Ma'lum haqiqat: xalq jamiyatga – bir organizmga aylansagina tom ma'nodagi xalqqa aylanadi. Bu esa xalqning har bir vakili o‘zini o‘sha organizmning uzviy qismidek his etishi bilan bo‘ladi. Xalqning tom ma'nodagi jamiyatga aylanishini ulug‘ maqsad sifatida tan oladigan bo‘lsak, demak, bunga teskari keladigan ishlarni, oz emas ko‘p emas, zararkunandalik – xalqning jamiyatga aylanishi yo‘liga to‘siq qo‘yish, deb e'tirof etishimizga to‘g‘ri keladi.
«Vatan» va «ona» tushunchalarining mushtarakligi
Vatan tushunchasi ko‘pqirrali, ammo qirralarini sanab o‘tish qiyin bo‘lmagan tushunchadir. Kishi vatanida o‘zini yengil, erkin, go‘yo bola o‘zini ona bag‘rida his etgandek his etishini hisobga olib, xalqimiz «ona vatan» iborasini qo‘llagan. Ona bo‘lishi kerak ekan Vatan.
Kishi «men Vatanimdaman» deya ko‘kragini to‘ldirib ayta olishi uchun omil bo‘ladigan jihatlardan biri – vatanini bemalol kezishi va uning xohlagan joyida bemalol qo‘nim topishi. Bu talab bajarilmasa, kishi vatanida o‘zini erkin his etmaydi – begona joyga kelib qolgandek bo‘ladi. Bizda holat qanday?
Birgina oddiy hayotiy misol keltirish asnosida O‘zbekiston fuqarosi o‘z vatanida duch keladigan ba'zi aqlbovar qilmaydigan jihatlarni sanab o‘tamiz. Bir necha yil avval viloyatlardan birida yashab kelgan bir oila Toshkent viloyatiga ko‘chib kelishiga to‘g‘ri keldi. Hayot shuni taqozo qildi. O‘z uyini sotib, Toshkent viloyatida uy sotib olishi kerak bo‘ldi. Uy ham topildi. Ammo:
a) viloyatlarda yashovchilar Toshkent viloyatida uy sotib olishi qonunan taqiqlangan edi.
«O‘z Vataningda xohlagan joydan uy sotib ololmasang-a!» – deyishdi oila vakillari va Toshkentda yashovchi tanishlarining nomiga sotib olgan uylarini rasmiylashtirishdi. O‘z uylarida ijarada turishga majbur bo‘lishdi. Ammo masala bu bilan yechim topmadi. Keyingi muammo:
b) propiska.
Toshkent shahri va Toshkent viloyati «viloyatliklar» uchun yopiq! «Biz chet eldan kelganmizmi?!» – o‘zlariga o‘zlari xitob qilishdi oila a'zolari va o‘z uylarida vaqtincha propiska qilib yashay boshlashdi. Har uch oyda propiska qilish yoddan ko‘tarilsa – jarima. Bir marta shunday bo‘ldi ham. Ammo, qizig‘i shundaki, bu oilaning bir a'zosi aravachada harakatlanadigan nogiron kishi bo‘lib, uni ham... jarimaga tortishdi... Savol: qalbda qo‘nim topgan «Vatan tuyg‘usi» degan latif «jonivor» bunday holatda o‘zini qanday his etadi?
