Xitoyda barmoq izidan ham samaraliroq tizimdan foydalanilmoqda

2009 yilda ulğaygan Fu Guy özining 10 yoşdagi fotosuratini taşkilot ma'lumotlar bazasiga yuklaydi, biroq mos keluvçi rasm topilmaydi. 2017 yilning martiga kelib, Xitoyning eng yirik IT-kompaniyasi Baidu yuzni tanib oliş tizimi Face++ ni Baby Back Home’ga yangi taklif etadi. Kompaniyaning sözlariga işoniladigan bölsa, u fotosuratlardagi mos kelişlarni 99,77 foiz ehtimollik bilan töğri topadi. Taşkilot darhol yangi texnologiyaga rozilik beradi.

Bir neça oy ilgari Fu Guyning otasi uning 4 yoşdagi suratini tizimga yuklaydi. Baidu  sun'iy idroki bir insonning olti yil farqi bilan tuşirilgan ikki fotosuratini töğri taqqoslay oladi va buni otaga ma'lum qiladi. 2017 yil bahorida Fu Guyning ota-onasi nihoyat öğlini videoaloqada körişadi va u bilan uçraşişadi. DNK testi ham ularning qarindoş ekanligini tasdiqlab beradi.

Bozorning miqyosi

Sönggi bir neça yil içida yuzni tanib oliş texnologiyasi Xitoyda keng tarqalib, kuzatiş tizimlarida özining muqim örniga ega böldi. Şuningdek, undan maişiy hayotda ham foydalanilmoqda: uning yordamida hisoblarga karta va naqd pulsiz körinişda tölov qiliş mumkin, turli xizmatlardan avtorizatsiyadan ötiş mumkin. Texnologiyaning rivojlanib boriş fonida texnologiyaga oid naşrlar xizmat tez fursatlarda politsiya, bank, dökonlar va transport infrastrukturasi işini butkul özgartirib yuborişini ta'kidlaşmoqda.

Face++ — Xitoydagi yuzlarni tanib oluvçi maşhur dastur bölib, uning qiymati milliard dollarga baholanmoqda. Egasining boş ofisi Pekinda joylaşgan. Inson bu binoga kirganida dastur avtomatik ravişda uning yuzini 83 ta turli pozitsiyadan skanerlab, söngra içkariga kiritadi.

«Baidu Face++’dan insonlarning hayotini yaxşilaş maqsadida foydalanmoqçi. Yangi texnologiyalardan har doim u talab etilgan joylarda foydalana boşlanadi,  söngra uning boşqa istiqbollari haqida öylanadi va jamoatçilikka foydasi baholanadi», — deydi Baidu kompaniyasi vakili.

Yuzni tanib oliş texnologiyasi Xitoyning bir neça maşhur ilovalarida muvaffaqiyatli qöllanilmoqda. Masalan, Alibaba xarid tizimiga qaraşli Alipay tölov xizmatida xaridni tasdiqlaş uçun foydalanuvçining yuzi skanerlanadi. Xitoyning yetakçi Didi taksi çaqiriş xizmati ham yölovçi buyurtmani tasdiqlaşi va haydovçining professional darajasini baholaşi uçun yuzni tanib oliş texnologiyasidan foydalanmoqda.

Face++ mualliflarining fikriça, Ğarb davlatlaridagidan farqli ölaroq, Xitoyda yuzni tanib oliş texnologiyasiga katta işonç bilan qaraşmoqda. Mamlakatda hattoki fuqarolar fotosuratlarining markazlaştirilgan ma'lumotlar bazasi ham taşkil etilgan, undan politsiya kuzatuv kameralari yordamida gumonlanuvçilarni qidirişda foydalanadi. AQŞda, masalan, bunday yirik ma'lumotlar bazasi yöq.

Kompyuter texnologiyasi sohasi mutaxassisi, Pekin universiteti dotsenti Çjang Şiliang Xitoyda yuzni tanib oliş texnologiyasi bozori tobora kengayayotganini aytadi. Uning sözlariga qaraganda, Xitoy uçun aholi ziç joylaşgan bu davlatda xavfsizlikni qöşimça ta'minlovçi tizimni rivojlantiriş juda muhim.

Aeroport va hojatxonalardagi skanerlar

Pekindagi Samo Ibodatxonasi sayyohlik zonasida Face++ tizimidan jamoat hojatxonalaridan mahalliy aholi tomonidan hojatxona qoğozi öğirlanişiga qarşi kuraşiş uçun foydalaniladi. Qoğoz solingan konteyner ham mö'jaz kamera bilan jihozlangan, u yuzni 30 soniya skanerlab, 60 sm uzunlikda qoğoz çiqarib beradi. Yangi qoğoz oliş uçun 9 daqiqa kutiş kerak. Xitoy hukumatining tasdiqlaşiça, bunday qurilmalar örnatilganidan uç kun ötgaç, jamoat hojatxonalarida qoğoz sarfi beş martaga qisqargan.

