24 июл куни TBC Bank Group OLX Uzbekistan компаниясидаги назорат улушини сотиб олди. Битим TBC ва Titan Investments қўшма корхонаси орқали амалга оширилди: қўшма корхона OLX’нинг Ўзбекистондаги бизнесининг 100 фоизини олди, TBC эса қўшма компаниянинг 50 фоиз ва битта акциясига эгалик қилади.
Битимдан сўнг фойдаланувчилар учун асосий саволлардан бири майдончадан фойдаланиш қоидалари ўзгарадими, деган савол бўлмоқда. Бепул эълонлар сақланиб қоладими, пулли хизматлар нархи ошадими, OLX ичида TBC ва Payme маҳсулотлари пайдо бўладими?
Kun.uz ушбу саволлар билан TBC’га мурожаат қилди.
Ҳозирча OLX аввалгидек ишлашда давом этади
TBC билдиришича, дастлабки босқичда OLX ишлаш тартибидаги асосий тамойилларни ўзгартириш режалаштирилмаган. Майдонча ўз брендини сақлаб қолади ва мустақил сервис сифатида ишлашда давом этади.
Компания асосий ўзгариш сифатида бошқарувнинг маҳаллий жамоага ўтишини айтмоқда. Маълум қилинишича, бу Ўзбекистон бозори билан боғлиқ қарорларни тезроқ қабул қилиш ҳамда OLX’нинг маҳсулот ва маркетинг жамоаларини кучайтириш имконини беради.
Фойдаланувчилар учун бу эгаси алмашганидан сўнг майдонча ишида бирданига сезиларли ўзгаришлар кутилмаётганини англатади.
Бироқ хизматлар нархи масаласи ҳозирча очиқ қолмоқда.
TBC амалдаги тарифларни номаълум муддат давомида сақлаб қолишга ваъда бермаяпти. Компаниянинг билдиришича, OLX тарифлари ва тижорий шартлари платформани интеграция қилиш жараёни давомида қайта кўриб чиқилади.
«Ҳозирча аниқ қарорлар қабул қилинмаган, якуний шартлар кейинроқ белгиланади», дейилади компания жавобида.
Ҳозирча OLX тарифларида ўзгаришлар эълон қилинмади. Қайд этилишича, тижорий шартлар платформани интеграция қилиш жараёни давомида кўриб чиқилади, эҳтимолий ўзгаришлар ҳақида фойдаланувчилар олдиндан огоҳлантирилади.
OLX’да TBC маҳсулотлари пайдо бўлиши мумкин
OLX’да ойига 5 миллиондан ортиқ фаол фойдаланувчи ва қарийб 2 миллионга яқин фаол эълон мавжуд.
Битим якунланганидан сўнг TBC вақт ўтиши билан OLX орқали молиявий ва тўлов хизматларини таклиф қилишни режалаштираётганини маълум қилди. Майдончада айнан қайси маҳсулотлар пайдо бўлиши ва бу қачон амалга оширилиши ҳозирча очиқланмади.
Шу билан бирга, компания OLX фойдаланувчилари учун Payme ёки TBC Bank хизматларидан фойдаланишни мажбурий қила олмайди.
Битимни дастлаб Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитаси кўриб чиққан. Регулятор харидни бир қатор шартлар асосида маъқуллаган.
Хусусан, янги эга OLX фойдаланувчиларини фақат Payme ёки TBC Bank орқали ҳисоб-китоб қилишга мажбурламаслиги керак. Рақобатчи тўлов тизимларига ҳам тенг шартларда фойдаланиш имконияти берилиши лозим. Шунингдек, OLX маълумотларидан рақобатни чеклаш ёки гуруҳ компанияларига асоссиз устунликлар яратиш учун фойдаланиш тақиқланади.
Шунинг учун TBC’нинг молиявий хизматлари пайдо бўлганидан кейин ҳам OLX бошқа бозор иштирокчилари учун очиқ бўлиб қолиши керак.
