БАА Эронга яширинча ҳужумлар уюштириб келмоқда – WSJ
|23:01 / 12.05.20265 6718 мин
Ғарбда ишлаб чиқарилган қирувчи самолётлар билан яхши таъминланган БАА ўзини ҳимоя қилиш учун ушбу қуроллардан фойдаланишга кўпроқ мойиллик кўрсатмоқда.
Бирлашган Араб Амирликлари АҚШ ва Исроил бошлаган уруш давомида Эронга ҳарбий зарбалар бермоқда. Бу ҳақда Wall Street Journal нашри масаладан хабардор шахсларнинг сўзларига таяниб маълумот берди. Бу ҳолат Эроннинг энг катта нишонига айланган Амирликлар – урушнинг фаол иштирокчиси сифатида намоён бўлаётганини англатади.
БАА ҳарбийлари Ғарбда ишлаб чиқарилган қирувчи самолётлар ва кузатув тармоқлари билан яхши таъминланган. Ушбу ҳужумлар мамлакат эндиликда ўз иқтисодий қудрати ва Яқин Шарқдаги таъсирини ҳимоя қилиш учун ушбу қуроллардан фойдаланишга кўпроқ мойиллигини кўрсатмоқда.
Лаван оролига ҳужум
БАА очиқчасига тан олмаган ушбу зарбалар орасида Форс кўрфазидаги Лаван оролида жойлашган нефтни қайта ишлаш заводига қилинган ҳужум ҳам бор.
Ушбу ҳужум апрел ойи бошида — президент Трамп урушда ўт очишни тўхтатиш ҳақида эълон қилаётган вақтга тўғри келган.
Strikes hit an Iranian oil refinery on Lavan Island today.
Iran is now retaliating with strikes on targets in Kuwait, Bahrain, and the UAE. pic.twitter.com/xOptoGRjbB
Ҳужум натижасида кучли ёнғин келиб чиқиб, Эрон заводи қувватининг катта қисми бир неча ойга ишдан чиққанди.
Эрон ўша пайтда нефтни қайта ишлаш заводи «душман ҳужуми»га учраганини айтган. Бунга жавобан БАА ҳамда Кувайтга қарши ракета ва дронлар билан қатор ҳужумлар уюштирганди.
Лаван оролидаги ҳужум оқибатлари / Фото: Ижтимоий тармоқлар
АҚШ ушбу ҳужумдан норози бўлмади, чунки сулҳ тартиби ҳали тўлиқ ўрнатилмаган эди, дейди манба. Шунингдек, Трамп маъмурияти БАА ёки жанговар ҳаракатларга қўшилишни истаган ҳар қандай араб давлатининг иштирокини «шовқинсиз мамнуният билан қарши олади».
Мавзуга оид
Эроннинг БАА ва араб давлатларига ҳужуми
Форс кўрфази давлатлари урушдан олдин ўз ҳаво ҳудуди ёки базаларидан АҚШ ҳужумлар учун фойдаланишига йўл қўймаслигини айтганди. Эрон эса АҚШ ва Исроилнинг ҳужуми АҚШ базаларига жой берган давлатларни нишонга айлантириши ҳақида огоҳлантирган.
Уруш бошлангач, Эрон иқтисодий ва сиёсий зарарни ошириш ҳамда АҚШнинг ҳужумни давом эттиришини қийинлаштириш мақсадида Кўрфаздаги базалар, энергетика инфратузилмаси ва аэропортларга ракета ва дронлар билан ҳужум қила бошлади.
Ҳисоб-китобларга кўра, Эрон ўзининг асосий зарбасини БААга қаратиб, унга 2800 дан ортиқ ракета ва дронлар учирди. WSJ’нинг ёзишича, бу – Исроилга қилинган ҳужумлардан ҳам анча кўпдир.
Дубай аэропорти март ойидаги ҳужумдан сўнг / Фото: AP
Ҳужумлар БААнинг ҳаво қатнови, туризм ва кўчмас мулк бозорига қаттиқ зарба берди ва ходимларнинг оммавий таътилга чиқарилиши ҳамда ишдан бўшатилишига олиб келди.
Шунингдек, бу ҳужумлар БААнинг стратегик қарашларида туб бурилиш ясади: эндиликда улар – Эронни Амирликлар иқтисодий ва ижтимоий моделини йўқ қилишга қаратилган «ёвуз иштирокчи» деб билмоқда. Шундан бери БАА Форс кўрфазида Эрон билан энг очиқ қарама-қаршиликка киришган давлат сифатида намоён бўлди. У уруш давомида АҚШ билан кучли ҳарбий ҳамкорликни сақлаб қолди.
