Буюк Британияни қамраб олган жазирама тўлқини автомобилчилар учун унчалик кўзга ташланмайдиган муаммони юзага келтирди. Ҳаво ҳарорати 30°C дан ошса, қуёш нурлари остидаги йўл қопламаси сирти тахминан 50–60°C гача қизиши мумкин.
Юқори ҳарорат ва узоқ муддатли ҳаракатланишнинг бундай уйғунлиги шиналарга қўшимча юклама туширади. Ҳаракатланиш вақтида улар доимо деформацияга учрайди, қизийди ва автомобил оғирлиги таъсирида бўлади. Агар машина йўловчилар ва юк билан тўлган бўлса, вазият янада жиддийлашади.
Нима учун жазирама шиналар учун хавфли?
Ҳаракатланиш вақтида шина ичидаги ҳарорат кўтарилади, шу билан бирга ҳаво босими ҳам ортади. Бунда етарлича дамланмаган шина кучлироқ деформацияга учраши мумкин, бу эса унинг янада қизиб кетишига олиб келади.
Шикастланган, ёрилган, нотекис ейилган ёки протекторининг чуқурлиги етарли бўлмаган шиналар айниқса заиф бўлиши мумкин.
Мутахассисларнинг таъкидлашича, ёзги жазираманинг ўзи шина ўз имкониятлари чегарасидан ташқарида ишлаётганини англатмайди. Ёзги шиналар айнан иссиқ об-ҳавода ишлатишга мўлжалланган. Асосий хавф ҳаддан ташқари юқори ҳарорат, катта юклама, узоқ сафар ва шиналарнинг ёмон ҳолати бирга келганда пайдо бўлади.
Ёзда шина босимини пасайтириш керакми?
Йўқ. Бу кенг тарқалган хато фикр. Қизиганида шина ичидаги ҳаво кенгаяди, шу сабабли босим ҳақиқатан ҳам ортади. Бироқ сафар олдидан босимни атайлаб пасайтириш керак эмас. Босимнинг етарли бўлмаслиги шинанинг деформациясини кучайтиради ва унинг янада қизиб кетишига олиб келиши мумкин.
Босимни шиналар совуқ ҳолатида текшириш ва автомобил ишлаб чиқарувчиси томонидан кўрсатилган қийматга созлаш тавсия этилади. Машина тўлиқ юкланганида, тегишли юклама учун тавсия этилган қийматлардан фойдаланиш лозим.
Узоқ сафар олдидан нималарни текшириш керак?
Ёзги узоқ сафар олдидан мутахассислар қуйидагиларни тавсия қилади:
тўрттала шина ва захира ғилдиракдаги босимни текшириш;
ён деворларида кесиклар, ёриқлар ва шишлар бор-йўқлигини кўздан кечириш;
протектор чуқурлигини текшириш;
шиналар нотекис ейилмаганига ишонч ҳосил қилиш;
автомобил тўлиқ юкланганида ишлаб чиқарувчи тавсия этган босимдан фойдаланиш;
сафар бошлангач, тебранишлар, бошқарувнинг ўзгариши ёки бошқа ғайриоддий белгиларга эътибор бериш.
Айниқса, автомагистралларда узоқ масофага ҳаракатланганда шиналарга эътиборли бўлиш лозим: юқори тезлик, узоқ давом этадиган ҳаракат ва автомобилга ортилган катта юк иссиқлик юкламасини оширади.
Жазирама фақат автомобилларнинг душмани эмас
Ҳаддан ташқари юқори ҳарорат йўл қопламасининг ўзига ҳам бевосита таъсир кўрсатиши мумкин. Кучли қизиганда битум юмшайди, йўлнинг айрим қисмларида эса деформациялар пайдо бўлиши эҳтимоли бор.
Шундай қилиб, кучли жазирама вақтида автомобилчилар бир вақтнинг ўзида бир нечта омилни ҳисобга олишига тўғри келади: шиналарнинг ҳолати, босим, автомобилнинг юкланиши, йўл сирти ҳарорати ва сафар давомийлиги.
Узоқ йўл олдидан шиналарни оддий кўздан кечириш бир неча дақиқа вақтни олади, холос. Лекин ҳаддан ташқари иссиқ шароитида бу хавфсизлик учун жуда катта аҳамиятга эга бўлиши мумкин.
