1985 yilda sotuvga chiqarilgan birinchi mobil telefon faqat bitta musiqa va diod chiroqli displeyga ega bo‘lib, og‘irligi 800 grammni tashkil etgan. U faqat 30 ta raqamni “eslab qolgan”, akkumulyatorining zaryadi esa bor-yo‘g‘i 35 daqiqaga yetgan. DynaTAC deb nomlanuvchi ushbu telefonning narxi 3 995 dollar turgan. Telefonning mag‘rur (va juda badavlat) egalari esa undan qo‘ng‘iroq qilish va SMS yuborish bilan birga mushaklarini ham mashq qildirishi mumkin edi.
Mobil telefonlar uzoq vaqt davomida beso‘naqay bo‘lgan, ular g‘ishtni eslatgan (ularni shunday atashgan ham). Biroq odamlar hamyonbop va funksional smartfonlarga ega bo‘lganidan keyin, internetdan bemalol foydalanish imkoni tug‘ildi, yashash osonlashdi va hatto quvnoqroq bo‘la boshladi.
Biz endilikda mobil telefon orqali xaridlar va xizmatlarga to‘lash, internetni “kezish”, “fludlash”, “trollash” mumkinligiga to‘xtalib o‘tirmaymiz. Balki eng muhim va yaqqol ko‘zga tashlanuvchi narsa – odamlar orasidagi ijtimoiy aloqalar haqida so‘z yuritamiz. Bunday aloqalarni o‘rnatish va ushlab turish hozir juda osonlashgan.
Agar siz o‘tgan asrning 80-yillarida tug‘ilgan bo‘lsangiz, uzoqda bo‘lgan paytingizda o‘zingiz haqida yaqinlaringizga xabar berish qay darajada qiyin bo‘lganini yaxshi bilasiz. Variantlar juda kam bo‘lgan: qimmat turuvchi shaharlararo aloqa, telegramma, xat tashuvchi kaptarlar va h.k. Bugun esa u xoh yo‘lning narigi betida istiqomat qiluvchi qo‘shningiz bo‘lsin, xoh sizdan minglab kilometr uzoqda yashovchi ota-onangiz bo‘lsin, istagan kishingiz bilan istagan joyingizdan turib deyarli bepul bog‘lanishingiz mumkin (ayniqsa Wi-Fi bilan qamrab olingan zonalarda ). Bog‘langanda ham doimiy rejimda, sutkaning istalgan paytida muloqot qilish imkoniyati mavjud.
Biz olislarga ketganimizda ham do‘stlarimiz va oilamiz bilan yaqinlikni yo‘qotmaymiz – yaqinlarimizning ovozini va chehrasini istalgan paytda va xohlagan joyda eshitishimiz va ko‘rishimiz mumkin*. Yaqinlarimizning yonida bo‘lmasak ham ular bilan aloqani ushlab turish juda muhim. Chunki aksariyat hollarda bizdan uzoqda bo‘lgan yaqin kishilarimizning maslahati, qo‘llab-quvvatlashi, shirin so‘zi biz uchun katta ahamiyat kasb etadi...
Biz o‘zaro muhim fayllar bilan almashgan, katta hajmdagi ma'lumotlarni jo‘natgan va olgan holda xorijlik hamkorlarimiz bilan ishlaymiz, bunda ma'lumotlarning begonalar tomonidan o‘qilishidan xavfsiramaymiz**. Boshqa mamlakatlar va mintaqalardagi hamkorlar bilan muzokaralar o‘tkazish uchun odamlar yaqin-yaqingacha xizmat safariga borar va unga vaqti, kuchi va pulini sarflardi. Endi esa guruhli chatlar mavjud***: unda siz aytilgan har bir so‘zni eshitasiz, shartnomalar imzolangunga qadar uchrashishning iloji bo‘lmaganida, ishning muhim jihatlarini kelishib olasiz. Tadbirkorlikni sifatli, o‘zingizning va hamkorlaringizning vaqtini tejagan holda amalga oshirish – bu hozirgi texnologiyalar bizga in'om etgan bebaho ustunlikdir.
