Хитойнинг ўнлаб компаниялари Пентагоннинг қора рўйхатига киритилди

АҚШ Мудофаа вазирлиги томонидан тузиладиган рўйхат Америка компаниялари ва ташкилотларини ушбу фирмалар билан ҳамкорлик қилишнинг эҳтимолий хавф-хатарлари ҳақида огоҳлантиришга қаратилган. Бироқ, унга киритиш автоматик равишда санкциялар жорий этилишини англатмайди, деб ёзди BBC.

Хитойнинг АҚШдаги элчихонаси берган изоҳда бу рўйхат «камситувчи» экани ва Хитой компаниялари фаолият юритаётган мамлакатлар қонунчилигига қатъий риоя қилиши таъкидланади.

Alibaba вакиллари компанияни ушбу рўйхатга киритиш учун ҳеч қандай асос кўрмаётганини алоҳида таъкидлади.

Section 1260H номи билан танилган рўйхат 8 июнь куни АҚШ Федерал реестрида эълон қилинди ва Хитойнинг бир қатор йирик компанияларини ўз ичига олади. Бу қадам Вашингтон ва Пекин ўртасидаги муносабатларни янада кескинлаштириши мумкин.

Янгиланиш Пентагон ҳужжатнинг аввалги версиясини ҳеч қандай сабабсиз аввал эълон қилиб, кейин қайтариб олганидан бир неча ой ўтиб содир бўлди.

Ҳозирги рўйхат асосан февраль ойида қисқа муддатга пайдо бўлган версияни такрорлайди. Бироқ, илгари рўйхатдан чиқарилган иккита компания яна рўйхатга киритилди. Гап микрочип ишлаб чиқарувчи ChangXin Memory Technologies ва Yangtze Memory Technologies компаниялари ҳақида бормоқда.

АҚШ Вакиллар палатасининг Хитой бўйича махсус қўмитаси раиси, республикачи Жон Муленарнинг айтишича, янгиланган рўйхат Америка бизнеси, давлат тузилмалари ва жамияти учун огоҳлантириш бўлиши керак.

«Америка компаниялари миллий хавфсизлигимизга таҳдид солаётган ушбу компаниялар билан ҳамкорликни тўхтатиши керак, акс ҳолда улар Хитойнинг ҳарбий қудратини оширишга ҳисса қўшиш хавфи остида қолади», дейилади унинг баёнотида.

Умуман олганда, АҚШ Мудофаа вазирлиги 188 та компанияни қора рўйхатга киритган. Бу корхоналарнинг кўпчилиги Америка бозорида бевосита ёки билвосита тижорат хизматларини кўрсатади.

Уларнинг баъзилари, шунингдек, электромобиллар ишлаб чиқариш ва сунъий интеллектни ривожлантириш каби соҳаларда АҚШ йирик компаниялари билан рақобатлашмоқда.

Масалан, ўз автомобилларини Қўшма Штатларга етказиб бермайдиган BYD компанияси жорий йил бошида Tesla’ни ортда қолдириб, дунёдаги энг йирик электромобил ишлаб чиқарувчисига айланди.

Нанянг технология университети давлат сиёсати таҳлилчиси Стефани Камнинг фикрича, Пекин Вашингтон қарорини «иқтисодий тийиб туриш шакли» сифатида қабул қилиши мумкин. Унинг сўзларига кўра, Хитой бунга жавобан ўз санкцияларини жорий этиши, Америка компанияларини худди шундай рўйхатга киритиши ёки бошқа дипломатик чоралар кўриши мумкин.

Эълон қилинган рўйхатга кўра, Alibaba, BYD ва Baidu технологик компанияси АҚШ расмийларига кўра, Хитойнинг ҳарбий-фуқаролик интеграцияси тизимида иштирок этаётган ва шу орқали мамлакат мудофаа дастурларига кўмаклашаётган тузилмалар сифатида рўйхатга киритилган.

Таҳлилчи Стефани Камнинг сўзларига кўра, Вашингтон бу компанияларни Хитой қуролли кучлари билан шартномалар мавжудлиги тўғрисида далиллар асосида эмас, балки асосан давлат дастурларида иштирок этгани учун рўйхатга киритган кўринади.

Alibaba вакилининг таъкидлашича, компания «Хитой ҳарбий компанияси эмас ва ҳеч қандай ҳарбий-фуқаро интеграцияси стратегиясида иштирок этмайди».

«Биз компаниямиз ҳақидаги маълумотларни бузиб кўрсатишга уринишларга қарши барча қонуний чораларни кўрамиз», деди у. Baidu ҳам Америка томонининг даъволарини рад этди.

Рўйхатга киритилган бошқа Хитой компаниялари орасида электромобиллар ишлаб чиқарувчи Nio ва самолётсозлик корпорацияси Comac ҳам бор.

Рўйхатда аввалроқ киритилган компаниялар, жумладан, технология гигантлари Tencent ва Huawei, дрон ишлаб чиқарувчи DJI, шунингдек, энг йирик аккумулятор ишлаб чиқарувчи CATL ҳам қолган.

2019 йилда АҚШ ҳукумати Америка компанияларига Хитойнинг энг йирик корпорацияларидан бири бўлган Huawei билан бизнес қилишни тақиқлаб, унинг ускуналари билан боғлиқ миллий хавфсизликка таҳдидларни баҳона қилган эди.

Huawei ушбу айбловларни бир неча бор рад этиб, ўз маҳсулотларидан фойдаланиш хавф туғдирмаслигини ва компания Хитой ҳукуматидан мустақил равишда ҳаракат қилишини таъкидлади.