Футбол бўйича Ўзбекистон чемпионатида биринчи давра ўйинлари тугади. Амалдаги чемпион «Нефтчи» ҳамон етакчилик қилмоқда. «Пахтакор» иккинчи, ўтган ёлги кубок финалчиси «Бухоро» учинчи ўринда. Одатда биринчи даврадан кейин танаффус бўлар, пули борлар бирор ерда йиғин ўтказиб келарди. Трансфер ойнаси ҳам танаффус вақтида очиқ бўларди. Бироқ бу йил ЖЧ сабаб тақвим ўзгариб кетди, иккинчи давра эртадан бошланади.
Бу йилги чемпионат доимгидан кўп муҳокама қилинмоқда, ЖЧ сабаб эмас, давлат футбол клубларига тўғридан-тўғри пул бериши очиқ-ойдин эълон қилина бошлагани учун. Клублар давлатдан қанақа катта пул олишини билган оддий одамлар ўзбек футболига нисбатан кескин фикр билдирмоқда. Бу йилдан клублар янги реалликка дуч келмоқда.
Қуйида юқори дивизиондаги биринчи давра якунлари, тарқалиш ёқасига келиб қолган клублар, ироқлик футболчиларни тўплаётган «Пахтакор» ва ЖЧдан кейин амалга ошган илк йирик трансфер ҳақида гаплашамиз.
«Нефтчи» етакчи
Ўқувчиларимизнинг ҳаммаси ҳам футболга қизиқмайди, шу сабаб қисқача футбол бўйича Ўзбекистон юқори дивизиони ҳақида маълумот бериб кетсам. Европада бир давлатда 4-5 талаб профессионал лигалар борлиги ҳақида эштган бўлсангиз керак. Бизда фақат битта профессионал лига бор, уни Суперлига деб аташади. Лигадаги барча жамоалар, қандай йўл билан билмадим, ҳар йили ОФК лиценсиясидан эсон-омон ўтади. Яъни, Осиё миқиёсидаги мусобақаларда қатнашиши мумкин деган ҳужжат олади.
Лекин энг юқори дивизиондаги жамоаларнинг аксарини профессионал дейиш қийин. Ҳар йили бир нечта жамоа мавсумни ўз стадионида ўтказмайди, аксар стадионларда Wi-Fi ишламайди, кийиниш хоналарида иссиқ сув йўқлиги ҳақида ҳам тез-тез эшитиб қоламиз. Баъзи стадионларга кириш бепул, Тошкентдаги стадионларга кираётганингизда лотерея ҳам бериб қолишади. Хуллас, ана шунақа ўзимизга яраша Суперлига. Мусобақада 16 жамоа қатнашади. Деярли барча вилоятнинг бош жамоалари. Фақат Қорақалпоғистон ва Сирдарёдан жамоа йўқ. «Орол» ҳозирча Про-Лигада, «Гулистон» Биринчи лигада етакчи.
Ўтган йили Фарғонанинг «Нефтчи» жамоаси 24 ўтиб яна Ўзбекистон чемпиони бўлди. Жамоа ҳозир ҳам 36 очко билан жавдалда етакчи. Ислом Исмоилов мураббийлигидаги фарғоналиклар биринчи даврада ўтказилган 15 та ўйиннинг 11 тасида ғолиб бўлди, 3 та ўйинда дуранг ўйнади ва фақат 1 марта – ўз майдонида «Пахтакор»га енгилди. «Нефтчи» биринчи даврада ҳаммадан кўп 33 та гол уриб, ҳаммадан кам 6 та гол ўтказиб юборди. Тўплар нисбати +27, ҳақиқий етакчи.
