Суратни 2026 йил 28 август куни Халқаро космик станциянинг 75-экспедицияси иштирокчиси олган. NASA 5 октябрда уни «Кун сурати» сифатида танлаган.

Тасвирда қўнғир жинслар орасида оч рангли, юмалоқ шаклдаги катта майдон кўринади. Бу — анортозит жинсларининг ер юзасига чиқиб турган қисми.

Анортозит магматик тоғ жинси бўлиб, ер остидаги эриган модданинг совиши натижасида шаклланади ва йирик минерал кристалларини сақлайди. Ойда ҳам шу турдаги жинслар мавжуд: улар Ердан ҳатто телескопсиз кўриш мумкин бўлган ёруғ тоғли ҳудудларни ташкил этади.

Саририаки массиви янги кашфиёт эмас. Геологлар уни янги орбитал сурат олинишидан анча олдин ўрганган.

1998 йилда Люис Эшвал бошчилигидаги тадқиқотчилар Саририаки ва унга қўшни Анкафотия массивларидаги анортозитларнинг кристалланиш ёшини тахминан 660 миллион йил деб баҳолаган. Ҳисоб-китобнинг хатолик чегараси 60 миллион йилни ташкил этган.

Олимлар бунинг учун жинслар ва алоҳида минераллардаги самарий ҳамда неодим изотоплари нисбатидан фойдаланган. Таҳлилларга кўра, жинсларни ҳосил қилган дастлабки эриган модда Ер мантиясидан келиб чиққан.

Кейинчалик бу жинслар юқори ҳарорат ва босим таъсирида кучли ўзгаришларга учраган. Тадқиқотчилар мазкур жараённи тахминан 630–550 миллион йил аввал Гондвананинг шарқий ва ғарбий қисмлари бирлашиши билан боғлаган. Ушбу суперконтинент таркибига ҳозирги Африка, Ҳиндистон, Мадагаскар, Австралия ва Антарктида ҳудудлари кирган.

Массив атрофидаги чўзилган жинс қатламларида қадимги деформация излари ҳам кўринади. 2000 йилдаги тадқиқотда олимлар бу ҳудуддаги ўзгаришларнинг икки босқичини — тахминан 590–530 ва 530–500 миллион йил аввалги даврларни ажратган.

Ойдаги анортозитлар эса Мадагаскардагидан анча қадимий: уларнинг ёши тўрт миллиард йилдан ошади. Ойнинг дастлабки магма океани моделига кўра, енгил плагиоклаз кристаллари эриган модда юзасига кўтарилиб тўпланган ва ташқи қобиқни шакллантирган. Оғирроқ минераллар эса чуқурроққа чўккан.

«Аполлон» дастури иштирокчилари шундай қадимий жинс намуналарини Ерга олиб келган. Улардан бири — «Аполлон-15» астронавтлари 1971 йил 1 августда топган, «Ибтидо тоши» номи билан танилган 15415-рақамли намуна. Унинг ёши тахминан тўрт миллиард йил деб баҳоланган.

Ойдан келтирилган намуналар миқдори чеклангани учун олимлар Ердаги анортозитлардан ҳам фойдаланади. Масалан, АҚШнинг Монтана штатидаги Стиллуотер мажмуасида кимёвий таркиби Ой жинсларига яқин анортозитлар учрайди.