Fransiya yoş prezidentga ega böldi, 39 yoşli Makronning ğalabasi tasodifmi?

Saylovlarning birinçi turi 23 aprel kuni bölib ötdi, uning natijalariga köra, prezidentlik kursisi uçun kuraşni 24,01 foiz ovoz töplagan Makron va öng “Milliy front” partiyasi yetakçisi Marin Le Pen (21,3 foiz ovoz) davom ettirdi.

Fransiyada 2017 yilgi saylovoldi kampaniyasi eng janjalli va kutilmagan voqealarga boy böldi. Beşinçi respublika tarixida ilk bor mamlakatning amaldagi yetakçisi Fransua Olland ikkinçi muddatga saylanişdan boş tortdi, u boşqaruvi davridagi muvaffaqiyatsizliklar tufayli qayta saylana olmasligini yaxşi tuşundi.

Şuningdek, ilk bor ikkinçi turga muqobil nomzodlar çiqa oldi, önglar va sotsialistlar esa bu safar mağlub bölişdi: hukmron Sotsialistik partiya raisi, sobiq ta'lim vaziri Benua Amon partiyadoşlari tomonidan qöllab-quvvatlanmadi hamda ular Makronga öz ovozlarini berişdi.

Yil avvalida prezidentlik poygasi favoritlaridan biri, deb hisoblangan “Respublikaçilar” nomzodi, mamlakat sobiq boş vaziri Fransua Fiyon esa mojarolar seriyasi qurboniga aylandi va faqatgina uçinçi örinni egalladi - 20,01 foiz.

Saylovlar kuni

Fransiyaning qator hududlari va departamentlarida ovoz beriş şanba kuni bölib ötdi, biroq metropoliya va xorijdagi saylovçilarning katta qismi yakşanba kuni öz ovozlarini berişdi.

Çorşanba kuni, ovoz berişning ikkinçi turi avvalida bölib ötgan va katta şov-şuvga sabab bölgan debatlardan söng, fratsuzlar va xorijiy kuzatuvçilar aynan Makron prezident bölişini aniq tuşunib turişgandi.

Ertalab, nomzodlarning özi ovoz bergan paytdayoq bu aniq bölib ulgurdi. Sobiq vazir ovoz bergan saylov uçastkasida siyosatçini juda katta olomon kutib olgan bölsa, Milliy front yetakçisi esa kamsonli tarafdorlari tomonidan qöllab-quvvatlandi.

Fransiya ijtimoiy tadqiqot institutlari ma'lumotiga köra, ikkinçi turda saylovda iştirok etiş körsatkiçi 1969 yildan beri kuzatilgan eng past darajaga aylanişi mumkin, öşanda saylovning ikkinçi turiga 31,1 foiz saylovçilar kelişmagandi. Ayni damda bu borada rasmiy xabar hozirça yöq.

Saylovlarning birinçi turidan farqli ravişda (öşanda terakt yuz berdi va yana bir teraktning oldi olindi), ikkinçi tur jiddiy hodisalarsiz ötdi. Parijdagi namoyişlar ilk natijalar e'lon qilingaç, keçki payt boşlandi.

Ştablardagi kayfiyat

Le Pen tarafdorlari mağlubiyat haqidagi xabarni katta umidsizlik bilan qarşi olişdi. Makronning ekranlarda paydo bölişi baland ovozdagi ayblov körinişidagi xayqiriqlarga sabab böldi.

Milliy front rahbari darhol tribunaga çiqib, öz mağlubiyatni tan oldi va uning partiyasi yangi prezidentga “eng katta muxolif” ekani hamda parlament saylovlarida kuraşni davom ettirişi haqida ma'lum qildi. Keça Fransiya madhiyasi - "Marseleza"ning ijro etilişi va raqslar bilan davom etdi.

Luvr yonidagi maydonda öz ğalabasini tantana qilgan Makron ilk natijalar e'lon qilinganidan qariyb uç soat ötib öz tarafdorlari oldida köriniş berdi. U özini qöllab-quvvatlagan fransuzlarga minnatdorlik bildirdi va Fransiya ravnaqiga yönaltirilgan öz vazifalari haqida qisqaça gapirib berdi.

Uning çiqişi oxirlarida sahnaga rafiqasi va ikki qizi öz farzandlari bilan çiqişdi. Prezidentlik oilasi minglab saylovçilar köz öngida madhiyani ijro etişdi.

Dunyodagi reaksiya

Makronni saylovlardagi ğalaba bilan birinçi bölib Yevroparlament raisi Antonio Tayani tabrikladi, u “Fransiya butun (Yevropa) Ittifoqni özgartira olişiga işonişini” bildirdi.

Fransiyaning Yevropadagi örni haqida GFR hukumati rasmiy vakili Şteffen Zaybert ham yozdi. U Makron ğalabasini “kuçli yagona Yevropa ğalabasi”, deb atadi.

Buyuk Britaniya boş vaziri Tereza Mey esa “yangi prezident bilan özaro manfaatli bölgan köplab sohalarda iş boşlaşni kutayotgani” haqida xabar qildi.

AQŞ prezidenti Donald Tramp Makronni tabrikladi va özaro işlaşdan xursand bölişini bildirdi. "Emmanuel Makronni bugungi yirik ğalaba bilan tabriklayman. U bilan işlaşga katta umid boğlaganman!" – deya yozdi AQŞ prezidenti Twitter’da.

Germaniya kansleri Angela Merkel ham Emmanuel Makronni Fransiya prezidentligi uçun saylovlarda ğalaba qozongani bilan tabrikladi hamda “fransuz saylovçilarning qarori yagona Yevropadan darak berişini” ta'kidlab ötdi.

Şuningdek, Makronni Ukraina prezidenti Pyotr Poroşenko, Ispaniya boş vaziri Mariano Raxoy, Gretsiya boş vaziri Aleksis Tsipras va boşqalar ham tabriklaşdi.