Uzoq vaqtdan beri O‘zbekistonning anklav va eksklav, ya'ni hududini yuz foiz boshqa mamlakat yeri o‘rab turuvchi Farg‘ona viloyati, So‘x tumaniga borib, o‘quvchilar uchun aholining turmushi, bugungi kuni va muammolari haqida maqola tayyorlashni rejalashtirgan edik. Niyatimiz yozning issiq kunlarida amalga oshdi.
Keling, avval siz bilan “anklav” atamasiga oydinlik kiritib olsak... Anklav (frants. enclave, lot. inclavare — qulflab olish) – bir davlatning hamma tomondan boshqa davlat hududi bilan o‘rab olingan hududi yoki hududining bir qismi. Farg‘ona viloyatiga qarashli So‘x, Cho‘ng‘ara, Shohimardon, Qalacha hududlari O‘zbekiston eksklavlari bo‘lib, Qirg‘iziston Respublikasi uchun anklav hisoblanadi.
So‘xdan KUN.UZ tahririyatiga kelgan murojaatlarda tumanga ommaviy axborot vositalari vakillarining kam qadam bosishi haqida yozishgan. Biz bo‘lsa, o‘zbekistonliklarning o‘z yurti tumaniga borishi uchun juda murakkab chig‘iriqli yo‘l bosishini tasavvur ham qilmagan edik.
Sayohatimiz rostdan ham taassurotlarga boy va qiziq kechdi.
Chegara mashmashasi va undan o‘tish uchun “bilet” olganimiz haqida..
Farg‘ona shahrining qoq markazida, to‘g‘ri So‘xga qatnaydigan taksilar turadigan joy bor ekan. Hamma joyda bo‘lgani singari uni ham mahalliy tilda “pitak” deb atashadi. Ertalab soat to‘rtda o‘sha yo‘nalishda qatnovchi taksichiga telefon qilamiz. U : “Odam olmay kutib turaman. So‘xga borish, bir kishiga 25 ming so‘m”,-deydi. Yuz kilometr yo‘lga 25 ming so‘m, qimmat emas... Tasvirga olish uskunalarimiz borligi uchun bitta yo‘lovchi kamroq olishini aytib, kelishdik.
Duoni quyuq qilib, Farg‘onadan Vodil qishlog‘i tomon yo‘lga chiqqanimizda soat to‘rt bo‘lgandi. Vodilgacha bo‘lgan masofa 20-25 kilometrni tashkil qilar ekan. Viloyat markazidan So‘xgacha bo‘lgan masofa esa 110 kilometr.
Vodiy xalqi erta uyg‘onadi. Sahar bo‘lishiga qaramay, tongda ko‘chalar gavjum. Vodildagi chegara postida esa tumonat odam ekan. Tongda o‘tuvchilar oqimi deyarli faqat bir tomonga, ya'ni Qirg‘iziston tarafga edi. Mazkur post orqali So‘x va Farg‘ona tumanlarining Shohimardon va Yordon qishloqlariga ham o‘tiladi.
Chegara postiga borgach, mashinamiz turnaqator navbatga qo‘shildi. Biz ham uzundan-uzun navbat kutib turgan odamlar qatoridan joy oldik. Navbatda turganlarning katta qismi Shohimardonga hordik chiqarish uchun ketayotganlar ekan.
