Олимлар нима учун тақдирланди?
Стэнфорд университети вакили Роберт Ҳолл ва Колумбия университети вакили Майкл Вудфорд иқтисодий сиёсатни янада самарали олиб боришга хизмат қиладиган макроиқтисодий моделларни ишлаб чиқди.
Уларнинг тадқиқотлари алоҳида уй хўжаликлари ҳамда компаниялар қабул қиладиган қарорларнинг бутун иқтисодиётга қандай таъсир кўрсатишини тушунтириб беради. Аҳоли ва бизнеснинг келажакни қандай баҳолаши ҳам муҳим аҳамиятга эга: масалан, улар ҳукумат ва Марказий банкнинг кутилаётган қарорларидан келиб чиқиб ўз режаларини ўзгартирадими ёки йўқми.
Ушбу моделлар ҳукуматга иқтисодиётни барқарорлаштириш учун энг мақбул чораларни танлашда ёрдам беради. Инқироз ва пасайиш даврида фоиз ставкаларини пасайтириш ҳамда бюджет харажатларини ошириш ишбилармонлик фаоллигини қўллаб-қувватлаши мумкин. Иқтисодиёт ҳаддан ташқари «қизиб кетган» пайтда эса кўриладиган чоралар ортиқча талаб ва инфляцияни жиловлашга қаратилади.
Ушбу тадқиқотлар нима учун муҳим?
1970-йилларда анъанавий иқтисодий моделлар жиддий муаммоларга дуч келди: мамлакатлар паст иқтисодий ўсиш, юқори ишсизлик ва юқори инфляция даврини бошдан кечирди. Иқтисодий барқарорлаштиришга нисбатан аввалги ёндашувлар ҳар доим ҳам кутилган натижани беравермаслиги аён бўлди.
Ҳолл ва Вудфорд моделларни микроиқтисодий асосларга таянган ҳолда — алоҳида шахслар ҳамда компаниялар истеъмол, жамғариш ва нарх белгилаш бўйича қай тарзда қарор қабул қилишини ҳисобга олган ҳолда қуришни таклиф этди.
Бундай ёндашув иқтисодий сиёсатнинг назарий базасини такомиллаштиришга замин яратди. Олимларнинг илмий ишланмалари ҳукуматлар ва марказий банкларга иқтисодий ларзалар, жумладан, энергетика инқирозлари ҳамда истеъмол талабининг кескин ўзгаришларига муносиб жавоб қайтаришда ёрдам берадиган моделларни яратишда кенг қўлланилмоқда.
