Mundialni kutib. Taniştiruv: Eron

Töğri, öşanda ham Eron guruh bosqiçidan öta olmagandi. Ammo AQŞga qarşi öyin haqiqiy jangga aylanib ketgan, bu öyindagi 2:1 hisobidagi ğalaba Ali Dayi, Bageri, Azizi kabi futbol yulduzlarining Eronda qahramonga aylanişlari uçun kifoya bölgandi. Sababi, aynan öşa yillarda Eron va AQŞ mamlakatlari örtasidagi siyosiy ziddiyatlar eng avj pallaga kelgan, bu öyin esa, futboldan ham, guruh bosqiçidan ham, umuman çempionlikdan ham muhim darajaga kelib qolgandi. Öşa ğalaba eronliklar uçun haligaça jahon çempionatlari final bosqiçidagi yagona zafar bölib turibdi.

Karlos Keyruş davri

Karlos Keyruş deganda köpçilik «Mançester Yunayted»dagi Fergyusonning yordamçisi sifatida bilişsada, aslida uning Angliyadagi faoliyatidan avvalgi davri ham e'tiborga molik. Ayniqsa, 80-yillar oxirida u Portugaliya yoşlarini ikki karra jahon çempioni qilgani (Figu va Rui Koşta avlodi) va 1991 yilda Portugaliya boş jamoasiga tayinlanganini köpçilik bilmasa kerak.

Keyinçalik u «Sporting»ni boşqardi, JAR terma jamoasini JÇ-2002 turniriga olib çiqdi, u yerdan iste'foga çiqarilgaç, Mançesterda işlay boşladi. Madriddagi omadsiz bir yildan keyin ham Fergyuson oldiga qaytgan Keyruşning Kriştianu Ronalduning şakllanişida hissasi katta ekanini aytişadi.

Portugaliya terma jamoasidan iste'foga çiqqan Karlos Keyruş 2011 yilda Eron terma jamoasini boşqarişga rozilik beradi. Bu kelişuv har ikki tomonga ham foydali böldi deb aytiş mumkin. Ayniqsa Eronga. Keyruş boşçiligida Eron çinakamiga Osiyoning yetakçilaridan biriga aylandi, ayniqsa, saralaş öyinlarida ikki safardan beri öta işonçli öynayaptiki, sönggi bosqiçlarda guruhdoş bölganimiz uçun, biz ham Eronning kuçini juda yaxşi his qilganmiz.

Keyruş boşçiligidagi Eron balki biroz pragmatik öyin namoyiş etayotgandir, bir paytlar Ali Dayi, Azizi, Bageri paytidagi romantika yöqdir, ammo bugungi tarkibdan kelib çiqqanda, ya'ni u darajadagi yorqin futbolçilar yöqligini ham e'tiborga olsak, Keyruş jamoa bilan optimal natijaga erişa olmoqda.

Keyruşning Eron federatsiyasi bilan ziddiyatga borgani va hatto jahon çempionatidan oldin ham uni iste'foga çiqarib yuborişlari mumkinligi haqida xabarlar tarqalgandi. Hatto mundialdan söng u Özbekistonga kelişi mumkin degan ma'lumotlar ham paydo böldi. Lekin sönggi ma'lumotlarga qaraganda, ikki taraf kelişib olişgan va balki Keyruş Eronda işlaşda davom etişiyam mumkin. Esingizda bölsa, 2015 yilda ham Keyruş iste'foga çiqişini e'lon qilib yuborgan, ammo bir neça kun ötgaç, yana Eronda qolişi ma'lum bölgandi.

Bugungi Eron: «Legioner yulduzlar»

Keyruş davrida aslida «tagi eronlik» bölgan bir qator futbol yulduzlari terma jamoaga jalb qilinib, asosiy kuçga aylanib bordi. Masalan, Aşqon Dejaga Germaniyada ösib ulğaygan, «Herta» klubi tarbiyalanuvçisi hisoblanadi. Germaniyaning 17 yoşdan 21 yoşgaça bölgan barça terma jamoalarida öynab çiqqan. Hatto «Volfsburg» bilan birga Bundesligada ğolib ham çiqqan. 2012 yilda unga Eron terma jamoasidan taklif tuşdi va Aşqon rozilik berdi. Ötgan olti yilda u 45 marotaba terma jamoa libosini kiydi, Eronning yetakçi futbolçilaridan biriga aylandi.

Rizo Guçannajod esa, bolaligida oilasi bilan Niderlandiyadan qönim topgan. «Herenven» maktabida tahsil oldi, uşbu klubdan taşqari bir qator Niderlandiya, Angliya, Belgiya jamoalarida töp surdi. Ötgan mavsumda yana «Herenven»ga qaytib, 20 gol bilan jamoaning hujumdagi asosiy kuçiga aylandi. U ham Dejaga singari, 7 yil Niderlandiyaning turli yoşdagi terma jamoalarida öynab çiqdi va 2012 yilda Erondan taklif oldi. Eron safida 42 öyinda maydonga tuşib, 17 gol urişga ham ulgurdi. Aynan Rizoning gollari Eronga JÇ-2014 saralaşida ham yordam bergan, Braziliyadagi eronliklar urgan yagona goliga ham aynan Rizo mualliflik qilgandi.

Ötgan mavsumda Niderlandiya çempionatida töpurarlar poygasida boşqa bir eronlik hujumçi Alirizo Jahonbaxş ğolib çiqdi. U «AZ» tarkibida 21 marotaba raqib darvozasini işğol qildi va 14 marta şeriklariga golli pas uzatdi. Jahonbahş Eronda tuğilib ösgan va ilk futbol sirlarini örgangan bölsada, u ham 20 yoşida Yevropaga kelgandi va «NeK» klubi tarkibida öynab, Yevropa futboli havosida şakllangandi. Eronliklarning hujum çiziğidagi asosiy quroli aynan Alirizo Jahonbaxş bölişini taxmin qiliş qiyin emas.

