Xo‘janddan Singapurgacha: UWCga qanday qilib to‘liq grant asosida o‘qishga kirdim?
|15:0795017 мин
Zebo Furqatzoda Kun.uz’ga UWC saralash jarayonidan qanday o‘tgani haqida so‘zlab berdi. Mening ismim Zebo Furqatzoda. Xo‘janddanman va fizika-matematika litseyida o‘qiganman. 16 yoshimda Singapurdagi UWC South East Asia maktabiga 168 000 singapur dollari miqdoridagi to‘liq grant asosida o‘qishga qabul qilingan birinchi markaziy osiyolik o’quvchi bo’ldim.
UWC saralash jarayoni to‘qqiz oy davom etdi. Men taxminan 15 ta esse va ikki tavsiyanoma bilan ariza topshirdim, mantiq, matematika va ingliz tili bo‘yicha onlayn testlarni ishladim. Shuningdek, Dushanbeda 12 kishidan iborat komissiya bilan 90 daqiqalik suhbatdan o‘tdim.
Baholar saralashning faqat dastlabki mezoni edi. Keyingi bosqichlarda komissiyani mening o‘zim tashabbus ko‘rsatib nimalar qilganim ko‘proq qiziqtirdi: yozgi maktabdagi ishtirokim, Model UN’dagi faoliyatim, mentorlik tajribam va jamoam bilan yaratgan mobil ilovam.
UWC nima?
UWC (United World Colleges) - to‘rt qit’adagi 18 ta maktab va kollejni birlashtiruvchi xalqaro ta’lim tarmog‘i. Turli mamlakatlardan kelgan o‘smirlar bir kampusda yashaydi, birga ta’lim oladi va jamoatchilik loyihalarida ishtirok etadi.
Maktabning so‘nggi ikki yilida o‘quvchilar International Baccalaureate (IB) dasturida ta’lim oladi. Ushbu dastur darsliklarni yodlashdan ko‘ra tadqiqot, tanqidiy fikrlash va loyiha ishlariga ko‘proq e’tibor qaratadi.
Siz to‘g‘ridan to‘g‘ri ma’lum bir UWC maktabiga ariza topshirmaysiz. Ariza mamlakatingizning milliy qo‘mitasi orqali topshiriladi. O‘zingiz xohlagan maktablarni ko‘rsatishingiz mumkin, biroq qaysi maktabga nomzod sifatida tavsiya etilishingizni qo‘mita belgilaydi.
Grantlar mavjud. Moliyaviy yordam saralashdan alohida baholanadi. Ya’ni UWCga qabul qilinish va moliyaviy yordam olish ikki xil qarordir.
Meni UWCga jalb qilgan asosiy jihat bitta g‘oya edi: bu yerda faqat baholar muhim emasdi. Ular sizning kimligingiz, nimalarga qiziqishingiz, hech kim so‘ramasdan nimalarni boshlaganingiz va atrofingizdagi odamlarga qanday munosabatda bo‘lishingizni ham bilishni istashardi.
Saralash jarayoni qanday o‘tdi?
1-bosqich. Ariza va esselar
Maktabdagi baholarim va boshqa hujjatlarim bilan birga taxminan 15 ta esse yozdim. Odatdagi savollar - nima uchun bu yerda o‘qishni xohlaysiz, kuchli tomonlaringiz nimalardan iborat - bo‘ladi, deb o‘ylagandim. Ammo ayrim savollar men ilgari hech qachon o‘ylab ko‘rmagan vaziyat va dilemmalar haqida edi.
Ba’zi savollarga uzoq vaqt tikilib o‘tirdim. Keyinchalik ular nima uchun berilganini tushundim. Komissiya oldindan tayyor javob bo‘lmagan vaziyatda qanday yo‘l tutishimni ko‘rmoqchi edi.
2-bosqich. Ikki tavsiyanoma
Meni yaxshi biladigan ikki kishining kontaktlarini berdim va shu bilan ish tugadi, deb o‘yladim. Keyinchalik saralash jamoasi ularning ikkalasiga ham qo‘ng‘iroq qilib, men haqimda savollar berganini bildim.
