Deputat: «Amaliy ishlar kuchaymaguncha, islohotlar depsinib turaveradi»

Xalqimiz sog‘ligini saqlash, odamlarning tibbiyotdan roziligini ta'minlash — bugungi kunda sohada yuritilayotgan islohotlarning tub mazmun-mohiyatini tashkil qilmoqda. Bu borada amalga oshirilayotgan keng ko‘lamli ishlardan ko‘z yummagan holda, ayni paytda mamlakatimiz aholisini, soha xodimlarini o‘ylantirayotgan, qiynayotgan masalalar ham hali yo‘q emas. Shulardan biri — patronaj xizmati bilan bog‘liqdir, deb yozadi Oliy Majlis Qonunchilik palatasi deputati Muharram Dadaxo‘jayeva.

Bildirilishicha, patronaj – aholining tibbiy-sanitariya xizmati borasida alohida e'tiborga ega bo‘lgan kontingentiga uyda tibbiy yordam ko‘rsatish tizimi hisoblanadi.

Patronaj xizmati tibbiy, ijtimoiy, psixologik yordam turlarini o‘z ichiga olgan bo‘lib, u orqali aholi xonadonlarida kasalliklarni keltirib chiqaruvchi omillarni erta aniqlash va ularni bartaraf qilish choralarini ko‘rish, fertil yoshdagi ayollar, homiladorlar, bolalar bilan birgalikda o‘zgalar parvarishiga muhtoj bo‘lgan shaxslar, yolg‘izlar, nogironlar, surunkali kasalligi bor, ijtimoiy himoyaga muhtoj bemorlarni tizimli qamrab olish, ko‘rsatilayotgan tibbiy-sanitariya yordami holatining tizimli nazoratini olib borish yo‘nalishlarida qator ishlar amalga oshirilmoqda. Jumladan, tuman va shahar ko‘p tarmoqli markaziy poliklinikalari, shahar va qishloq oilaviy poliklinikalari, qishloq vrachlik punktlarida tibbiy patronaj xizmati umumiy amaliyot shifokorlari, patronaj hamshiralari tomonidan amalga oshirilmoqda. Zarur hollarda esa, tor soha mutaxassislari qo‘shimcha jalb qilinmoqda.

Bugungi kunda patronaj xizmatiga qator vazifalar yuklanmoqda. Xususan, aholining salomatligi to‘g‘risida to‘liq ma'lumotga ega bo‘lish, homiladorlar, yosh bolalar, qariyalar, nogironlar va surunkali kasallikka chalingan bemorlardan muntazam uyiga borib xabar olish, kasalliklar profilaktikasi, sog‘lom turmush tarzi bo‘yicha tushuntirish ishlarini olib borish, xonadonning tibbiy-ijtimoiy holatini o‘rganish, aholini profilaktik, chuqurlashtirilgan, maqsadli hamda dispanser tibbiy ko‘riklariga chaqirish, ikki yoshgacha bo‘lgan bolalarni emlash, jazoni o‘tash joylaridan ozod etilganlar, mehnat migrantlari, odam savdosidan jabrlanganlarni profilaktik ko‘rikka jalb etish, uy shifoxona muolajalarini bajarish kabilar shular jumlasidan.

“To‘g‘ri, bugungi kunda aholini maqsadli patronaj va profilaktik ko‘riklar bilan qamrab olish bo‘yicha ancha mustahkam huquqiy baza yaratildi.

Ammo, o‘rganishlar patronaj xizmati faoliyatining samaradorligini oshirish bilan bog‘liq qator muammo va kamchiliklar ham borligini, ularga barham berish zarurligini ko‘rsatmoqda.

Masalan, aholini maqsadli patronaj va profilaktik ko‘riklar bilan qamrab olish sohasida haligacha yagona normativ-huquqiy hujjat ishlab chiqilmagan. Patronaj hamshiralarining yuklamalari, ular topshiradigan hisobotlar haddan ziyod ko‘p bo‘lib, bu ularning zimmasidagi vazifalarning to‘laqonli bajarilishiga to‘sqinlik qilmoqda.