2016 yilning noyabridan boşlab yuzni tanib oliş tizimi bilan Xitoyning turistik osori-atiqalar hududlari jihozlana boşlandi: Ularga kiriş çoğida odamlar endi çipta yoki guvohnoma körsatişmaydi, şunçaki ularning yuzi skanerlanadi. Tizim mehmonxonalarda ham şu tariqa işlaydi. Barmoq izidan foydalaniş amaliyoti juda noqulay edi: skanerlar sekin işlar, insonlardan iborat navbatlar hosil bölar edi. Face++ tizimi undan karrasiga yaxşiroq işlamoqda. Skanerlaş mobaynida uskuna yuzning mimikalarini ham hisobga oladi, xullas kameraga fotosuratni taqdim etib, uni aldaş mumkin emas.

Tayvan va Hongkong aeroportlarida ana şunday yuz skanerlaridan foydalanilmoqda. Tizim, agar biometrik pasporti bölsa, 12 yoşdan katta insonlarning yuzini xotirasiga muhrlab qoladi. Bunday xizmatlardan ayni damda Kanada, Avstraliya, Buyuk Britaniya, Yaponiya, Singapur va AQŞda foydalanilmoqda.

Universitetlardagi skanerlar

Siçuan universitetida öqituvçilardan biri öz ma'ruza darsida talabalarning reaksiyasini kuzatiş uçun yuzni tanib oliş texnologiyasidan foydalanib kelmoqda. Dastur har bir talabaning yuz ifodasiga köra, uning qiziqişining interaktiv grafigini quradi. Tizim muallifining sözlariga köra, u talabalarning mavzuga jalb qilinganlik darajasini aniqlaşda kömaklaşadi.

2017 yilning aprelida Pekin pedagogika universiteti qizlar yotoqxonasida begonalarning taşrifidan himoyalaş maqsadida yuzni tanib oliş texnologiyasini joriy qiladi. Agar texnologiya foydali, deb topilsa, uni yana önta universitetda joriy qilişmoqçi.

Yotoqxonaga kiriş uçun qizlar öz ism-familiyasini aytib, identifikatsion kartasini körsatib, skanerlaniş uçun kameraga qaraşlari kerak böladi. Agar kirişga ruxsat berilsa, tizim: «Uyga xuş kelibsiz!» deydi. Yotoqxonadan çiqişda u qizlarga doimo gözal bölib yurişlarini uqtiradi. Agar talaba qiz yotoqxonaga 24 soatdan ortiq vaqt içida taşrif buyurmasa, tizim universitet rahbariyatini bundan xabardor qiladi.

Formal jihatdan texnologiya qayddan ötmagan insonga yotoqxonaga kirişni taqiqlay olmaydi — u eşiklarni yopib qöyişi yoki qoidabuzarni boşqa yöl bilan töxtatiş imkoniyatidan mahrum. Lekin u yotoqxona bösağasidagi har bir kişini suratga tuşiradi, qoidabuzarlik röy berganida suratini universitet qöriqçilariga jönatadi.

Kafedagi skanerlar

2017 yil yanvaridan Baidu kompaniyasi KFC tezkor ovqatlaniş tarmoğining Pekindagi restoranlari bilan hamkorlik qilmoqda. Reklama ekranlariga joylaştirilgan yuzni tanib oliş tizimi taşrifçining yoşi va kayfiyatiga qarab taom taklif qilişga örgatilmoqda. Xizmat örtaça statistik 20 yoşli yigitga qovurilgan kartoşka, göştli gamburger, tovuq qanotçalari hamda gazlangan suv, 50 yoşli ayolga esa bötqa va soya sutini taklif etişi mumkin.

Britaniyaning The Guardian naşri jurnalisti Emi Houkins tizim işlaşini sinab köradi va tizim mijozning taşqi sifatlariga e'tibor bermasdan natija çiqarişi, xususan, ba'zan yoşni notöğri aniqlaşini tasdiqladi. Agar taklif qilingan buyurtma mijozni qoniqtirmasa, u boşqa variantni tanlaşi mumkin. Boşqaça qilib aytganda, texnologiya mijozga menyuning qisqartirilgan versiyasini taqdim etadi.

Tizim töldirib borilmoqda, şu sababli hozirça afzalliklarni esda yaxşi saqlab qola olmayapti. Ayni paytda taşrifçilar qurilmadan kam foydalanmoqda va kassirlar oldida navbatda turişni afzal körişmoqda, biroq Baidu kelajakda ança samarali texnologiyani işga tuşirişni möljallamoqda.

Insonlar tobora özi şaxsiy hududiga daxl qilişlariga norozi bölib borayotgan jamiyatda Face++’ning kelajagi qanday bölişi noma'lum. 2017 yil 10 mayda Norvegiya poytaxti Oslo şahrida mahalliy pitssaxonalardan birida mijozning taomlar borasidagi didi haqida axborot töplay boşlagan mana şunday xizmat tufayli mojaro kelib çiqqan.

Xitoyda ham ana şunday mojarolar kelib çiqişidan ogohlantirib, Baidu rahbariyati yiğilgan ma'lumotlardan mijozlarni kuzatuv ostiga oliş emas, faqat kompaniya xizmati samaradorligini oşiriş yölida foydalanilişiga işontirmoqçi bölayapti.

The Guardian jurnalistining ehtimolli kuzatuv haqidagi fikrlarini biliş uçun bergan savoliga javoban:  «Xitoyda baribir senda şaxsiy hayot bölmaydi», — degan Pekindagi KFC restorani taşrifçisi.