3-bosqich. Onlayn testlar
“Start” tugmasini bosganimda kameram yoqildi. Har bir soniya yozib olindi.
Avval ingliz tili bo‘yicha grammatika va lug‘at testlari bo‘ldi. Keyin matematika va mantiq testlari boshlandi. Litseyda olgan bilimlarim bu yerda qo‘l keldi. Noutbukni yopganimda test qanday o‘tganini umuman tushunmagandim.
Ikki hafta o‘tib, meni suhbatga taklif qilishdi.
4-bosqich. Dushanbedagi suhbat
Suhbat faqat yuzma-yuz, Dushanbeda o‘tkazilishi mumkin edi. Men maktabim ma’muriyatiga borib, dars vaqtida shahardan chiqishim kerakligini tushuntirdim. Ular ruxsat berishdi.
Suhbatga taxminan 15 nafar finalchi taklif qilingan edi. Stol atrofida esa 12 kishi o‘tirardi: psixolog, biznes vakili, o‘qituvchilar, ingliz tili va matematika mutaxassislari.
Ular menga turli vaziyatlarni berib, nima qilishimni so‘rashdi. Ular to‘g‘ri javob kutishmasdi. Qanday qilib javob topishga harakat qilayotganimni kuzatishardi.
17 yoshimda yolg‘iz, ilgari hech qachon bormagan mamlakatda, masalan, Yaponiya yoki Singapurda qanday yashashimni uddalashim haqida so‘rashdi. O‘sha paytda bu savol kelajakdagi hayotimga qanchalik yaqin ekanini bilmasdim.
Yetakchilik haqida ham so‘rashdi, lekin hech qachon nazariy tarzda emas. “Lider sifatida nima qilardingiz?” emas, balki “Qachon haqiqatan ham liderlik qilgansiz, nima qildingiz, nima bo‘ldi?” deb so‘rashardi. Katta-katta so‘zlar ortiga yashirinishning iloji yo‘q edi.
Bir yarim soatdan so‘ng ular shunchaki menga rahmat aytishdi. Keyin finalchilar yana ikki soat davomida mantiq va ingliz tili testlarini topshirdi. Men charchagan va natijamdan bexabar holda chiqdim, ammo negadir umidim bor edi.
FLEX yoki UWC?
11-sinfda men FLEX va UWC dasturlarining ikkalasiga ham ariza topshirdim. FLEX dasturida finalchi bo‘ldim. Xo‘jandda FLEXni hamma bilardi va bu xavfsiz tanlovdek ko‘rinardi: AQShda bir yil o‘qish va odamlar yaxshi taniydigan dastur.
Ammo UWC uchun esse yozish jarayonining o‘rtalarida nimadir o‘zgardi. FLEX bir yil xorijda yashash imkoniyatini taklif qilardi. UWC esa menga butun dunyodan kelgan o‘quvchilar bilan ikki yil yashash, IB dasturida o‘qish va dunyoni boshqacha ko‘radigan insonlar bilan loyihalar yaratish imkonini berardi.
Men atrofimdagi deyarli hech kim eshitmagan dasturni tanladim.
Meni nima tayyorladi?
Odamlar ko‘pincha UWCga aynan nima sababdan kirganimni so‘rashadi. Ular bitta javob - mukofot, sertifikat yoki qandaydir sir - kutishadi. Aslida esa bitta sabab yo‘q. Men yillar davomida o‘zim qiziqqan narsalar bilan bosqichma-bosqich shug‘ullandim.
14 yoshdan ingliz tili va matematika
14 yoshimda fizika-matematika litseyiga o‘tdim. Taxminan shu paytda ingliz tili men uchun oddiy maktab fanidan ko‘ra kattaroq narsaga aylandi. Men gapirishni, bahslashishni va o‘z fikrimni tushuntirishni xohlardim. Shu sababli to‘liq maktab kunidan keyin yana to‘rt-besh soat o‘qirdim.
