Lola Karimova-Tillayeva Islom Karimovning sönggi kunlari haqidagi xotiralarni e'lon qildi
|18:00 / 27.08.2017206 37111 min
Özbekistonning Birinçi Prezidenti Islom Karimov vafotiga bir yil tölişi arafasida uning qizi Lola Karimova-Tillayeva Facebook’dagi sahifasi orqali dugonasi Oqila Toirovaning xotiralarini ulaşdi.
«Men uçun juda şaxsiy bölgan uşbu hikoyani sizga havola etmoqçiman, çunki bir yil avval aynan şu kunda barça özbekistonliklarga ta'sir etgan, otamning soğliqlari bilan boğliq qayğuli voqealar boşlangan edi.
Men padari buzrukvorim, Özbekistonning birinçi prezidenti hayotining sönggi kunlari tafsilotlari bilan bölişmoqçiman. Bu xotiralar mana 20 yildan ortiqroq vaqt davomida menga qadrdon bölgan inson tomonidan yozilgan. Öşa oğir kunlar, men tamomila qayğuga botgan damlarda, dugonam otam hayotlarining sönggi kunlari tafsilotlari bizlar uçun keyinçalik katta ahamiyatga ega bölişini anglab qoğozga tuşirgan edi», — deb yozadi Karimova-Tillayeva.
Foto: Facebook / Lola Karimova-Tillayeva
Söng u dugonasining hikoyasini keltiradi:
«Prezidentimiz bilan ularning hayotliklarida uçraşib, suhbatlaşişga muvaffaq bölmaganman. U kişini talabalik davrimda — 90-yillarning örtalarida sport musobaqalarining oçiliş marosimlarida bir-ikki marotaba uzoqdan körganman.
Ammo, Xudoning xohiş va irodasi bilan, ularning hayotlarini sönggi soatlarida yonlarida böliş menga nasib etgan.
To 31 avgust oqşomiga qadar ularning hayotlarini saqlab qoliş mumkin degan umid uçquni barçamizning yuragimizda bor edi. Biroq, umid yöqligi ayon bölgaç, men şunday oğir kunlarda öz yaqin dugonamning yonida böliş hamda unga dalda beriş uçun 1 sentabr kuni Toşkentga uçib keldim. Bölib ötgan voqealar menga şu qadar qattiq ta'sir körsatdiki, men Parijdan bir inson bölib ketib, tamomila boşqa inson bölib qaytdim.
Men Toşkentga payşanba, 1 sentabr kuni keçga tomon yetib keldim va 2 sentabr kuni ertalab kasalxonaga yöl oldim. Prezidentimizning rafiqalari, qizlari Lola va Lolaning tönğiç qizi Maryam mana bir neça kundirki kasalxonada ularning oldilaridan bir zum ham ketmasdan turar edilar.
2 sentabr tonggi soat 9:00 da Özbekistonning OAV orqali prezidentimizning ahvollari oğirlaşgani haqida xabar berildi (Şu örinda aytib ötmoqçi edimki, prezidentning oila a'zolari xalqni yurtboşimiz soğliğidan bevosita xabardor qilib boriş kerakligini qat'iyan ta'kidlaşdi va aynan ularning iltimoslariga köra, yurtboşimiz vafotining sabablarini körsatuvçi tibbiy xulosa e'lon qilindi).
Mavzuga oid
Lola menga 2 sentabr ertalab soat 8:00 larda qönğiroq qildi hamda otasining ahvoli keskin yomonlaşgani va umrlarining 2–3 soati qolgan bölişi mumkinligi haqida xabar berdi.
Men kasalxonaga yetib kelganimda ularning isitmalari baland edi. Şunda zudlik bilan «Yosin» surasini öqiş uçun qorilar çaqirtirildi. Ozgina vaqtdan söng Anvar qori Minor masjidining boşqa bir neça qorilari bilan birgalikda yetib kelişdi. Bilmadim, bu tasodifmi yoki yöq, ammo qorilar «Yosin» surasini öqişni boşlaşligi zahoti yurtboşimizning tana haroratlari 36,5 darajaga pasaydi.
Keyingi 12 soat mobaynida Qur'oni Karimning suralari nihoyatda çiroyli va töxtovsiz ravişda butun kasalxona bölimi böylab yangradi.