Patronaj hamshiralariga yuklamalarning shahar va qishloqlarda har xilligi ham yechilishi zarur bo‘lgan masalalardan hisoblanadi”, - deydi deputat.

Uning aytishicha, uzoq hududlarda istiqomat qiluvchi aholini patronaj bilan qamrab olishda ayrim muammolar mavjud bo‘lib, transport vositalarining yetishmasligi ham ushbu xizmat faoliyatining samaradorligiga salbiy ta'sir ko‘rsatmoqda.

Tibbiyot xodimlari majburiy tibbiy ko‘rikdan pulli asosda o‘tkazilishi, xususan, tibbiyot xodimlari barcha dekretiv kontingent singari ko‘p tarmoqli tuman (shahar) markaziy poliklinikasida tibbiy ko‘rikdan o‘tishi, terapevtik yo‘nalishda faoliyat yurituvchi xodimlar yilda bir marta, xirurgik soha mutaxassislari uchun yilda ikki marta tibbiy ko‘rik pulli amalga oshirilishi ham ularning faoliyatiga salbiy ta'sir etmoqda.

Umumiy amaliyot shifokori va patronaj hamshiralarining xavfsizligi ta'minlanmagan, ularning hayoti va sog‘lig‘iga tajovuz qilish holatlari uchun milliy qonunchilikda jazo choralari belgilanmagan.

“Har bir muammoning o‘z yechimi, albatta, bo‘ladi. Shu ma'noda, aholini maqsadli patronaj va profilaktik ko‘riklar bilan qamrab olish sohasida yagona normativ-huquqiy hujjat ishlab chiqib, qabul qilish, umumiy amaliyot shifokori va patronaj hamshirasining mehnatiga munosib haq to‘lash, ularni rag‘batlantirishning hamda ijtimoiy jihatdan qo‘llab-quvvatlashning yangi mexanizmlarini joriy etish, yuklamalarini qayta ko‘rib chiqish, xizmat ko‘rsatish radiusi uzoq bo‘lgan birlamchi sanitariya yordami muassasalari hududida istiqomat qiluvchi aholini patronaj bilan qamrab olishdagi muammolarni bartaraf qilish, xususan, bunday muassasalardagi patronaj xizmati ko‘rsatuvchi xodimlarni transport vositalari bilan ta'minlash, radiusi 5 kilometr va undan ortiq masofaga xizmat ko‘rsatgani uchun yo‘l haqi kompensatsiyasini belgilash yoki tarif stavkasini qayta ko‘rib chiqish bu boradagi muhim yechimlardan bo‘la oladi.

Tibbiyot xodimlarining majburiy tibbiy ko‘rigini bepul asosda tashkil qilish, patronaj hamshiralarning sumkalaridagi tibbiy jihoz va dorilarni o‘z vaqtida almashtirish hamda uzluksiz yangilab turish tizimini yo‘lga qo‘yish, umumiy amaliyot shifokori va patronaj hamshiralarining xavfsizligini ta'minlash, ularning hayoti hamda sog‘ligiga tajovuz qilish holatlari uchun javobgarlik choralarini milliy qonunchilikka, xususan, O‘zbekiston Respublikasi Ma'muriy javobgarlik kodeksiga hamda Jinoyat kodeksiga mustahkamlab qo‘yish muhim ahamiyat kasb etadi.

Joylardagi o‘rganishlarimiz asosida aniqlangan bunday muammolarni yechish bugun dolzarb bo‘lib turibdi. Sog‘liqni saqlash vazirligi mutasaddi vazirliklar bilan birgalikda mazkur muammoni tezroq hal etish chorasini ko‘rmog‘i lozim. Yo‘qsa, sohadagi islohotlar bir joyda depsinib turaveradi”, - deya xulosa qilgan Muharram Dadaxo‘jayeva.