Xalqaro ta’lim tajribasi
8-sinfda Markaziy Osiyo Universiteti tomonidan tashkil etiladigan yozgi dastur haqida eshitdim. U yerda mintaqadagi eng kuchli o‘quvchilardan taxminan 50 nafari tanlab olinardi. Dastur aslida 10-sinf o‘quvchilari uchun mo‘ljallangan edi.
Shunga qaramay, ariza topshirdim, test va suhbatlardan o‘tdim hamda birinchi marta yolg‘iz xorijga chiqdim. Oilam dastlab ikkilanib turdi. Dastur jadvalini ko‘rib, bu oddiy yozgi lager emasligini tushunishgachgina rozi bo‘lishdi.
Birinchi marta o‘zimni faqat shahrimdagi o‘quvchilar bilan solishtirmadim. Men Markaziy Osiyoning eng kuchli o‘smirlari orasida edim va ko‘nikmalarim o‘ylaganimchalik kuchli emasligini tushundim. Uyga o‘zim hali o‘rganishim kerak bo‘lgan narsalar ro‘yxati bilan qaytdim.
Model BMTda birinchi o‘rin
9-sinfda Model United Nations (Model MBT/MUN) konferensiyasida qatnashish uchun Qozog‘istonga bordim. Ungacha MUNda atigi ikki marta qatnashgan edim. Butun konferensiya ingliz tilida o‘tdi: har bir delegat bir mamlakat nomidan qatnashib, muayyan masalani o‘rgandi va o‘z pozitsiyasini himoya qildi.
Onam men yolg‘iz qolmasligim uchun o‘z ishlarini chetga surib, men bilan birga bordi. Men 420 nafar delegat orasida birinchi o‘rinni oldim.
Ammo men uchun mukofotning o‘zi muhim emasdi. “O‘sha kuni men o‘z hayotimni o‘zim boshqara olishimni juda kuchli his qildim: fikrlarim va ulardan kelib chiqadigan harakatlarim orqali o‘z voqeligimni shakllantira olishimni angladim”.
Olis qishloqlardagi mentorlik
Onam o‘smirlarga liderlik, tadbirkorlik va moliyaviy savodxonlikni o‘rgatadigan notijorat tashkilotni boshqargan. Ba’zan ular internet deyarli ishlamaydigan qishloqlarga borishardi. Onam meni ham ko‘pincha o‘zi bilan olib ketardi.
Avvaliga men shunchaki o‘qituvchining orqada o‘tiradigan qizi edim. Keyinchalik qizlar menga savollar bilan murojaat qila boshlashdi va oxir-oqibat menga o‘zim o‘qitadigan modul berildi. Bu safarlar menga odamlarni tinglashni va ular ustidan emas, ular bilan birga ishlashni o‘rgatdi.
Technovation: to‘qqiz oyda yaratilgan ilova
2019-yilda qizlar uchun mo‘ljallangan xalqaro texnologik tanlov - Technovation’ga qo‘shildim. O‘sha yili tanlovda 57 mamlakatdan 7 200 dan ortiq qiz qatnashdi.
To‘qqiz oy davomida jamoa real muammoni topishi, mobil ilova yaratishi va video taqdimot tayyorlashi kerak edi. Men TechFem jamoamizga rahbarlik qildim. Biz MedAlert ilovasini yaratdik: bir tugma orqali insonning joylashuvi va boshqa ma’lumotlari to‘g‘ridan to‘g‘ri shifoxonaga yuboriladi. Favqulodda vaziyatda inson qayerdaligini tushuntirishga ketadigan soniyalarni ham yo‘qotmasligi kerak.
Biz Tojikistondan yarim finalga chiqqan ilk jamoa bo‘ldik.
Birinchi rad javobim
Eng katta orzularimdan biri AQSh Davlat departamentining TechGirls dasturida qatnashish edi. Birinchi marta ariza topshirganimda hatto suhbatga ham taklif qilinmadim.
