Shifokor ko‘rigiga qadar birinchi tibbiy yordam ko‘rsatish — bu jabrlanuvchining hayoti va sog‘lig‘ini saqlash hamda tiklashga yo‘naltirilgan chora-tadbirlar kompleksi. Bunday birinchi yordam jabrlanuvchi o‘zini yomon his qila boshlaganida uning yonida bo‘lgan kishilar tomonidan ko‘rsatiladi. "Layfxaker" M.Sechenov nomli "MGMU" klinik markazining fojialar travmatologiyasi, ortopediya va jarrohligi kafedrasi mudiri Aleksey Lichagin bergan ma'lumotlarga asoslanib, shifokor kelguniga qadar ko‘rsatiladigan birinchi yordam haqidagi ma'lumotlar bilan bo‘lishdi.
1. Jgutni zarurat bo‘lsa-bo‘lmasa bog‘lash
Taom tayyorlash, qaychi bilan ishlash, tomorqa ishlari — jarohat olish uchun sabablar talaygina, biroq har qanday holatda ham jgut bog‘lashga shoshish kerak emas. Uni faqat arterial qon oqimi kuzatilgandagina bog‘lashadi. Bunda qon rangi alvon qizil rangda bo‘ladi. To‘q rangdagi qon venadan chiqayotgan bo‘ladi, bunda qonni bandaj bilan to‘xtatish kerak.
2. Burundan qon ketganda boshni orqaga qilish
Burun haddan tashqari isish hamda me'yordan o‘tuvchi jismoniy faollik natijasida qonashi mumkin. Bunday holatlarda aslo boshni orqaga qila ko‘rmang. Jabrlanuvchini o‘tkazib, uning boshini biroz pastga qarating va yig‘ilib qolgan qonning oqishiga imkon bering. Shundan so‘ng burunning yuqori qismini 10 daqiqaga siqib turish kerak.
Agar bu yordam bermasa, burun teshigiga 15 daqiqaga doka yoki paxtali tampon joylash va burunning ustidan muz qo‘yish kerak. Agar bu usul ham yordam bermasa, yaqin oradagi tibbiyot muassasasiga yo‘l olish kerak bo‘ladi.
3. Termik yoki quyoshdan kuyishda qatiq surish
Ziyon yetgan teriga plyonka hosil qiluvchi moddalarni surmang. Qatiq, smetana, yog‘, tish pastasi, kartoshka va asal shular jumlasidandir. Kuyish holatlarida jabrlangan joyni ilk soniyalardanoq sovuq suvga qo‘yish kerak. Dorixonadan sotib olingan maxsus kuyish preparatini qo‘llash - eng maqbul yo‘l.
