Бошқача айтганда, электромобил бозори тобора Кремний водийсидаги технологик ёриб ўтиш ҳақидаги гаплардан кўра, ишлаб чиқариш миқёси бўйича мусобақага кўпроқ ўхшаб бормоқда. Ва ҳозирча бу пойгада айнан Хитой ғолиб келмоқда.