Путин ҳамон ўз позициясида қатъий: у урушни «фақат ўз шартлари асосида» тўхтатиши мумкин. Қуйида Уиткофф ва Кушнернинг Москвага сафари ҳақида нималар маълумлиги ҳақида.
РИА Новости / Спутник / AP / Scanpix / LETAРИА Новости / Спутник / AP / Scanpix / LETA
Стив Уиткофф ва Жаред Кушнер Москвага Доналд Трампнинг урушни тўхтатиш бўйича янги таклифини олиб келиши керак эди. Уларнинг Кремлга ташрифининг кўплаб элементлари ҳам Вашингтоннинг Россия ва Украина ўртасидаги музокаралар жараёнини қайта тиклаш нияти жиддийлигини кўрсатди. Аммо Америка делегациясининг Владимир Путин билан учрашуви натижалари унчалик тасалли бера олмайди: Россия раҳбарияти ҳамон жанг майдонидаги устунлигини ҳисобга олишни талаб қилмоқда ва «можаронинг бирламчи сабаблари» бартараф этилишини хоҳламоқда. «Медуза» Трампнинг Москва ва Киевни яраштириш учун навбатдаги уриниши ҳақида нималар маълум эканини кўриб чиқди.
АҚШ президентининг махсус элчилари Стив Уиткофф ва Жаред Кушнер (у Доналд Трампнинг куёви ҳисобланади) 5 сентябр куни АҚШ ҳарбий-ҳаво кучларининг Boeing C-32A русумли самолётида Москванинг Внуково-2 аэропортига учиб келди (бунақаси биринчи бор кузатилди, олдинги ташрифлар бизнес-жетда амалга оширилган). Уларни Россия президентининг махсус вакили Кирилл Дмитриев (олдинги музокараларда ҳам у ҳамкорлик қилган) кутиб олди.
Бу ташриф арафасда Владимир Путин қисман ён беришга тайёрлигини намойиш этди. У Киевга зарба беришни уч кунга тўхтатишни буюрди. Украина томонининг бутун фронт чизиғи бўйлаб оташкесим эълон қилиш борасидаги таклифини эса Путин эътиборсиз қолдирди.
Америка делегацияси аэропортдан тушлик қилиш учун ресторанга йўл олди. Бу сафар Россия томони меҳмонларни кутиб олиш учун Москва марказидаги Avrora ресторанини танлади. Ресторан ёнида Уиткофф, Кушнер ва Дмитриев «Барчаси Ғалаба учун!» лавҳаси фонида суратга тушишди.
Тушликдан сўнг Уиткофф ва Кушнер ниҳоят Кремлга етиб келишди. Путин билан учрашув Катта Кремл саройининг Қизил меҳмонхонасида ташкил этилди. ТАСС агентлиги таъкидлашича, «у ҳам ҳашаматли бўлса-да, Яшил меҳмонхонага қараганда пастроқ даражадаги тантанали қабул жойи ҳисобланади» (Қизил меҳмонхонадан Москвага расмий ёки давлат ташрифи билан келган мамлакатлар раҳбарлари билан протокол бўйича икки томонлама учрашувлар пайтида фойдаланилади). Музокаралар жойига урғу бериш Вашингтондан келган делегацияга кўрсатилган юксак ҳурматни таъкидлаши керак эди: аввалги учрашувлар Путиннинг Кремлдаги асосий иш қароргоҳи – Сенат саройининг Вакиллар хонасида бўлиб ўтганди, деб эслатади «Агентство».
Путин билан учрашув уч соат давом этган. Уиткофф учун бу Россия раҳбари билан ҳисоб бўйича саккизинчи музокара бўлди, Кушнер учун – учинчиси.
Кремль музокаралар бошланишидаги етти дақиқалик лавҳани эълон қилди. Бу вақт ичида Путин Уиткофф ва Кушнерга Россия бутун фронт чизиғи бўйлаб вақтинчалик оташкесим жорий этишга рози бўлмаганини билдиришга улгурди, у буни Украина ҳукумати тегишли таклифини расмий ахборот алмашиш каналларини четлаб ўтган ҳолда илгари сургани билан изоҳлади.
