O‘zbekistonda bir yilda ikki marta ipak qurti boqiladi

Agar ipak qurtlari yaxshi boqilsa, undan yuqori navli pilla olish imkoniyati kengayadi. Shu bois tarqatilgan ipak qurti yuqori malakali mutaxassislar nazoratida boqilib, keyin xonadonlarga beriladi. Mutaxassislar har kuni xabar olib, pillakorlarga kerakli maslahatlarni berib turadi. Ana shunda qimmatli xomashyoni yo‘qotish kamayib, hosildorlik oshadi. Pilla boqish mavsumiy bo‘lgani uchun bunday maxsus qurtxonalar yonida keyinchalik qishloq xo‘jaligi ekinlari ekish, tayyor mahsulotni quritish yoki qayta ishlash sexlarini ishga tushiramiz. Negaki, tutzorlardan unumli foydalanish maqsadida tut qator oralarida turli xildagi sabzavotlar va dukkakli ekinlar yetishtirish yo‘lga qo‘yiladi. 

Agar pillani yetti xazinaning biri, deb hisoblaydigan bo‘lsak, u o‘zining atrofiga yana beshta xazinani jamlagan. Misol uchun, tut bor joyda yer bo‘ladi, dehqonchilik rivojlanadi. Shunga mos ravishda chorva ko‘payadi. Xitoy tajribasiga murojaat qiladigan bo‘lsak, ular tutlarni kasalliklardan asrash va tuproqni minerallar bilan boyitish uchun tut plantatsiyalarida parranda boqadi. Natijada ekologik toza go‘sht yetishtiriladi. Yana bir gap. Tutda nektar bo‘lmasa-da, qator oralariga ekilgan qishloq xo‘jaligi mahsulotlaridan asalari bol yig‘adi. 

Agar har gektardagi tutzorda besh quti asalari oilasi parvarishlansa, bu ham qo‘shimcha daromad, ham yangi ish o‘rni demakdir. Oldimizda turgan ulkan rejalarimizdan biri joylarda «kumush tola» yetishtirish bilan birga qo‘shimcha tarmoqlarni ham rivojlantirishdir. Misol uchun, viloyatlarning iqlim sharoiti va odamlarning qiziqishi asosida Xorazmda qo‘ychilikni, Surxondaryoda chorvachilikni, Buxoroda asalarichilikni rivojlantirish loyihasi ishlab chiqildi. Bozorlarimizda shifobaxsh mahsulotlar qo‘payishi, eksport salohiyatining yanada ortishi bundan-da quvonarli. 

Pillachilikda ulkan yutuqlarning bosh omili qisqa muddatli, ammo ko‘p mehnat talab qiladigan jarayon – yetarli miqdorda ozuqa jamg‘arish bilan bog‘liqdir. Shu bois «O‘zbekipaksanoat» uyushmasi tutzorlarni rivojlantirish sharti bilan qayta ishlash korxonalariga bepul foydalanishga beradi. Shartimiz bir gektar tutzorda besh mingta tut bo‘lishini ta'minlash va ularning atrofida ipak qurtini boqish maskanlarini ishga tushirishdir. Shuning uchun biz tutzorlarni, ya'ni ozuqa bazasini tiklab, ipak qurti zavodlarini ilg‘or texnologiyalar bilan jihozlab, zamonaviy ishlab chiqarishni yo‘lga qo‘ysak, mamlakatimiz besh yildan keyin ipak ishlab chiqaruvchi, qayta ishlovchi va eksport qiluvchi davlatlar orasida dunyoda yetakchi o‘rinni egallaydi. Bunga, albatta, erishamiz. Sababi, O‘zbekistonda bu soha davlatimiz rahbarining e'tibori va nazoratida. 

Hindiston, Yaponiya, Janubiy Koreya, Xitoy, Buyuk Britaniya kabi davlatlarning shu sohada faoliyat yuritayotgan tadbirkorlari bizga ishonchli hamkor sifatida qaramoqda. Bu pilla tolasini zamonaviy bozor tamoyillari asosida sotish, qayta ishlash va eksport hajmini oshirish, malakali mutaxassislarni tayyorlash, ularning manfaatlarini himoya qilishga oid ishlarni sifat jihatdan yangi bosqichga ko‘tarish imkonini beradi. 

Bu vazifalarni amalga oshirish uchun avvalo 2020 yilgacha har bir ipak qurti urug‘i yetishtiruvchi zavodda chet ellik investor ishtirokini ta'minlaymiz. Ana shunda tizimdagi har bir korxonada Xitoy, Yaponiya yoki Janubiy Koreyadan kelib, doimiy ishlaydigan ikkita xorijiy mutaxassis bo‘ladi. 2020 yilda bizga kerak bo‘ladigan ipak qurti urug‘ining kamida 50 foizini yurtimizda yetishtirishga erishamiz. Ayni vaqtda tizimda 230 ga yaqin korxona bo‘lib, uning sal kam qirqtasi qayta ishlash bilan shug‘ullanmoqda. Kelgusida xorijning malakali mutaxassislari bilan hamkorlik qilinsa, ularning imkoniyati yanada oshadi. 

Bu yil 2016 yilga nisbatan 30 foiz ko‘p «kumush tola» yetishtirilmoqda. Kuzda ikkinchi marta ipak qurti boqiladi. Iqlimimiz issiq bo‘lgani uchun bahorda tut bargi 20 kunda, kuzda bir haftada qotadi. Shuning uchun bahordagi kabi katta miqdorda bo‘lmasa-da, kichikroq hajmda ipak qurti boqiladi. 

Istiqbolda zamonaviy texnologiyalar asosida tayyorlanadigan mahsulotlarimiz yuqori sifati, xalqaro andozalarga mosligi, tabiiy sofligi va, eng muhimi, inson salomatligi uchun foydali jihatlari bilan xaridorlar e'tiborini tortishiga shubha yo‘q.