2 iyun kuni Özbekiston Respublikasi Madaniyat vazirligi huzuridagi «Özbekkonsert» davlat muassasasida (sobiq «Özbeknavo» estrada birlaşmasi) «Qat'iy tartib-intizom va şaxsiy javobgarlik har bir estrada xonandasining asosiy insoniy fazilatiga aylanişi lozim» mavzusida san'atkorlar va şou biznes vakillari bilan majlis bölib ötdi.
Özbekiston xalq artisti Ozodbek Nazarbekov san'atkorlar xizmatidan tekin foydalanib kelayotgan davlat taşkilotlariga bundan keyin pul ötkaziş yöli bilan ularning xizmatidan foydalanişni yölga qöyişni taklif qildi.
Madaniyat vazirligidan yiğilişda qatnaşgan amaldor ham vazirlik bu pullik xizmat taklifini töliq qöllab-quvvatlaşini aytib ötdi.
Foto: Özbeknavo
O.Nazarbekov Madaniyat vazirligi qoşida tijoriy bölim oçiş va san'atkorlar xizmatidan tekin foydalanib kelayotgan davlat taşkilotlari unga pul ötkaziş yöli bilan ular xizmatidan foydalanişni yölga qöyişni taklif qildi. Öz çiqişida xonanda, xususan, prokuratura va boşqa davlat muassasalari amaldorlarining öz bazmlarida xonandalar xizmatidan bepul foydalaniş ustiga, döq urib san'atkorlarni obrösizlantirişi haqida şikoyat qildi:
“Davlat taşkilotlari oldida san'atkorlarning hurmati yöq. Davlat tadbirlari haqida gapirmayapman. Taşqi işlar vazirligida tadbir böladi yoki prokuraturada, oddiy ötiriş qiladi, masalan, Navrözga atab yiğilişadi. Şu tadbirga nonni pulga olişadi, suvni pulga olişadi, restoranni pulga zakaz qilişadi, lekin san'atkor tekinga borişi kerak. Hurmat ham şunga yaraşa böladi. Ozgina keçiksangiz döğlab, uruşib berişadi”, — degan Nazarbekov. Bu sözlar yangragaç yiğiliş zaliga yiğilgan barça — ayrim san'atkorlar va qolgan şou-biznes olami vakillari qizğin va gulduros qarsaklar bilan Nazarbekovni qöllab-quvvatlaşgan.
Yiğilişda Adham Soliyev Qaşqadaryoga tadbirga borgan artistlar guruhi vaqtida taomlantirilmasdan qoldirilgani, Surxondaryoda esa «Kamolot» ijtimoiy harakati rahbari va madaniyat bölimi boşliği tomonidan turli ovoragarçiliklarga yöl qöyilgani, ularga nisbatan hurmatsizlik qilingani haqida ham gapirib bergan.
«Ozodbek — prav!»
Bu borada nima ham deyiş mumkin, Ozodbek Nazarbekovning bildirgan taklifi juda örinli, uni faqatgina olqişlaş mumkin. Haqiqatan ham davlat taşkilotlari turli tadbirlarga, hattoki davlat miqyosidagi tadbirlarda ham qatnaşgani uçun san'atkorlar va şou-biznes vakillariga (
Mavzuga oid
boyadan beri ikkisini ajratib yozyapman, hayron bölmang — men ularni sahnada çiqişlaridan taşqari boşqa jihatlari bir-biridan mutlaqo farqli soha vakillari, deb hisoblayman
) tadbir smetasida pul ajratilişi va şartnomaga köra körsatilgan pul tölanişi kerak. Pul tölangaç, tomonlar örtasida bajarilgan işlar dalolatnomasi tuzilib imzolanişi, davlatga esa körsatilgan xizmat uçun belgilangan soliq tölanişi kerak. Tamom-vassalom, hammasi qonuniy, hammasi risoladagidek.
Şunda artist hurmat ham talab qilmaydi, puli tölab qöyilgan davlat tadbirida aşulasini aytib, çiqib ketaveradi. Qarsak çalişmasayam xafa bölmaydi, töğrimi? Hozirgi şaroitda öşa, aytaylik, davlat tadbirida birortasi içib olib, «seni bu yerga kim çaqirdi?» — deb döpposlasa ham kaltak yegan artist nohaq bölib turaveradi-da, nima dedingiz?
Foto: Özbeknavo
Keling, aniqlaşga harakat qilaylik: Ozodbek Nazarbekov yoki umuman boşqa artistlarimiz, öşa joylarga, öşanaqa tadbirlarga borişni istaşmas ekan, bezişgan ekan. Xöp, ularni istamagan joylariga borişlariga kim yoki nima majbur qilyapti? Nega ular yöq, deya olişmayapti?
