Қандай қилиб онлайн олинган товарни қайтариш мумкин?

Харидорнинг айбисиз етказилган зарар ёки товарни текшириш учун қадоқни очиш қайтариш ҳуқуқини чекламайди.

Сифатли бўлса-да, қайтариб олинмайдиган ва алмаштирилмайдиган товарлар рўйхати:

1. дори воситалари ва тиббий буюмлар;

2. шахсий гигиена воситалари;

3. пардоз маҳсулотлари;

4. метрлаб сотиладиган тўқимачилик ва қурилиш материаллари;

5. ички кийим, пайпоқ ва қўлқоп;

6. озиқ-овқат билан боғлиқ полимер буюмлар;

7. маиший кимё воситалари;

8. мебель;

9. заргарлик буюмлари;

10. автомобиль ва мототранспорт воситалари;

11. кафолат муддати белгиланган техник жиҳатдан мураккаб маиший товарлар;

12. ҳайвонлар ва ўсимликлар.

Бироқ ушбу товарларда нуқсон аниқланса, харидор уни бепул тузатишни ёки уни тузатиш учун қилган харажатларини қоплашни талаб қилиши мумкин.

Маркетплейс орқали олинган товарни кимга қайтариш керак?

Агар товар нуқсонли бўлса ёки эълон қилинган тавсифга мос келмаса, сотувчидан алмаштиришни ёки пулни қайтаришни сўраш мумкин. Мурожаат маркетплейс иловаси ёки сайтидаги қайтариш функцияси орқали юборилади. Бироқ қайтариш тартиби ва товарни топшириш усули платформа шартларига қараб фарқ қилади.

Uzum Market, Wildberries, AliExpress, Ozon ёки бошқа маркетплейслар орқали харид қилинганда, товарни сотувчи ва платформа оператори бир хил шахс бўлмаслиги мумкин. Шу сабабли харидор буюртма маълумотлари ёки электрон чек орқали сотувчини аниқлаши керак.

Масалан, Uzum Market'нинг маълумотномалар қисмида товар ва пулни қандай қайтариш шартлари кўрсатилган.

Wildberries'да эса товарни қайтариш қоидаларига розилик бераман бўлимида товар ва пулларни қандай қайтариб олиш мумкинлиги тушунтирилган.

Uzum Market'да сифатли товарни 10 кун ичида, Wildberries'да эса 14 кунда қайтариш мумкин.

Wildberries'да тўлов нақдсиз бўлгани учун пул автоматик равишда харидор картасига қайтарилади. Ҳисобрақамга 7 кун ичида қайтарилади. Uzum Market'да эса картадан онлайн тўланганда 24 соат ичида, топшириш пунктида тўланганда 10 кун ичида uzcard ёки humo карталарига қайтарилади. Нақд пулда тўланганда топшириш пунктида қайтарилади.

Қайтариш шартларини аввал текширинг. Буюртма рақами, чек ва ёзишмаларни ўчирманг, улар керак бўлади.

Товарни қайтариш харажатини ким тўлайди?

Харажатларни ким қоплаши товарни қайтариш сабабига боғлиқ.

Агар товар намуна ёки тавсифга мос келмаса, уни қайтариш харажатларини сотувчи тўлайди.

Uzum Market қоидаларига кўра, Маркетплейснинг етказиб бериш хизмати орқали келган сифатли маҳсулот қайтарилганда, харажатларни харидор тўлайди. Маркетплейснинг етказиб бериш пунктларида туриб сифатли товарни қайтарса, харажатлар сотувчи томонидан қопланади.

Нуқсонли товар бўйича талаб қанча муддатда бажарилиши керак?

Талаб 7-20 кунда бажарилиши керак. Товарни алмаштириш муддати 7 кун. Агар товар сифатини текшириши керак бўлса, бу муддат 20 кунгача чўзилиши мумкин.

Худди шундай товар бўлмаса, алмаштириш ҳақидаги талаб бир ой ичида бажарилиши керак. Товар мавжуд бўлмаса пул қайтарилади. Шунингдек, харидор нуқсонли товар туфайли кўрган зарарини ҳам талаб қилиши мумкин. Масалан, нуқсонли маиший техника сабабли юзага келган ҳолатда етган зарарни қоплашни сўраш мумкин .

