O‘zbekiston Respublikasi Oliy Majlisi Qonunchilik palatasi deputati Abdurashid Abduqodirov ta'lim muassasalarida o‘quv yilining boshlanish va tugash vaqtini o‘zgartirish, yozgi ta'tilni qisqartirish hisobiga qishki ta'til muddatini uzaytirish hamda boshlang‘ich sinflarda dars mashg‘ulotlari davomiyligini 5 daqiqaga kamaytirish taklifi bilan chiqmoqda.
Xo‘sh, mazkur takliflarni jo‘yali deb hisoblash mumkinmi? Bundan o‘qituvchi va o‘quvchilariga biror yengillik bo‘ladimi? Jamiyatga-chi? O‘zA muxbiri Vohid Luqmon ushbu savollarga oydinlik kiritadi.
— O‘zbekiston dunyoning ko‘plab rivojlangan mamlakatlari bilan taqqoslaganda ta'lim sohasiga davlat byudjyetidan eng ko‘p mablag‘ ajratadigan davlatlardan biri hisoblanadi, — deydi Abdurashid Abduqodirov. — Biroq shunga qaramay, majburiy ta'limga jalb etilishi lozim bo‘lgan o‘quvchilar sonining ko‘pligi, ta'lim sohasida xususiy sektor ulushining deyarli yo‘qligi sohada kechayotgan islohotlarni sifatli va samarali amalga oshirishda qator muammolarni keltirib chiqarmoqda.
Rivojlangan davlatlarda umumta'lim maktablarida o‘quv yilining boshlanishi va ta'til kunlari ta'lim maqsadidan, tashkiliy masalalar hamda iqlim sharoitidan kelib chiqib belgilanadi. Xuddi shu qoidalar o‘quv soatlarining davomiyligiga ham ta'sir qiladi.
Masalan, Yevropaning ko‘plab davlatlarida o‘quv yili kuzning ilk oyida boshlanadi. Biroq, aniq sanasi hududning xususiyatlaridan kelib chiqib bir-biridan farq qiladi. Masalan issiq hududlarda qish faslida ko‘proq o‘qish hisobiga, kuzgi ta'tillar davomliroq bo‘ladi.
Buyuk Britaniyada o‘quv yili uch semestrga bo‘linadi hamda qish va bahor faslida 2–3 haftadan ta'til beriladi. O‘quv yilining boshlanishi, sanalari shtat bilan shtat o‘rtasida farq qilsa-da, AQShda ham Yevropa davlatlaridagi singari avgust oyining oxiri, sentabr oyining boshlariga to‘g‘ri keladi. Yaponiyada o‘quv yili tabiatdagi yangilanish davriga mos holda apreldan boshlanadi. Xitoyda ham bizdagidek, 1 sentabrdan o‘quv yili boshlansa-da, o‘quvchilarning ta'tillari iyul va avgust oyidagi yozgi va yanvar yoki fevraldagi bir oylik qishki ta'tillarga bo‘linadi.
Xorijiy davlatlar tajribalaridan kelib chiqib, issiqlik va elektr energiyasiga bo‘lgan talab kuz-qish mavsumida keskin oshishini hisobga olib, resurslarni tejash, o‘quvchilarga qish mavsumida qulay sharoit yaratish, qish oylarida ta'lim muassasalarini isitish va yoritish sarfini ikki barobarga qisqartirish kabi maqsadlarni inobatga olgan holda o‘quv yilining boshlanish va tugash vaqti, o‘quv yili davomidagi ta'til kunlarining muddatini o‘zgartirish hisobiga qishki ta'til kunlarini belgilash taklif etilmoqda.
