Ernesto Valverde kim? «Barselona» nima uçun uni tanladi?

Pressing bu mavsumdagi öyinlarda ham öz samarasini berdi, basklar pressingi katalonlarni arvoh kabi ta'qib etdi, Serxio Buskets uçun bu qörqinçli tuşga aylandi, raqib avvaliga uning pasini tösib qöyadi, köp ötmasdan uning ortida paydo böladi. Tayanç yarim himoyaçisi, goh oldinga çopadi, goh ortga, ammo bosimdan qutulişning imkoni bölmaydi... 

Uning sxemasi test-sinovlarida yaxşi natijalar keltirmagan bölişi mumkin. Nima qilmoq kerak? Bu savolni töpsiz harakatlaniş böyiça La Ligadagi eng yaxşi murabbiyning öziga bermoq kerak. Uning uslubini çuqur himoyaviy öyin deb ataş töğri emas. Aksinça, bask raqibga moslaşuvçan öyin tuzadi. «Barselona»ga aynan şunday böliş kerak.

Öz faoliyati davomida Valverde şunday yölni bosib ötdiki, unga endi yangi klub kerak. U futbolçiligida Yoxan Kruiffning falsafasi bilan «suğorilgan», ikki mavsum uning rahbarligida jamoada öynagaç, jarohat tufayli klubni tark etgan. U Gvardiola, Kuman, Laudrup, Eusebio, Serxi Barxuan, Unsue, Lopetegi qatorida Kruiff maktabini ötagan. Murabbiylik faoliyatining ilk yillarida uning jamoasi özgaça uslub bilan farqlanişi kerakligini maqsad qilib oldi. Uning kumiri Niderlandiya terma jamoasini 1974 yilda Yevropa çempioni qilgan, «Barselona» tarixidagi eng kuçli jamoani tuzgan va afsonaga aylangandi.

Valverde - murabbiy

Valverde avvaliga «Espanol»da öz imzosini qoldirişga harakat qildi. «Raqiblardan bir maromda oçkolar oliş uçun, şunday öyin körsatiş kerak: raqibga ilk daqiqalardanoq şafqatsiz böliş», – degandi bask öz jamoasi öyin uslubi haqida. Uning uslublari samara berdi: 2007 yili UYeFA Kubogi finali, finalda «Sevilya»ga qarşi çiqqan basklar penaltilar seriyasidagina mağlub böldi. U öz uslubini Gretsiyaning abadiy çempioni «Olimpiakos»da ham qölladi. Ernesto bu jamoada ikki marta işladi (2008/09, 2010/11, 2011/12 yillarda u jamoa bilan çempion böldi, ikki marta Kubok sohibi -2009, 2012), bu raqibga boğliq bölmagan holda öz öyiningni tuziş uslubi edi.

Ammo u «Vilyarreal»da muvaffaqiyatga erişmadi, Valverde vaqtida (2009-2010) jamoa juda köp hujum qilar, töpga egalik qilar, ammo birinçi qarşi hujumdayoq gol ötkazib yuborardi. Natijada uni mavsum örtasida işdan böşatişdi, u jamoani qabul qilib olganida jamoa töqqizinçi örinda edi, unga jamoani inqirozdan olib çiqiş talabi qöyildi, jamoa yakunda yettinçi örinni oldi.

«Ernesto bor e'tiborini işga qaratdi. U tunu-kun işladi, ammo biz u kabi jonkuyarlik qilmadik va töliq kuç bilan öynamadik. Nimadir öxşamagandi», – deya tan olgandi öşanda jamoa himoyaçisi Joan Kapdevila. 

«Valensiya»da kraş-tekst özini oqladi: 2012-13 yilgi mavsumda Karlo Ançelotti boşqaruvidagi «PSJ»ga qarşi YeÇL nimçorak finalidagi ikki ajoyib öyin (1:2, 0:2). Valverde jamoada qarşi hujumlarga qarşi harakatlanişda barqarorlik yetişmayotganini qayd etdi va yeçim izladi. Intervyularda u bor e'tiborini himoyani kuçaytirişga qaratişini aytardi.

Valverde - «Atletik» uçun «Çöqintirgan ota»

«Atletik»da uning taktikasi muvaffaqiyatga erişdi: 4-2-3-1 sxemasi töpni olib qöyib, hujumga ötiş uçun eng yaxşi uslub bölib çiqdi, «kvadrat» himoyasi (4 kişi bir raqib atrofida, odatdagi kabi 3ga 1 emas) raqib har qança texnik mahoratli bölmasin, uning ötib ketişiga imkon bermasdi.