«Пахтакор» 34 очко билан иккинчи ўринда. Ўзбекистоннинг энг бой одамларидан бири Жаҳонгир Ортиқхўжаев ҳомийлик қилаётган «Пахтакор» ҳам биринчи даврада фақат бир марта, ўз майдонида «Навбаҳор»га енгилди. Тошкентликларда дуранг кўпроқ, шунинг эвазига «Нефтчи»дан ортда қолишмоқда. Кучли учликни кўпчилик учун кутилмаганда «Бухоро» якунлаб турибди. Александр Хомяков жамоаси бежизга учликда бормаяпти. Бухоро ўтган йил кубок финалигача етиб бориб ҳакамнинг шубҳали қарори сабаб «Пахтакорга» енгилганди.
«Нефтчи» ва «Пахтакор» қолганлардан илгарилаб кетган, кейинги ўринлар жуда зич. «Бухоро»да 26 очко бўлса, кейинги ўринлардаги жамоаларда 25, 24, 22 очкодан бор. Масалан, «Бухоро» эртага Тошкентда «Пахтакор»га енгилса, ОКМК, «Навбаҳор» ёки «Насаф» учинчи ўринга чиқиб кетиши мумкин.
Водий дербилари
Мавсумлар оралиғида водий жамоалари трансфер учун катта пул сарфлаб учаласи ҳам чемпионлик учун курашишини маълум қилди. Лекин ҳозирча учликда водийдан фақат «Нефтчи» бор. «Навбаҳор» Темур Кападзе мураббийлигида яхши ўйин кўрсатмоқда, лекин ҳозир бешинчи ўринда.
Мавсумни Бабаян билан бошлаган «Андижон» кутилган натижага эришавермагач, борей деб ўринбосарлар жамоаси мураббийи Ислом Аҳмедовни бош мураббий этиб тайинлади ва ишлари юришиб кетди. Ҳозир Андижон 21 очко тўплаган ҳолда 8-ўринда, асосий очколар айнан ёш мураббий билан қўлга киритилди. Агар мавсум бошидан шу мураббий ишлаганда, балки натижа бошқачароқ бўларди.
«Динамо» ва «Насаф»да пасайиш
Ўтган йил чемпионлик учун курашган воҳа жамоалари «Насаф» ва «Динамо» учун биринчи давра ёмон ўтди. Ҳар икки жамоа мавсум стартида молиявий мураккаб ҳолатда қолгани натижаларга салбий таъсир қилди. Ўтган мавсум иккинчи бўлган «Насаф» ҳозирча 6-ўринда. «Динамо» эса ЖЧ паузасидан кейин ўтказилган 4 ўйинда 10 очко олиб, аҳволини бироз яхшилади ва 9 ўринга кўтарилди. Абрамов жамоаси бу йил ҳам чемпионатнинг энг қувноқ жамоаси бўлиб турибди. «Динамо» энг кўп гол урганлар орасида ҳам учинчи, энг кўп ўтказиб юборганлар орасида ҳам учинчи ўринда.
Тўпурарлар
Шахсан менинг фикримча, Суперлиганинг энг яхши футболчиси Люпчо Дориев 11 та гол билан тўпурар бўлиб турибди. «Сўғдиёна» хавфли ҳудудда экани ҳам македониялик футболчи тўпурарликни давом эттиришига халақит беролмаяпти. Дарвоқе, «Сўғдиёна» Дориев билан шартномани 5 йилга узайтирганини ҳам таъкидлаш керак. Аксар шартномалар 6 ойга имзоланадиган бизнинг чемпионат учун бунақаси ноодатий ҳисобланади. Янги келишувдан кейин Дориев Ўзбекистон чемпионатидаги энг кўп маош олувчи футболчилардан бирига айлангани айтилмоқда.
Мундиал танаффусидан кейинги 4 та ўйинда 5 та гол урган «Динамо» сардори Анваржон Ҳожимирзаев тўпурарлар пойгасида иккинчи ўринга кўтарилиб олди. Иккинчи ёшлигини ўтказаётган Темурхўжа Абдухолиқов ҳисобида саккизта гол бор. Кейинги ўринлардаги тўпурар еттитадан гол урган.