БААнинг иштироки – вақт масаласи эди
Таҳлилчиларга кўра, араб давлатлари, жумладан, БАА ҳам аввалдан бу урушни хоҳламаган. Аммо урушнинг дастлабки кунлариданоқ «Форс кўрфази давлатларининг ҳарбий ҳаракатларда фаолроқ иштирок этиши фақат вақт масаласи» бўлган.
БААнинг урушдаги иштироки ҳақидаги тахминлар март ойи ўрталаридан – Эрон осмонида Исроил ёки АҚШга тегишли бўлмаган қирувчи самолёт видеога олинганидан кейин кучайган.
Фото: Ижтимоий тармоқлар
Очиқ разведка таҳлилчилари Эрондаги уруш давомида БАА томонидан фойдаланиладиган Франциянинг Mirage қирувчи самолётлари, шунингдек, Хитойнинг Wing Loong дронлари фотосуратларига ишора қилмоқда.
Ҳарбий жиҳатдан БАА АҚШдан анча кичик, аммо у F-16 каби замонавий қирувчи самолётлар паркига эга. Шунингдек, амирликларда ёнилғи қуювчи самолётлар, қўмондонлик ва назорат самолётлари ҳамда кузатув дронлари билан таъминланган юқори даражада ўқитилган ҳарбий ҳаво кучларига эга.
АҚШ Ҳарбий-ҳаво кучларининг истеъфодаги расмийсига кўра, бу имкониятлар БААга минтақа учун ғайритабиий даражада мукаммал ҳаво қудратини беради.
«Агар сизда шундай салоҳиятли ҳаво кучлари бўлса, нега шунчаки четда туриб, Эроннинг ҳужумларини жавоб қайтармасдан қабул қилишингиз керак?» дейди генерал-лейтенант Дейв Дептула.
Бундан ташқари, АҚШ ва Исроил Теҳроннинг ҳаво ҳужумидан мудофаа имкониятларини деярли йўқ қилган. Бу эса Эрон осмонида БАА самолётлари жанговар топшириқларни бажариши учун хавфни кескин камайтиради.
«Агар сиз иттифоқчи бўлсангиз ва бу жараёнда иштирок этишни истасангиз, бунинг учун айни қулай вақт, чунки хавф жуда паст. Ўрта ва юқори баландликларда самолётлар ўзлари хоҳлаган ишни қила олади ва эронликлар бунга қарши деярли ҳеч нарса қила олмайди», деган Пентагоннинг яна бир собиқ расмийси.
Эронга қарши бошқа чоралар
Зарбалардан ташқари, БАА БМТда – Эроннинг Ҳўрмуз бўғозидаги назоратини тўхтатиш учун, керак бўлса куч ишлатишга рухсат берувчи резолюция лойиҳаларини ҳам қўллаб-қувватлади.
Шунингдек, БАА Эроннинг молиявий манфаатларига қарши ҳаракат қилиб, Дубайда Теҳрон билан боғлиқ бўлган мактаблар ва клубларни ёпди. Эрон фуқароларига виза бериш ва транзит ҳуқуқларини рад этди.
Бу чоралар – оғир санкциялар шароитида Амирликлар узоқ вақт давомида Эрон учун таъминлаб келган иқтисодий «ҳаёт йўли»ни чеклаб қўйди. Эрон бунга жавобан БААни АҚШ ва Исроил кампаниясига қўшилганликда қайта-қайта айблади.
БАА ҳужумлар бўйича изоҳ бермади
БАА Ташқи ишлар вазирлиги зарбалар юзасидан изоҳ беришдан бош тортди, бироқ аввалги баёнотларига ишора қилди. Унда Амирликлар душманона ҳаракатларга жавоб бериши, жумладан, ҳарбий йўл билан жавоб қайтариш ҳуқуқини тасдиқлаганди.
БАА армиясининг F-16 Block 60 қирувчиси / Фото: Military Defence
Пентагон изоҳ беришни рад этди. Оқ уй ҳам уруш пайтида БААнинг иштироки ҳақидаги саволларга жавоб бермади. Аммо расмийлар президент Трамп ихтиёрида барча вариантлар мавжудлигини ва АҚШ Эрон режимига нисбатан максимал таъсир воситаларига эга эканини айтди.
Форс кўрфазининг барча давлатлари ортиб бораётган хатарлар ва ўзларининг ҳомийси бўлган Американинг ишончлилиги масаласида бош қотирмоқда. БАА президентининг дипломатик маслаҳатчиси Анвар Гаргашга кўра, бу вақтда эса Амирликлар АҚШ билан муносабатларни янада мустаҳкамламоқда.