Şuni ta'kidlaş lozimki, baribir, bu futbolçilar yuqorida esga olingan Dayi, Azizi, Bageri yoki Nekunam kabi futbolçilar bilan boşqa ölçamlardagi futbolçilardek körinadi. Yöq, saviya jihatidan balki hozirgilar kuçliroqdir, ammo köp jihatdan bu futbolçilar özlarini Yevropa maydonlarida körsatişgan, eski yulduzlar esa, aynan Eron futboli, Eron terma jamoasi bilan boğldiq yorqin lahzalarni yaşaşgandi. Rizo yoki Aşqon tom ma'noda mamlakatda qahramonga aylanişni istasalar, nafaqat Yevropada, balki Eron terma jamoasida ham porlaşlari kerak böladi. Rossiyadagi mundial ubu futbolçilar uçun balki sönggi imkoniyat bölişi mumkin.   

Mana şu yuqorida sanab ötgan öyinçilar ham Keyruş jamoasida yaqqol ajralib turişmaydi. Eronning asosiy kuçi tarkibdagi muvozanat va tartibli öyinda deb bemalol aytiş mumkin. «Olimpiakos» tarkibida töp suradigan hujumçi Karim Ansorifard, Qurbon Berdiyevning yoqimtoyi Sardor Azmun, tajribali yarim himoyaçi Ehson Haysafi kabi futbolçilar ham tilga olinganlardan sira kam emas.

Keyruş Eronda asosan 4-1-4-1 sxemasini qöllasada, bu istalgan paytda 4-3-3 ga aylanib, hujumkorlik kasb etişi mumkin. Qanotlarda yorqin va tezkor hujumçilar bor ekanini unutmaslik kerak. Ammo baribir Keyruş jamoaning asosiy ustunligi himoyadir. Eron qatorasiga 12 öyinda öz darvozasidan gol ötkazmay, 1121 daqiqa «quruq seriya»ga erişgandi. Bu natija saralaş öyinlarining mutlaq rekordi sanaladi.

Jamoa sardori: Yana Ma'sud Şojai

1984 yilda tuğilgan, hujumkor yarim himoyaçi. Ma'sud «Saypa» futbol klubi tarbiyalanuvçisi hisoblanadi. U köproq Ispaniyaning «Osasuna» klubidagi faoliyati bilan tanilgan. 2008 yilda öşa paytlarda BAAda «Şarja» safida töp surayotgan 24 yoşli yarim himoyaçi ispan skautlarining nazariga tuşib qoladi. «Osasuna» özi uçun u qadar kiçik bölmagan 6 million yevrodan voz keçadi va eronlik futbolçini qölga kiritadi.

Şojai bu jamoa safida 5 yil töp surdi va 100dan ortiq öyinda maydonga tuşdi. Keyinçalik esa, ikki yil «Las Palmas» şarafini himoya qildi. Orada bir qator arab klublarida töp surgan Şojai 2016 yilda Gretsiyaning «Panionios» klubi bilan şartnoma imzoladi. U yerdagi omadli mavsumdan söng, Gretsiyaning boşqa klubi AYeK bilan olti oylik şartnoma imzoladi. Ma'sud yangi klubida 24 raqamni tanladi. Sababi, 2015 yilda vafot etgan eronlik futbolçi Xadi Noruzi aynan şu raqamda töp surardi.

Terma jamoa safida Ma'sud 2004 yilda debyut qilgan. 2006 yildagi mundialda atigi bir öyinda zaxiradan maydonga tuşgan bölsa, 2014 yilda, endi u ança tajribali futbolçi edi. Keyruş dastlabki öyinda Nigeriyaga qarşi ikkinçi bölimda tuşgan bölsa, keyingi ikki öyinni asosiy tarkibda boşladi.

2017 yildagi bir voqea Şojaining Eron terma jamoasidan butunlay çetlaştirilişiga sabab bölişi mumkin edi. Gap şundaki, u klubi bilan birga Yevropa Ligasida Isroilning «Makkabi» jamoasiga qarşi öyinlarda maydonga tuşadi. Eron esa Isroilni tan olmagan, bu davlat bilan har qanday holatda musobaqalaşiş eronlik sportçilarga taqiqlangan. 2018 yilning martida Keyruş uni terma jamoaga qaytardi va hatto sardorlik boğiçini berdi. Ammo eronlik amaldorlar hali ham futbolçining diskvalifikatsiya qiliş ötida yonmoqda.

Şunday bölsada, Keyruş uni Rossiyaga boradigan yakuniy tarkibga kiritdi va sardorlik boğiçi ham yana unga topşirildi.

JÇ-2018

Rossiyadagi raqiblar borasida Eronning qur'ada omadi yurişmadi. Forslar sönggi ikki Yevropa çempionati ğoliblariga qarşi töp suradi. Ammo ilk öyin Marokaş terma jamoasiga qarşi keçinişi inobatga olsak, bu öyindagi ğalaba eronliklarga keyingi uçraşuvlarda madad bölişi mumkin. Ilk öyin 15 iyun kuni Sankt Peterburgda bölib ötadi.

20 iyun kuni Keyruş şogirdlari Ispaniya bilan Qozonda kuç sinaşişsa, sönggi tur Saranskda bölib ötadi. Şu kuni Eron Portugaliya bilan orani oçiq qiladi. 

Qahramon Aslanov tayyorladi