Bu maqolani yuqoridagi rukn ostida yozişni istamagandim. Lekin na çora? 1991 yil Özbekiston bilan Qirğiziston örtasiga çegara simlarini tortdi. Biz uçun aziz hamda qadrdon bölgan Şohimardon va şohimardonliklar Qirğiziston va qirğizlar qurşovida qolib ketdi. Vodildan Şohimardongaça bölgan 25 çaqirim yöl esa haqiqiy sinovga aylandi.

Şunday qilib, 14 iyul, 2017 yil. Biz ÖzA muxbirlari Maqsud Sulaymonov va Muqimjon Qodirovlar bilan Şohimardonga safarga otlandik. Barça rasmiyatçiliklarni ado etib soat 12:15 da Özbekistonning Vodil (rasman Farğona) çegara maskaniga keldik. Turnaqator yuk maşinalar bir yölakda, yengil maşinalar ikkinçi yölakda navbat kutib turar edilar.

- Çegarada soatlab kutamiz, bojxonaçilar maşinadan yuklarni tuşirtirib tekşiruv ötkazgaç, söng yana qayta yuklaymiz. Axir hozir texnologiyalar rivojlangan, uni texnik asboblar yordamida tekşirsa bölmaydimi?

Men ismingiz nima, qaysi yuk maşinasi sizniki, deb söraganimda suhbatdoşim zarda bilan bir xömraydiyu, ters burilib ketdi. Hozirgina sizni taniymiz muxbir aka, deb suhbatga qöşilgan boşqa haydovçilar ham «gurr» etganiça öz maşinalari tomon ketib qoldilar.

- Bulardan xafa bölmang, - dedi yoşi uluğroq bir haydovçi. – Ba'zida kun böyi tekşiruvni kutamiz. Qolib ketgan kunlarimiz ham bölgan. Agar sizga arz qilayotganimizni bilib qolişsa, maşinalarini biron bahona bilan qaytarib yuborişmasin, deb öylaşadi.

- Özbekiston çegarasida tamagirlik bormi? – söradim men.

- Yöq – yöq. Na çegaraçi, na bojxonaçi heç narsa söramaydi. Lekin juda ortiqça «zakonçi», ular. Qirğizlar esa maşinangizga qiyo ham boqib qöymaydi. Faqat pul olsa böldi.

- Söxgaça qança (pora degan sözni aytişdan özimni tiydim) berasiz ularga?

- Yukka qarab. Oziq – ovqat bölsa hatto 3-4 million sömgaça. Quriliş materiallariga arzonroq, 2-3 million söm. Lekin şunisi yaxşiki, bir zum ham uşlab turişmaydi. Oladiyu ötkazadi.

Şu payt navbatda turgan odamlar bizni çaqirib qolişdi.

- Çegaradan ötasizlarmi özi?!

Dastlab bojxona tekşiruvidan ötdik. Deklaratsiya töldirib qayerdan, qayerga nima olib ketayotganimiz haqida yozib imzoladik. Muqimjonning fotoapparati körikdan ötkazildi. Bizda esa qoğoz-qalamdan boşqa gap yöq edi.

Endi yana navbatga turdik. Bu galgisi çegara – pasport nazorati. Yöq, odam köp emasdi, çamasi yarim soatlarda hujjatlarimizni közdan keçirib pasportimizga muhr bosildi.