Lisenziya masalasi
Ma'lumki, konsert uyuştiriş va töy-tomoşalar hamda boşqa tadbirlarda qatnaşiş uçun litsenziyani «Özbeknavo» estrada-konsert birlaşmasi berib kelar, hozir bu huquq «Özbekkonsert» davlat muassasasiga berilgan. Masalan, yiliga kamida 5 mln. 900 ming söm tölanadigan litsenziya egalari TVda çiqişlari, ommaviy konsert uyuştirişlari mumkin. Artistlarning unvoniga qarab, undan yuqorilari ham bor hamda undan pastroqlari — faqat töylarga yurişga izn beradigan litsenziyalar ham bor.
Bilişimizça, artistlarimizni turli şaxsiy tadbirlarida tekin xizmat qildirişga oşufta öşa davlat taşkilotlari aslo san'atkorning öziga murojaat qilişmaydi, aynan «Özbekkonsert»ga murojaat qilişadi. Xöp, san'atkor erkin ijod (!) va muxlislari oldida çiqiş qilişi uçun bir yillik litsenziyasining pulini tölab qöygan ekan, «Özbekkonsert»ning işi şu bilan yakuniga yetgan ekan, uning xizmatidan tekin foydalanişga majburlaş uçun qanday haq-huquqi bor bu davlat muassasasining?
Ya'ni, savolni boşqaça, tuşunarliroq, çöponçasiga qöyamiz: Davlat miqyosidagi tadbirlar (Mustaqillik bayrami, Navröz ayyomi)da qatnaşiş öz-özidan tuşunarli. Lekin Ozodbek Nazarbekov aytayotgan, qöpol qilib aytganda, idora va vazirliklarning «korporativka»sida artistlar tekin xizmat qilişi kerakmi? Nega?
Masalan, biror davlat korxonasining kasb bayramiga atalgan keçaga tekin konsert beriş uçun bormagan, aytaylik, Zulayho Boyxonovaning litsenziyasi «Özbekkonsert» tomonidan bekor qilinadimi?
«Özbekkonsert» artistlarimizning faqat davlat tadbirlarida qatnaşmagani, oçiq-soçiq kiyingani, Internetda «xol qöygani» uçun litsenziyasidan mahrum qiladimi yoki, masalan, prokuratura yo soliq organlari tomonidan artist soliq tölamagani, körsatilgan xizmatlar uçun çek yoki xizmat körsatiş dalolatnomasi taqdim etmagani, xizmat haqi uçun xorijiy valyuta talab qilgani holatida ham litsenziya bekor qilinadimi?
Umuman, artistlarimiz soliq tölaydimi özi-yöqmi?
Yurtimizda har qanday xizmat uçun soliq tölanadi, Ozodbek Nazarbekovning özi ham taşkilotlar bizni tekin xizmat qildirmasin, pul köçirib berişsin, demoqda. Demak, şu xizmatdan soliq olinişini ham nazarda tutmoqda.
Kontsertlaringizda çipta çiqariladi, uning hisob-kitobi bor, konsert zalini ijaraga olasiz, undan albatta zarar bilan çiqiladi, balkim amal-taqal qilib biror narsa tölarsiz, davlat byudjyetiga. Mayli hammasini joy-joyida, soliqlar ham 100 foiz tölanadi, deb hisoblab qöyaqolaylik hozirça. Lekin töy-tomoşalarga «navbatçilik»ka boriş, «birrov»ga boriş ortidan topayotgan pulingizdan soliq tölayapsizlarmi, janob san'atkorlar?
«Xalq artisti», «xizmat körsatgan artist» bölib yurib xalqqa nima xizmat qilayapsiz unda? Davlat ahamiyatidagi tadbirlarda tekin qatnaşib berganingizmi, xolos? Xalq olqişi bilan «Xalq artisti» unvoniga ega bölgansiz, martabangiz yuksalgan, töylarga boşqalarga nisbatan qimmatroqqa borasiz, şu xalqning biror koriga yaraydigan biror soliq tölaysizmi-yöqmi?