Prezidentimiz umrlarining sönggi 12 soati davomida men ular yotgan palatada böldim. Qizlari Lola, Tatyana Akbarovna, Maryam va men ularning yonlarida ötirib, tavhid kalimasi, salavotlar öqib, Allohning ismlarini zikr qilib ötirdik. Yonimizdagi qöşni xonada qorilar ötirişar (ular katta darçadan prezidentimizni körişlari mumkin edi) va baland hamda viqorli ovoz bilan Qur'on suralarini tilovat qilişar edi. Lola otasining oldidan ketmas, tez-tez ularning lablarini suv bilan höllab turardi. Oila a'zolari közlarida yoş bilan yurtboşimizdan rozi-rizolik söraşar edi. Kasalxonada deyarli hamma köz yoşi tökar, Qur'on tilovat qilayotgan qorilarning ham ovozlari vaqti-vaqti bilan yiği tufayli uzilib qolardi.
Öşa onlarda prezidentimizning ruhlari bizni his qilayotgandek edi nazarimda. Ularning yuzlari jiddiy tus olgan, misoli Qur'onni diqqat bilan tinglayotgandek hamda har safar oldilariga qizlari Lola kelib gaplaşganda, uni sezayotgandek edilar.
Vaziyat har qança oğir bölmasin, boşqa umid yöqligi ma'lum bölgaç, janoza marosimini rejalaştiriş kerak edi. Özingiz bilasiz, Özbekistonda bunga öxşaş voqea hali yuz bermagan edi. Dafn marosimi Prezidentning oilasi tomonidan işlab çiqildi: qayerdan çiqariş, qayerga olib boriş, Registon, Tillakori.
Lola boşidanoq dafn marosimi musulmon urf-odatlariga qat'iy rioya qilgan holda bölişi hamda yurtboşimizning vasiyatlariga muvofiq ularni onalari uyidan çiqarişni va tuğilib ösgan Samarqand şahrida dafn etilişlarini aytdi. Prezident Islom Karimov bir neça yil avval öz rafiqalari bilan Samarqand şahrini ziyorat qilganlarida Hazrat Xizr masjidi yonidagi joyni körsatib, ularni aynan şu masjid oldida dafn etişlarini vasiyat qilgan ekanlar. Ularning oila a'zolari barça marosimlarni islom urf-odatlariga muvofiq bajarilişiga katta e'tibor berdilar hamda har bir masalada Anvar qori bilan maslahatlaşdilar. Musulmon odatlariga binoan, ayol kişilar janozada iştirok etmaydilar. Şu sababli, Lola imomdan öz onasi va yana uç ayol tobut ketidan to janoza boşlangunça Registonga borişi mumkinmi, deb söradi. Anvar qori bu musulmonlik qoidalariga zid emasligini, faqat janoza öqilayotgan vaqtda ayol kişilar xonaning içida bölişi kerakligini aytdilar.
Keçki soat 21:00 ga yaqin Alloh yurtboşimizning jonlarini oldi.
Biz ular bilan vidolaşiş uçun palatalariga kirdik, şu on Anvar qori va ularning ikkita şogirdlari ham xonaga kirişdi. Ular qöllarida bir quçoq rayhonni uşlab turişar edi. Şunda Lola qoridan, bu şunday odatmi, deb söradi. Uning savoliga javoban Anvar qori, marhumni ularning sevimli gullari bilan yopmoqçi ekanliklarini aytdilar. Şundan söng prezidentimizni oq mato bilan yopişdi, hamda Anvar qori, ularning şogirdlari va Lola marhum boşining tepasi, yelka, qöllarining ustiga rayhon gullarini qöyişdi va prezidentimiz tamomila rayhon gullariga burkandilar. Men ham bitta rayhon gulini sörab oldim va uni prezidentimizning oyoq tomonlariga qöydim. Şundan söng barçamiz ötirdik. Butun xona rayhon iforiga va Qur'on tilovotlarining yoqimli ovoziga töldi. Bu juda ham ta'sirli onlar bölib, ham xonada, ham kişi könglida ravşanlik va yoruğlik hukm surardi.
Keyinçalik Anvar qori menga marhumning boşi ustida Qur'onni to erta tonggaça öqib çiqişganini aytdilar.
Tunggi 12:00 ga yaqin men kasalxonadan uyga qaytdim. Ertalab biz Samarqandga yöl olişimiz kerak edi.