TBC Ўзбекистонда йирик рақамли компанияни биринчи марта сотиб олаётгани йўқ
OLX’ни сотиб олиш TBC’нинг Ўзбекистон бозоридаги харидлари сериясини давом эттирди.
2019 йилда гуруҳ Ўзбекистон бозорига Payme тўлов сервисининг 51 фоиз акциясини сотиб олиш орқали кириб келган. 2023 йил май ойида TBC қолган 49 фоизни ҳам сотиб олди ва компаниянинг ягона эгасига айланди. Ушбу битим вақтида Payme’нинг тўлиқ қиймати 113,6 миллион долларга баҳоланди.
2025 йил июн ойида TBC BILLZ чакана савдони автоматлаштириш сервисидаги назорат улушини сотиб олиш бўйича келишувга эришди. Гуруҳ дастлаб компаниянинг 53 фоиз акциясини 9 миллион долларга сотиб олди, улушни оширишни ҳисобга олганда, битимнинг умумий қиймати 12 миллион долларгачани ташкил этган бўлиши мумкин.
OLX навбатдаги йирик битим бўлди.
TBC OLX’ни сотиб олиш режаси ҳақида 2025 йил августда маълум қилган, битимни эса регулятор рухсатини олганидан сўнг 2026 йил 24 июл куни якунлади. Payme ва BILLZ’дан фарқли равишда, компания OLX нархини ошкор қилмаяпти.
TBC Kun.uz’га берган жавобида буни битим тузилмаси билан изоҳлади: OLX тўғридан-тўғри банк томонидан эмас, балки Titan Investments билан ташкил этилган қўшма корхона орқали сотиб олинган.
Шундай қилиб, қуйидаги кетма-кетлик ҳосил бўлади:
- 2019 йил: TBC Payme’даги назорат улушини сотиб олди.
- 2023 йил: Payme’ни тўлиқ сотиб олди.
- 2025 йил: BILLZ’даги назорат улушини сотиб олди.
- 2026 йил: Titan Investments билан қўшма корхона орқали OLX’да назоратни қўлга киритди.
Шу билан бирга гуруҳ ўзининг TBC Bank, TBC Nasiya, TBC Biznes ва суғурта хизматларини ҳам ривожлантирмоқда.
Шундай қилиб, TBC ўз бизнесини аста-секин классик мобил банк доираси ташқарисига кенгайтирмоқда. Payme гуруҳга тўлов сервиси, BILLZ чакана савдо бизнеси учун хизматларни берган бўлса, энди OLX йирик эълонлар майдончасини қўшмоқда.
TBC’нинг таъкидлашича, OLX’ни сотиб олиш муайян рақобатчининг ҳаракатларига жавоб эмас, балки рақамли экотизимни ривожлантириш ва янги сегментларга чиқиш стратегиясининг бир қисми ҳисобланади.
Якунда OLX фойдаланувчилари учун нималар ўзгаради?
OLX ўз номини сақлаб қолади ва алоҳида ишлашда давом этади. Бепул эълон жойлаштириш ва амалдаги тарифларни хариддан кейин дарҳол ўзгартириш режалаштирилмаган. Бироқ келажакда тижорий шартлар қайта кўриб чиқилиши мумкин ва TBC ҳозирча улар қандай бўлишини маълум қилмаган.
Вақт ўтиши билан OLX ичида молиявий ва тўлов хизматларини ҳам ривожлантириш режалаштирилмоқда. Шу билан бирга, регулятор TBC Bank ёки Payme маҳсулотларини мажбурий қилишни тақиқлади ва бошқа тўлов компаниялари учун ҳам тенг шарт-шароитларни сақлаб қолишни талаб қилди.
Харид амалда қанчалик сезиларли ўзгаришларга олиб келиши эса TBC майдонча учун янги маҳсулотлар ва тарифларни белгилаганидан кейин маълум бўлади.