Мавзуга оид
Трамп ўз вакилларининг Москва ва Киевга сафаридан олдин Уиткофф ва Кушнер ҳар икки томонга «урушни тўхтатиш бўйича таклиф» олиб боражагини айтганди. Катта эҳтимол билан, Россия томони учун бу таклифнинг элементлари – санкцияларни юмшатиш вариантлари эди. Axios нашри аниқлашича, музокараларда АҚШ Молия вазирлигининг санкциялар сиёсати учун масъул ходими Жин Ланге ҳам иштирок этган. Шу билан бирга, у бевосита Путин билан учрашувда ҳозир бўлмаган. Оқ уй Axios нашрига делегация таркибида АҚШ Давлат департаменти ва Миллий хавфсизлик кенгаши расмийлари ҳам борлигини маълум қилган.
Путиннинг Америка делегацияси билан учрашувида Россия томондан Дмитриевдан ташқари РФ президенти ёрдамчиси Юрий Ушаков бор эди. РФ ТИВ раҳбари Сергей Лавров ҳамон Уиткофф ва Кушнер билан музокараларга киритилмаяпти.
Томонлар Кремлдаги музокаралар якунлари юзасидан вазминлик билан фикр билдиришди. Қўлланган жумлалар оптимистик оҳангда бўлса-да, улар чинакам олдинга силжишга эришиш қийинлигини кўрсатади.
Хусусан, Россиянинг музокаралардан кейин ОАВ қаршисига чиқадиган вакили Ушаков учрашувни «мазмунли, конструктив, ўта очиқ ва ишончли» деб атади. Унинг сўзларига кўра, Россия томони фронтдаги ҳозирги вазият ва ўз позициясини америкалик вакилларга батафсил тушунтирган. Ушаков Кремл дипломатиясининг одатий штампларини тилга олган: «Хусусан, Россия армиясининг ҳарбий ҳаракатлар зонасида олдинга силжишдаги ҳақиқий муваффақиятлари қайд этилди. Белгиланган мақсадларга эришилишига ишонч билдирилди ва, албатта, можаронинг барча сабабларини бартараф этиш зарурлиги таъкидланди».
Ўз навбатида, Оқ уй вакили Reuters агентлиги билан суҳбатда музокаралар «мазмунли» бўлгани ва кейинги қадамлар яқин ҳафталарда эълон қилинишини айтди. Бироқ Трамп элчилари Москвага келишидан олдин Reuters’нинг Кремлга яқин манбаси «Путин Донецк областининг қолган қисми устидан назорат ўрнатишни якунламагунча фронт чизиғи бўйича келишувга эришишнинг ҳеч қандай имконияти йўқлиги»ни билдирганди. Қўмондонларнинг ҳисоботларига асосланган ушбу манба бу мақсадга йил охиригача эришилишига ишонч билдирган.
Bloomberg агентлиги ташриф якунлари бўйича чиқарган материалида Уиткофф ва Кушнернинг Москвага аввалги кўплаб ташрифлари натижа бермаганини эслатган. Агентликнинг Кремлга яқин манбалари хабар беришича, бу сафар ҳам Путин «урушни фақат ўз шартлари билан тўхтатишга тайёрлигини ва Москванинг талаблари кескинлашаётгани, чунки у Украина устидан ҳарбий устунликка эга деб ҳисоблаётгани»ни билдирган.
6 августга ўтар кечаси Уиткофф ва Кушнер ўтирган борт Москвадан Полшанинг Жешув-Ясенка аэропортига учиб кетди. Бу Украина чегарасига энг яқин жойлашган аэропортлардан биридир – чегарагача масофа тахминан 100 километр чиқади. Трампнинг элчилари бу ердан поездда Киевга йўл олди. Украина пойтахтида улар Володимир Зеленский билан учрашув ўтказмоқда.