Visual Capitalist инфографикасида 2024 йилда дунё мамлакатларида минерал ёқилғи ишлаб чиқариш ҳажми тонна ҳисобида таққосланган. Маълумотлар Австрия Молия вазирлигига тегишли.

Рейтингда энергетик тошкўмир, коксланадиган кўмир, қўнғир кўмир, нефт, ёнувчан сланецлар, табиий газ ва уран ишлаб чиқариш ҳажми ҳисобга олинган.

Бироқ рейтингда муҳим жиҳат бор: давлатлар ишлаб чиқарган ёқилғининг қиймати ёки унинг энергетик самарадорлиги эмас, балки физик массаси — тоннадаги ҳажми таққосланган.

Шу сабаб кўмир каби катта ҳажмда қазиб олинадиган ёқилғи турлари умумий рейтингга жуда катта таъсир кўрсатади. Натижада айрим йирик кўмир қазиб олувчи мамлакатлар нефть ва газ ишлаб чиқариш бўйича жаҳон етакчилари бўлган давлатлардан ҳам юқори ўринларни эгаллаган.

Хитой — 4,8 млрд тонна

2024 йилда Хитой 4,8 млрд тонна минерал ёқилғи ишлаб чиқарган. Бу жаҳон бўйича умумий ҳажмнинг 28,6 фоизига тенг.

Хитойда ишлаб чиқариладиган минерал ёқилғининг асосий қисмини кўмир ташкил этади. Кўмир қазиб олишнинг улкан ҳажми мамлакатнинг рейтингда катта фарқ билан биринчи ўринни эгаллашига хизмат қилган.

Шу тариқа, дунёда қазиб олинган ҳар 10 тонна минерал ёқилғининг қарийб 3 тоннаси Хитой ҳиссасига тўғри келган.

АҚШ — 2,28 млрд тонна

Иккинчи ўринни 2,28 млрд тонна ёки жаҳон ишлаб чиқаришининг 13,5 фоизи билан АҚШ эгаллаган.

Хитой тонна ҳисобида АҚШга нисбатан икки баробардан зиёд минерал ёқилғи ишлаб чиқарган. Бироқ икки мамлакатда ишлаб чиқариш таркиби сезиларли даражада фарқ қилади.

Хитойда кўмир устунлик қилса, АҚШда минерал ёқилғи ишлаб чиқаришнинг асосий қисмини нефть ва табиий газ ташкил этади.

Россия — 1,46 млрд тонна

Учинчи ўринда Россия қайд этилган. Мамлакат 2024 йилда 1,46 млрд тонна минерал ёқилғи ишлаб чиқарган ва унинг жаҳон бозоридаги улуши 8,7 фоизни ташкил этган.

Россиядаги ишлаб чиқариш таркиби Хитойдан кўра АҚШга яқинроқ бўлиб, асосий улуш нефть ва табиий газ ҳиссасига тўғри келади.

Ҳиндистон ва Индонезия кучли бешликда

Ҳиндистон 1,14 млрд тонна кўрсаткич билан тўртинчи ўринни эгаллаган. Бу жаҳон минерал ёқилғи ишлаб чиқаришининг 6,8 фоизига тенг. Мамлакатда асосий ёқилғи тури энергетик кўмир ҳисобланади.

Бешинчи ўринда Индонезия — 921,4 млн тонна. Унинг жаҳон ишлаб чиқаришидаги улуши 5,5 фоизни ташкил қилган. Бу мамлакатда ҳам асосий ҳажм энергетик кўмир ҳисобига шаклланган.

Шундай қилиб, 2024 йилда Хитой, АҚШ, Россия, Ҳиндистон ва Индонезия биргаликда дунёдаги минерал ёқилғи ишлаб чиқаришнинг 63,1 фоизини таъминлаган.

Ушбу рейтинг ёқилғининг иқтисодий қиймати ёки ундан олинадиган энергия миқдорини эмас, айнан тоннадаги физик ҳажмини акс эттириши сабабли, уни энергия ишлаб чиқариш ёки ёқилғи бозори қиймати бўйича рейтинг сифатида талқин қилмаслик лозим.