Президент Шавкат Мирзиёев 19 август куни кичик ва микро гидроэлектр станциялари тармоғини ривожлантиришнинг навбатдаги чора-тадбирлари юзасидан тақдимот билан танишди.
Қайд қилинишича, ўтган йили қабул қилинган алоҳида қарорга мувофиқ, хусусий сектор иштирокида жами 164 мегаватт қувватли қарийб 3 мингта кичик ва микро ГЭС қуриш белгиланган.
Бугунги кунда 64 та лойиҳа ишга туширилиб, уларнинг жами қуввати 41,6 мегаваттга етган. Аммо бу белгиланган қувватнинг атиги тўртдан бир қисмини ташкил этади. Режадаги қарийб 3 мингта лойиҳадан 932 таси бўйича ташаббускор аниқланган. Жаҳон банки иштирокида ажратилган 150 миллион долларлик имтиёзли ресурслардан фойдаланиш ҳам суст кетаётгани қайд этилди.
Тадбиркор ва инвесторларда станцияларни қуриш ҳамда ишлаб чиқарилган электр энергиясини сотиш шартлари бўйича саволлар кўплиги кўрсатиб ўтилди.
Шу муносабат билан аукционларда лойиҳанинг бошланғич нархи билан бирга электр энергиясини харид қилиш тарифининг энг қуйи чегарасини белгилаш, тарифларни станция қувватига қараб табақалаштириш таклиф қилинди. Бу “ноль” қийматда ютиб олинган, аммо амалга оширилмай қолган лойиҳалар муаммосини ҳал этиб, инвесторлар учун аниқ ва барқарор шарт-шароит яратади.
Шунингдек, 100 киловаттгача бўлган микро ГЭСларни лойиҳалаш ва қуриш соддалаштирилган тартибда амалга оширилади. Қуввати 50 киловаттгача бўлган лойиҳалар шаҳарсозлик ҳужжатлари экспертизаси ва давлат архитектура-қурилиш назоратидан озод этилади.
Қўшимча сув босимини ҳосил қилиш учун канал, дарё ва ўзанлар конструкциясига ўзгартириш киритишга рухсат берилади. Сув хўжалиги объектларида ўз эҳтиёжлари учун кичик ва микро ГЭСларни аукционсиз қуриш имконияти ҳам яратилади.
Лойиҳалар учун муносиб жойларни аниқлашдан тортиб, уларни ишга тушириш ва эксплуатация қилишгача бўлган жараёнларни қамраб олувчи рақамли платформа жорий этилади. Шу билан бирга, лойиҳалаш, қуриш ва фойдаланиш бўйича ягона услубий қўлланма ҳамда хусусий сектор иштирокида лойиҳаларни амалга ошириш тартиби ишлаб чиқилади.
Соҳадаги яна бир долзарб масала – импортга юқори даражада қарамлик. Ҳозирда кичик ва микро ГЭСлар учун зарур гидроагрегат ва бутловчи қисмларнинг 90 фоизи четдан олиб келинмоқда.