Valverde bilan «Atletik» 16 yil içida ilk marta Çempionlar ligasida öynadi. U bilan klub oxirgi 30 yil içidagi ilk sovrinini qölga kiritdi, 2 yil muqaddam Ispaniya Superkubogida ikki uçraşuv natijasiga köra «Barselona» 5:1 hisobida mağlub etildi. Aynan Ernesto «Atletik» boşqaruvida ötkazilgan öyinlar böyiça rekordçi - 305 öyin.

U «Barselona»dan ketgaç, 1990-1996 yillar davomida «Atletik»da öynadi, 1996-97 yilgi mavsumni «Malorka»da ötkazib, keyin faoliyatini yakunladi. Murabbiylik faoliyatini «Atletik»da murabbiy yordamçiligidan boşladi (2001-2003), 2003 yilda jamoa boş murabbiyiga aylandi. 2006 yilda u jamoani tark etişga majbur böldi, çunki öşanda uning homiysi bölgan prezident vafot etgan, yangi prezident esa uni maoşi miqdorini kamaytiriş şarti bilan olib qolişi mumkinligini aytgandi. Holbuki, öşanda Valverde Ispaniya Primerasida eng kam maoş oluvçi murabbiy edi. Uning örniga Xose Luis Mendilibar tayinlandi va atigi 9 hafta işladi. Keyingi ikki yilda jamoada 4 murabbiy almaşdi.

«Barselona»ga qarşi öyinlardan biridan keyin u şunday degandi:«Birinçi bölim zör ötdi, ikkinçi bölimda esa biz özimizning yuqori pressingimiz uçun jazolandik», – degandi Ernesto kök-anorranglilarga 1:3 hisobidagi mağlubiyatdan keyin. U öyinga ispanlarga xos bölmagan darajada sovuqqonlik bilan qaraydi, u ğalabaga ham, mağlubiyatga ham hissiyot bilan reaksiya qilmaydi. Uning öyin tuzişi ham ispanlarga xos emas, öyin boşidanoq rejasini oşkor etmaydi, öyin jarayonidan, raqibning kuçidan kelib çiqqan holda mos uslubni qöllaydi. Bu esa ayni vaqtda «Barselona»ga yetişmay turgan jihatdir - raqibga qarab öyin taşkil etiş. Barçasini yangi murabbiy özgartirişi mumkin.

Sky Sports eksperti Gilem Balage Valverde mudofaa çiziğidagi muammolarni hal etişda omilkor ekanini qayd etib ötdi. Marselo Belsa boşqaruvidagi oxirgi mavsumda «Atletik» 65 gol ötkazgandi, keyingi mavsumda Valverdening qaytişi bilan bu boradagi körsatkiç keskin yaxşilandi – 39, turnir jadvalidagi örin ham 12dan 4ga özgardi. 2013/14 yilgi mavsumda esa jamoa 26ta gol ötkazdi va sakkizinçi örin.

Valverde Emerik Laporteni grand jamoalar nazariga tuşgan markaziy himoyaçiga aylantirdi. Ehtimol Ernestoning «Barselona»ga kelişi nihoyat uşbu fransiyalik yoş futbolçining Kataloniyaga transfer bölişiga olib kelar. Valverde murabbiyligida Oskar de Markos haqiqiy universalga aylandi, u faoliyatini markaziy yarim himoyaçi sifatida boşlagan, endi u klassik fullbek. «Atletik»ning boşqa bir futbolçisi Mikel San Xose Valverdeni Visente Del Boskega öxşatadi, u bu ikki şaxsni ham «jamoaga öyinni nazorat qiliş xarakterini singdiruvçi» sifatida ta'riflaydi.

Himoyada qolgan holda öyinni nazorat qiliş qanday ustunlik keltirişini «Yuventus» isbotlamoqda.

Valverde - ijodkor

Valverdening jamoasi köp hujum qilmasada, köp gol uradi. Uning hobbisi fotografiya, şunday ekan, uni  pragmatik deyişga ham şoşilmaslik kerak. U futboldan böş vaqtida oq-qora rangli fotografiya bilan şuğullanadi. Ispaniyalik tasviriy-san'at bilimdoni Bernardo Atçaga uning işlariga baho bergan: «Ernesto Valverde olgan suratlar – bir vaqtning özida ham nazokatli ham özida qahrni ifodalaydi. Bu xuddi bir insonda ikki sifat borligiday».

2012 yilda Afinada Valverdening «Tanaffus» nomidagi körgazmasi bölib ötgandi. Öşanda u murabbiylikdan qisqa vaqtga tanaffusga çiqqandi. Ammo Ernesto futbolga qaytdi. Bu qisqa metrajli «Çöqintirgan ota»ni eslatadigan qaytiş böldi.