Inson bu holatda bir yildan ortiq vaqt o‘tkazsa, qayta uyg‘onishi deyarli dargumon.
Koma nima o‘zi va uning alomatlari qanday?
Qadimgi yunon tilidan olingan «koma» so‘zi «chuqur uyqu» deb tarjima qilinadi. Tashqaridan qaraganda bu uzoq vaqt davom etadigan ongsiz holat haqiqatan ham uyquga o‘xshaydi. Biroq, sezilarli farqlar ham mavjud.
Komaning asosiy belgilari:
- Yumilgan ko‘zlar.
- Uyg‘otish imkonsizligi — bemor turtish va ismi bilan chaqirishlarga hech qanday munosabat bildirmaydi.
- Qorachiqlar yorug‘likka ta'sir bildirmaydi. Bu bosh miya naychalari refleksi shikastlanishi belgisidir.
- Og‘riqni sezmaydi.
- Oyoq-qo‘llar harakatsiz. Faqatgina refleksli harakatlar mavjud.
- Nafas olish davom etadi, ammo zo‘rg‘a seziladi, tartibsiz, nafas olish va nafas chiqarish o‘rtasidagi uzoq tanaffus kuzatiladi.
Qachon tez yordam chaqirish kerak?
Doim! Koma o‘lim darajasidagi halokatli favqulodda vaziyat deganidir: inson istalgan soniyada hayotdan ko‘z yumishi mumkin.
Agar yuqorida ko‘rsatilgan alomatlar paydo bo‘lsa, darhol tez tibbiy xizmat raqamini tering — O‘zbekistonda 103; Rossiya Federatsiyasi, Ukraina, Belarus Respublikasi, Qozog‘istonda 103 yoki 112; Yevropada yagona raqam — 112.
Komaga olib keluvchi holatlar
Komaning asosiy sababi miyaga jiddiy zarar yetishidir, bu uning faoliyatiga jiddiy ta'sir qiladi. Bu, o‘z navbatida, turli sabablarga ko‘ra yuzaga kelishi mumkin. Quyida nisbatan keng tarqalgan omillarni keltirib o‘tamiz.
1. Bosh miya jarohati
Muvaffaqiyatsiz yiqilish (masalan, velosipedda yoki chang‘ida uchganda), yo‘l-transport hodisasi, boshga zarba yetkazish — bu holatlarning har biri komaga olib kelishi mumkin.
Gap shundaki, jarohat bilan qon ketish yoki shish paydo bo‘ladi. Bosh suyak kosasi ichidagi ortiqcha suyuqlik miya tomiriga bosimni oshiradi. Natijada ong uchun javobgar bo‘lgan bo‘limlar zarar ko‘rishi mumkin.