Bir hafta xafa bo‘lib yurdim. Keyin mentorlarimga yozib, nima sababdan rad etilganimni so‘radim. Ular ochiq javob berishdi: salohiyatim kuchli, ammo uni ko‘rsatish uchun yetarli tajribam hali yo‘q edi.
Men buni bajarilishi kerak bo‘lgan vazifalar ro‘yxati sifatida qabul qildim. Technovation’dan so‘ng yana ariza topshirdim, barcha suhbatlardan o‘tdim va mamlakatimdan oltita finalchidan biriga aylandim. Keyin COVID-19 pandemiyasi boshlandi va Virjiniyadagi dastur bekor qilindi.
Men u yerga hech qachon bora olmadim. Ammo eng muhim narsani oldim: “yo‘q” javobi hikoyaning oxiri emas.
Nega Singapur?
Suhbatdan ikki oy o‘tib, telefonim jiringladi. Qo‘ng‘iroq bir daqiqadan ham kam davom etdi: “Siz qabul qilindingiz. Qo‘mita sizni Singapurdagi UWCga tanladi.”
“Rahmat”, dedim, telefonni qo‘ydim va qidiruv satriga: Singapur qayerda? deb yozdim. Men uni xaritadan ham topa olmasdim.
Keyinchalik qo‘mitadan nega aynan Singapurga tanlashganini so‘radim. Ular ikkita sababni aytishdi.
Akademik daraja. UWC South East Asia yuqori akademik standartlarga ega va ular murakkab fanlarni yaxshi ko‘radigan o‘quvchi uchun bu maktab mos keladi, deb hisoblashgan.
Moslashish. Bu katta va uzoq yillik tajribaga ega hamjamiyat. Ular uzoq mamlakatdan kelgan yangi o‘quvchining muhitga moslashishiga bu yordam beradi, deb o‘ylashgan.
Grant nimalarni qoplaydi?
To‘liq grantning qiymati 168 000 singapur dollarini tashkil qilgan. Xo‘jandlik oila uchun bu summa ko‘plab imkoniyatlarni ochib berdi. Grant quyidagilarni qoplagan:
o‘qish to‘lovi;
yotoqxona;
ovqatlanish;
uyga borish va qaytish uchun aviachiptalar;
Singapurdagi yashash xarajatlari.
Oilamni qanday ko‘ndirdim?
Xo‘jandda FLEXni hamma bilardi, UWC haqida esa deyarli hech kim eshitmagan edi. Singapur esa shunchaki bir nom edi. Shuning uchun men bilgan usulimdan foydalandim: oilam uchun taqdimot tayyorladim.
IB nima ekanini, qayerda yashashimni, nimalarni o‘rganishimni va kelajakda kim bo‘lishni xohlayotganimni tushuntirdim.
Oxirgi slaydga o‘tdim va kutdim. Onam ikki so‘z aytdi: “Zo‘r. Bor.”
Men hali ham bahslashishga tayyorlanib turgandim va: “Ammo buni boshqalarga qanday tushuntiramiz?” deb so‘radim.
“Bu haqda o‘ylama. Men o‘zim hal qilaman”, dedi u.
14 yoshimda onam bilan tuzgan kelishuvim
O‘sha “Bor” degan javob aslida bundan bir necha yil oldin berilgan va’da edi.
14 yoshimda barcha orzularim haqida onamga biroz uyalib gapirib berdim. U: “Men senga ishonaman”, dedi.
Men: “Meni qo‘llab-quvvatlaysizmi?” deb so‘radim.
“Albatta”, dedi u va bitta shart qo‘ydi. Maktabni tugatgunimcha, menga kerak bo‘lgan barcha ta’lim imkoniyatlarini yaratib berishini aytdi. Maktabdan keyin esa qayerda o‘qishimni o‘zim hal qilishim kerak edi - Xo‘jand, Dushanbe, Hindiston, Koreya yoki AQSh bo‘ladimi, farqi yo‘q.
