Астрономлар Қуёш тизимидан ташқарида 6000 дан зиёд сайёра — экзосайёрани аниқлаган. Улар орасида улкан газ дунёлари, юлдузига жуда яқин жойлашган қайноқ сайёралар ва Ерга айрим жиҳатлари билан ўхшайдиган осмон жисмлари бор.
Айниқса, юлдузининг яшашга яроқли зонасида жойлашган сайёралар катта қизиқиш уйғотади. Бу атама тегишли атмосфера ва бошқа зарур шароитлар мавжуд бўлса, сайёра юзасида суюқ сув сақланиши мумкин бўлган масофалар оралиғини англатади. Бундай зонада жойлашишнинг ўзи сайёрада океан ёки ҳаёт борлигини билдирмайди.
TOI-700 d 2020 йилда кашф этилган. У Қуёшдан кичикроқ ва совуқроқ қизил митти юлдуз атрофида айланади. Унинг бир йили 37,4 Ер кунига тенг. NASA архивидаги янгиланган баҳога кўра, сайёранинг диаметри Ерникидан тахминан 14,5 фоиз катта.
TOI-700 dнинг диққатга сазовор жиҳати — нисбатан сокин, ўта кучли фаоллик кўрсатмайдиган юлдузнинг яшашга яроқли зонасида жойлашганидир. Қизил митти юлдузлар атрофидаги сайёраларни ўрганишда бу муҳим омил ҳисобланади.
Бундай юлдузларнинг нурланиши сайёра атмосферасига таъсир қилиши мумкин. Шунинг учун олимлар суюқ сув учун мос ҳароратдан ташқари, атмосферанинг сақланиши ва юлдуз фаоллигини ҳам ҳисобга олади.
Агар TOI-700 dда океанлар ва етарли атмосфера бўлса, у ерда нисбатан барқарор муҳит мавжуд бўлиши мумкин. Бироқ унинг ҳақиқий юзаси қандай кўринишда экани номаълум. Бу дунё биздан 100 ёруғлик йилидан ҳам узоқда — ҳатто ёруғликнинг ўзи унга етиб бориш учун бир асрдан кўпроқ вақт сарфлайди.
TRAPPIST-1e 2017 йилда аниқланган. Унинг диаметри Ерникининг тахминан 92 фоизига, массаси эса 69 фоизига тенг. Бу тошли сайёранинг энг қизиқ хусусиятларидан бири — юлдузи атрофини атиги 6,1 Ер кунида айланиб чиқишидир. Демак, у ерда бир йил бир ҳафтага ҳам етмайди.
Сайёра ўз юлдузига жуда яқин жойлашган. Улар орасидаги масофа Ер билан Қуёш орасидаги масофанинг атиги 2,9 фоизини ташкил этади. Бироқ TRAPPIST-1 юлдузи Қуёшдан анча совуқ ва хира бўлгани учун бундай яқинлик сайёрани автоматик равишда яшашга яроқсиз қилмайди.
Тизимдаги сайёралар, эҳтимол, юлдузига доимо бир томони билан қараб туради. Бу ҳолат прилив қулфланиши деб аталади. Агар шундай бўлса, TRAPPIST-1eнинг бир ярмида доим кундуз, иккинчи ярмида эса доим тун ҳукм суради.
Ёруғ ва қоронғи томонлар орасида эса узлуксиз ғира-шира ҳудуд бўлиши мумкин. Уни тасаввурда қуёш чиқиши ёки ботиши тугамайдиган дунёга қиёслаш мумкин. Аммо бу ерда атмосфера, океанлар ёки ҳаёт бор-йўқлиги ҳали маълум эмас.
