Men rasmiy kortejni kuzatuvçilar qatorida emas edim. Samolyotda prezident tobutini kutib oliş uçun aeroportga ertaroq, tonggi 5:00 larga yetib bordim. Bu vaqtga qadar Toşkent köçalari odamlar bilan tölgan, köpçilik yiğlar hamda prezidentimizni sönggi manzilga kuzatiş uçun kutib turişar edi.
Biz Samarqandga soat 8:00 larga yetib bordik va maşinada yurtboşimiz tuğilib, voyaga yetgan uyga yöl oldik.
Odamlarning tuganmas qatorlarini köriş juda ham ta'sirli edi: prezidentimizga izzat-ikrom körsatib, ayollar oppoq römol va oç rangli köylaklar, erkaklar esa döppi va saranjom kiyimlar kiyişgan edi.
Samarqandliklar, 60 yildan söng öz ona şahriga butunlay qaytgan öz şahrining öğloni bilan vidolaşib, közlarida yoş bilan turişar edi.
Azim Registon maydonining yonida joylaşgan, yurtboşimizning bolaligi ötgan kiçik hovlili uyda yuviş marosimi bölib ötdi.
Şundan söng barçamiz uydan Registon tomon piyoda yöl oldik. Atrof olomon bilan tölgan, şahar böylab odamlar yiğisi eşitilar edi. Bu juda ham oğir damlar edi. Lola onasi bilan tobutning ketidan yurişar, biz esa ularning ortidan bir neça qadam orqada ketar edik. Tobutni olib boriş vaqtida kişilar tobutga tegişga va uni qölma-qöl kötarişga harakat qilişar edi. Men öşa onlar, odamlarning haqiqiy ayriliq dardi va motamsaro köz yoşlari guvohi böldim. Atrofda yoruğlik va iliqlik ruhi hukmron edi.
Registon maydoniga yetib borganimizda biz ayollar Tillakori madrasasining içiga kirdik. Söng esa butun Registon böylab «Yosin», «Fotiha», «Baqara» va Muqaddas Qur'onning boşqa suralari yangradi. Prezidentning oilasi iltimosiga binoan Qur'oni Karim Registon maydonida çamasi 40 daqiqa davomida öqildi.
Öşa lahzalarda yuraklarni qamrab olgan hissiyotlarni, atrofni çulğab olgan ta'sirli va fariştali ruhiyatni tasvirlaşga til ojiz. Men bu marosimni televideniye orqali ham olib uzatişganini kördim, biroq birorta ham kamera öşa lahzalarning nihoyatda gözal kuçini töliqliça tasvirlab berişga qodir emas. Keyin janoza namozi boşlandi, söngra tobutni Registondan olib çiqib keta boşlaşdi.
Biz madrasadan çiqa olmas edik va tobut uzoqlaşayotganini körib, köz yoşlar bilan vidolaşuv sözlarini ayta boşladik. Tobut tobora uzoqlaşib borar, biz esa uni közdan qoçirmaslik uçun qöşni oynaga yugurib borar edik. Tobut maydondan taşqariga çiqib ketayotganda butun Registon böylab ona vatanimizning mustaqilligi ramzi, Özbekiston madhiyasi yangradi.
Birinçi prezidentimizni ularning vasiyatlariga binoan Hazrat Xizr masjidi yoniga dafn etişgandan söng, Samarqandning forumlar majmuasida rasmiy xotira marosimi bölib ötdi. Marosimda Özbekiston hukumati a'zolari, xorijiy davlatlar rahbarlari hamda diplomatik korpus vakillari iştirok etdilar.
Keçroq, Lola, Tatyana Akbarovna va yana bir neça ayollar prezidentimizning qabrlarini ziyorat qildik. Qur'on tilovat qilindi. Yurtboşimiz qabrlari qöyilgan joy tepalikda joylaşgan. U yerdan köhna Samarqand şahriga misli kaftdagidek manzara oçiladi. Prezidentning oila a'zolari sözlariga köra, bolalik davrlarida Islom Karimov bu yerda köp vaqt ötkazgan ekanlar, tengdoş bolalar bilan qadimgi şahar xarobalari böylab yugurib yurgan ekanlar. Prezidentimiz öşa onlar şunday buyuk hayot yölini bosib ötişlarini bilganmikanlar? Öşa damlar, aynan şu, ularning bolalik davrlariga guvoh bölgan tepalik, vaqti kelib, mangu yotadigan maskanlari bölib qolişini sezganmikanlar?».