Трансферлар
Ҳозир ҳам Суперлигада трансфер ойнаси очиқ, жамоалар футболчи олиш билан банд. Энг шов-шувли трансферни «Пахтакор» амалга оширди. Ироқ миллий жамоасининг асосий футболчиларидан бири Айман Ҳуссайн тошкентликлар сафига келиб қўшилди. Шу тариқа «Пахтакор»да ироқлик футболчилар сони уч нафарга етди ва уларнинг барчаси миллий жамоа аъзолари. Айман Ҳуссайн Тошкент клубида йилига 1 миллион доллар маош олиши айтилмоқда.
Яна бир эътирофга арзирли трансферни «Динамо» амалга оширди. Самарқандликлар ҳимоячиси Жаҳонгир Ўрозов Россиянинг «Рубин» жамоасига сотиб олиш шарти билан ижарага берилди. Ҳимоячи шартномада кўрсатилган шартларни бажара олса, Қозон клуби уни «Динамо»дан сотиб олиши мумкин.
Бу трансфер атрофида жуда кўп миш-мишлар бўлди. Ўрозов бундеслигага «Боруссия» Мюнҳегладбах жамоасига ўтиши ҳақида кўп гапирилди, лекин афсуски, буларнинг барчаси футболчининг атрофидаги одамлар ўйлаб топган уйдирма бўлиб чиқди. «Динамо»га ЖЧдан кейин фақат бир жамоа, айнан «Рубин» расмий таклиф билан чиқиб, ҳимоячини қўлга киритган. Бошқа ҳеч бир клубдан таклиф бўлмаган.
ЖЧда ўйнаган футболчиларимиздан фақат бир нафари Европага, у ҳам қитъа мусобақаларидан четлатилган Россияга трансфер қилингани, қолган футболчилар ҳозир ўйнаётган жамоасидан кучлироқ клубга ўтмагани Ўзбекистон мундиалда қандай ўйнаганини кўрсатиб турибди.
Танқидлар
Ушбу мавсумдан бошлаб футболга қизиқмайдиган ўзбекистонликлар маҳаллий клублар давлатдан тўғридан-тўғри пул олишини билиб ҳайратга тушди. Ҳар бир шаҳарда ўнлаб, юзлаб таъмирталаб кўчалар асфалт, касалхоналар жиҳоз, мактаблар иситилишини кутаётган бир вақтда давлат ҳар бир клубга бюджет маблағларидан 35 миллиард сўмдан пул берилишини эълон қилди.
Одамлар бундай катта пул ҳеч қандай иқтисодий фойда келтирмайдиган футболга йўналтирилганидан шокка тушган бўлса, клублар бу пулнинг жуда камлигидан (!) шокка тушди. Ҳа, азизлар, ўзбек футболида маошлар шунақа каттаки, 35 миллиард урвоқ ҳам бўлмайди. Йил бошида футболчилар билан катта-катта шартномалар қилиб қўйган клублар бу пулни эшитиб ҳайратдан ёқа ушлади!
«Бунёдкор» каби жамоалар сафарга бориш учун пул тополмай қолди ва давлат биттагина ўйинга боролмаган «қалдирғочлар»га 5 миллиард сўм ташлаб берди! Билишимча, бу қўшимча пул эмас, ўша 35 миллиард ичидаги пулдан берилган. Нима бўлса ҳам, одамлар атрофидаги ижтимоий муаммони кўриб турган бир вақтда футболга юз миллиардлаб пул ажратилишини эшитиб хафа бўлди.
Сизларни хафа қилмоқчи эмасман, лекин ўн йиллар давомида футболга давлат корхоналаридан бундан анча кўп пуллар ажратиб келинган. Давлат ана шу пулни камайтириш, яқин келажакда буткул нолга тенглаштириш ҳақида ўйлаяпти деган яхши гумондаман...