Masalan, Ozodbek aka, siz töy mavsumlarida kuniga 4tagaça töyga «birrov»ga çiqasiz, albatta, barçasida fonogrammada aytasiz. Çunki «bu xalq jonli ovozni tuşunmaydi», degan maşhur gapingiz bor. 1000 dollardan «qora bozor» kursida har bir töydan 8,500,000 söm olasiz. Bir kunda jami 30 milliondan ziyod böladi. Şu topganingizdan nyeça pul soliq tölaysiz, aka? Rostini ayta olasizmi? Daromadingizni emas, tölayotgan soliğingizni sörayapman, sizga unvon berib, ardoqlab, boşiga kötarib qöygan davlatning xalq uçun sarflanadigan majburiy tölovingiz...
Har bir topilgan daromaddan soliq tölanişi kerakligidan bexabar edim, demang faqat, aka iltimos! Daromadlar deklaratsiyasi degan narsa bor. Oddiy uyini ijaraga bergan inson ham topgan daromadidan soliq tölaydi, deklaratsiyada körsatadi. Maşinasini ijaraga bergan ham deklaratsiya töldiradi, Qalam haqi oladigan yozuvçi ham deklaratsiya töldiradi. Lekin artistlarimiz deklaratsiya nimaligini bilmaydi! Çunki göyo unda boşqa daromad yöq. Masalan, «mana şu qasrni qaysi pulga olgansiz», deb savol berişsa, nima deb javob berasiz? Keltirib bera olasizmi daromad manbaini?
Va bu birgina sizga emas, Ozodbek aka, sizdan boşqa xalq va xizmat körsatgan va körsatmagan artistlarimizga ham: özini nafaqat Özbekiston, hatto Yer kurrasi ham emas, Somon Yöli galaktikasi xalq artisti, deb hisoblovçilarga ham, hu öşa otarçilarga ham taalluqli.
«Sizdan ugina, bizdan bugina»
Axir hadeb televizorga çiqib, «san'atning nonini yeyiş qiyin», degan şablon javoblaringiz hiqildoqqa keldi. Köryapmiz, sizlarning hayotlaringizni: “Feysbuk”, “Instagram”, “Tvitter”larda. Nimasi qiyin ekan non yeyişning? «San'atning pulini sarflaş qiyin», desa örinliroq bölardi. Sizlar oddiy xalq qanday qilib qiynalib pul topib, non yeyayotganini bilmaysizlar. Bilmaysizlarki, 2 soatga 1000 dollar pul söraysiz va davlat taşkilotlarida tekin xizmat qib qöyganingizdan ijirğanayapsiz. Ozodbek Nazarbekov «duxi» yetib şu haqida gapirgani hamono, barçangiz jör bölib çapak çaldingiz. Non yeyiş qiyinligidanmi bu ham?
Yo qorningiz oç qoldimi? Nimadan noliyapsizlar?! Topayotgan daromadingizdan 1 tiyin soliq tölamay xalqning haqiga xiyonat qilayapsizlarmi, öşa 5 daqiqa keçikiş evaziga qaysidir amaldorning «korporotivka»da döq urişigayam çidaşga mahkumsizlar.
Ana şunday, soliq tölamay huquqbuzarlik qilayotganingizga, birovlarning tayyor aşulalarining kuyi-yu, ohangini öğirlab, öğirlik qilayotganingizga anavi tegişli davlat organlari panja orasidan qarab turgan ekan, körmayotganga (va eşitmayotganga) olayotgan ekan, siz ham bermayotgan pulini körmaganga, döq-pöpisalarini eşitmaganga oling-da. «Sizdan ugina, bizdan bugina» bölyapti axir! Çunki agar hammasi çet eldagidek qonuniy işlab boşlasa... qidira-qidira özbekça ibora topolmadim, lekin aniq tuşunasizlar: «malo ne pokajyetsya».
Foto: Özbeknavo
Ilgarigi artistlar çindan ham xalq orasida hurmatli bölgan, ular xalqqa çinakam xizmat qilgan, otarçilar ham ularning qöşiqlarini aytgan, artistlarimizning özlari töylarga yurişmagan. Buni yiğilişda Ğulomjon Yoqubov ham aytdi. Hozirgilar esa falon ming dollarga töyga borib, xalqqa xizmat deyişyapti. Buni «xalqim»ga emas, «xalqum»ga xizmat, desa yaraşadi.
Şuning uçun hurmatli «san'atkorlarimiz», sizlarning vazifangiz — çaqirilgan joyda sahnaga çiqib qöşiqni aytib, ketişdangina iborat bölişi kerak. Umuman gapirmasligingiz kerak. Öşa «aqlli» intervyularingizni ham taniş jurnalistlaringiz nomingizdan çiroyli qilib yozib yuraverişsin. Majlislarda-ku umuman gapirmang. Oğzingizni oçsangiz — bas, qandayligingizni bildirib qöyasiz.