“Xo‘jandda maktabni tugatguningcha seni moliyaviy qo‘llab-quvvatlayman. Shundan keyin esa mustaqil bo‘lishing kerak.”
14 yoshimda menga aslida nima berilganini to‘liq tushunmagandim. Bu shunchaki qo‘llab-quvvatlash emas edi. Bu o‘z kelajagim uchun javobgarlik edi.
Shundan beri men har bir imkoniyatga bir xil qarayman: orzu qilaman, harakat qilaman, rad javobi kelsa, uni qabul qilaman, sababini tushunaman va yana urinib ko‘raman.
UWCga topshirmoqchi bo‘lganlarga uchta maslahat
Faqat baholarga tayanmang. Yaxshi baholar birinchi eshikni ochadi. Ammo qolgan eshiklarni sizni chin dildan qiziqtirgan narsalar uchun qilgan ishlaringiz ochadi. Men bularning hech birini komissiyani hayratda qoldirish uchun qilmaganman.
Rad javobidan fikr-mulohaza sifatida foydalaning. TechGirls menga “yo‘q” deganida, sababini so‘radim. Ularning javobi keyingi arizam uchun rejaga aylandi.
Ideal nomzod bo‘lishga urinmang. Suhbatda o‘zimni mukammal inson qilib ko‘rsatishga harakat qilmadim. Haqiqiy misollar bilan rostini aytdim. Komissiyaga mukammal odam emas, haqiqiy inson kerak edi.
Yana bir narsani aytmoqchiman. Men Markaziy Osiyoda xuddi shunday tanlovlarda, xuddi shunday orzular bilan qatnashgan, ammo keyingi qadamni tashlamagan ko‘plab iqtidorli o‘smirlarni bilaman. Menimcha, farq iqtidorning o‘zida emas edi. Farq uyda kimdir “ha” deganida edi.
“Agar onam menga ‘Bu juda qiyin’ yoki ‘Bizning shahardan hech kim bunday qilmagan’ deganida, balki men hech qachon urinib ko‘rmagan bo‘lardim”.
Shuning uchun ota-onalarga aytmoqchiman: farzandingiz siz hali ko‘rmayotgan imkoniyatni ko‘rishi mumkin. Hech bo‘lmaganda, unga urinib ko‘rish imkonini bering.
Kun.uz ma’lumoti. 2026-yil 1-oktyabr holatiga ko‘ra.
Zebo Tojikistonning milliy qo‘mitasi orqali ariza topshirgan. O‘zbekistonda esa saralashni UWCning O‘zbekiston milliy qo‘mitasi amalga oshiradi va bosqichlar biroz farq qilishi mumkin.
Bosqich
Nima bo‘ladi
1. Onlayn ariza
apply.uwc.org orqali anketa, esselar va tavsiyanomalar topshiriladi
2. Testlar
Mantiqiy fikrlash va ingliz tili bo‘yicha testlar
3. Suhbatlar
Bir necha bosqichdan iborat suhbatlar
4. Nomzod sifatida tavsiya
Qo‘mita nomzodni UWC maktablaridan biriga tavsiya qiladi
5. Moliyaviy baholash
Moliyaviy yordamga ehtiyoji bo‘lgan nomzodlar uchun
6. Orientatsiya
Tanlangan nomzodlar uchun
Kimlar topshira oladi? 10 yoki 11-sinf o‘quvchilari.
Muddat: joriy qabul sikli uchun arizalar 2026-yil 30-sentyabrda yopilgan. Keyingi sikl odatda yoz oylarida ochiladi. UWC O‘zbekiston milliy qo‘mitasining e’lonlarini kuzatib boring.
Faqat Singapurni tanlash mumkin emas. Qo‘mita sizning xohishlaringizni hisobga oladi, biroq yakuniy tavsiya UWC tizimidagi mavjud o‘rinlar va har bir nomzodning qaysi maktabga mos kelishiga qarab belgilanadi.
