Hammamiz maktabda o‘qiganmiz, ko‘pchiligimiz uni a'lo baholar bilan tamomlaganmiz. Biroq hatto sobiq a'lochilar ham ayrim sodda savollarga javob berisholmaydi. Masalan, quyosh nurida nima uchun aksiramiz, nima uchun odam qo‘rqqanida titraydi yoki payvandlash vaqtida nurga qarash nima uchun zarar kabi.
Biz kattalarning hammasi ham javob topa olmaydigan 10 ta bolalarga xos oddiy va qiziqarli savollarni jamladik.
Yorug‘lik nuriga qaraganda nima uchun aksiramiz?
Bilasizmi, yorqin quyoshli kunda ko‘chaga chiqilganida odamlarning 18-35 foizi albatta aksiradi. Bunga birgina yaxshi o‘rganilmagan irsiy jihat sababchi. Kutilmaganda aksa urish fenomeni (yorug‘lik sabab aksa urish refleksi) yorug‘lik nuri ko‘zning nervini qo‘zg‘atib, aksirish uchun javob beradigan retseptorlarga ta'sir qilishidan yuzaga keladi. Gap shundaki, ko‘rish retseptorlari hid bilish retseptori bilan yonma-yon joylashgan. Ularning bari miyaga deyarli bir nuqtadan kiradi. Shu yo‘l bilan miya ko‘rish reaksiyasiga xuddi hid bilishdagidek munosabatda bo‘ladi. Ya'ni u organizmga begona modda tushdi deb hisoblaydi. Miya bu moddadan xalos bo‘lish uchun buyruq beradi va aksirish jarayonini yuzaga keltiradi.
Nima uchun payvandlash nuriga qarash zararli?
Hamma bolaligidan payvandlash vaqtida paydo bo‘ladigan nurga qarash ko‘zlar uchun zarar ekanini yaxshi biladi. Nima uchun bunday ekanidan esa ko‘pchilikning xabari yo‘q. Gap shundaki, elektr payvandlash ishlari vaqtida paydo bo‘lgan yorug‘likda ultrabinafsha nurlarining miqdori katta bo‘lib, u shilliq qavat, ko‘z qorachig‘i va to‘rpardasiga salbiy ta'sir qiladi. Boshqacha qilib aytganda, ultrabinafsha nurlari ko‘z qorachig‘ining kuyishiga olib keladi. Bu holatni kesilishlar ko‘rinishidagi payvandlash nuriga qaragandan bir necha soat o‘tgach kuzatish mumkin. Ko‘zlar ichiga qum tushgandek bo‘lishi, qizarish, ko‘zlarning yoshlanishi kabi belgilar paydo bo‘ladi. To‘liq tuzalish uchun bir necha hafta talab etiladi. Shuning uchun maxsus niqobingiz bo‘lmasa, payvandlash nuriga qaramaslikni o‘tinib so‘raymiz.