Харидорнинг розилиги билан нуқсонли товар бошқасига алмаштирилиши мумкин. Бунда харид нархи қайта ҳисоб-китоб қилинади.

Пул қандай шаклда ва қанча муддатда қайтарилади?

Шартномада бошқача тартиб белгиланмаган бўлса, харидор пулни қайси шаклда тўлаган бўлса, шу шаклда қайтарилади.

Пулни қайтариш муддати қонунда белгиланмаган. У шартномада кўрсатилади. Агар сотувчи пулни вақтида қайтармаса, кечиктирилган ҳар бир кун учун қайтарилиши керак бўлган сумманинг 1 фоизи миқдорида пеня тўлаши керак. Бунда пенянинг умумий миқдори қайтарилиши керак бўлган суммадан ошиб кетмаслиги лозим.

Пулни қайтариш учун қандай далиллар керак?

Онлайн харидда тасдиқловчи маълумотлар муҳим. Харидор қуйидагиларни сақлаб қўйиши керак:

1. буюртма рақами;

2. чек ёки квитанция;

3. тўлов чеки;

4. маҳсулотнинг рекламадаги расми ва тавсифи;

5. сотувчи билан ёзишмалар;

6. маҳсулотнинг нуқсони ёки тавсифга мос эмаслигини кўрсатувчи фото ва видеолар;

7. буюртма бекор қилингани ҳақида маълумот.

Чек ва хабар харидни тасдиқловчи қоғоздаги ҳужжатларга тенглаштирилади. Хабар  ким томонидан юборилгани аниқ бўлса, ундан шартнома тузилганини исботлаш учун фойдаланиш мумкин.

Сотувчи талабни бажармаса, қаерга мурожаат қилиш мумкин?

Аввал сотувчига ёзма талаб юборинг. Унда харид қилинган товар, буюртма рақами, қайтариш сабаби ва қандай талаб қўйилаётгани кўрсатилади.

Талабга чек, товар фотоси ва ёзишмаларни қўшинг.

Агар сотувчи масалани ҳал қилмаса, харидор Рақобатни ривожлантириш ва истеъмолчилар ҳуқуқларини ҳимоя қилиш қўмитасига raqobat.gov.uz сайтидаги «Мурожаат» бўлими орқали шикоят қолдириши мумкин.

Масалан, 2024 йилда Марғилон шаҳрида яшовчи харидор Telegram'даги онлайн савдо гуруҳи орқали 300 минг сўмлик атир ва Uzum Market иловаси орқали 204 минг сўмлик юз тозаловчи восита харид қилган. Харидор маҳсулотлар рекламада кўрсатилган сифатга мос келмаслигини билдириб мурожаат қилган. Мурожаат ўрганилгач, харидорга атир учун тўланган 300 минг сўм ва юз тозаловчи восита учун тўланган 204 минг сўм пул қайтарилган.

Шунингдек, харидор судга мурожаат қилиш ҳуқуқига эга.

Аввалги мақолада бозордан ёки дўконлардан сотиб олинган маҳсулотни қайтариш ва алмаштириш ҳақида ўқинг.

Нимани ёдда тутиш керак?

1. Товар рекламадаги намуна ёки тавсифга мос келмаса, уни алмаштириш ёки пулини қайтаришни талаб қилиш мумкин.

2. Сифатли ноозиқ-овқат товарини айрим шартларга риоя қилган ҳолда 10 кун ичида алмаштириш ёки, керакли товар бўлмаса, пулини қайтариш мумкин.

3. Нуқсонли товарни айни шундай товарга алмаштириш талаби 7 кун ичида, қўшимча текширув зарур бўлса 20 кунгача, айни товар бўлмаса 1 ой ичида бажарилиши керак.

4. Онлайн харидда буюртма рақами, чек, рекламадаги тавсиф, ёзишмалар ва фото-видеоларни сақлаб қўйиш керак.

5. Сотувчи рози бўлмаса, аввало сотувчига ёзма талаб юбориш, масала ҳал бўлмаса, Рақобат қўмитаси ёки судга мурожаат қилиш мумкин.