Mobil qurilmalarning IMEI-kodini ro‘yxatdan o‘tkazish masalasi jamoatchilik tomonidan keng muhokama qilindi va turli e'tirozlarga sabab bo‘ldi. Axborot texnologiyalari va kommunikatsiyalarini rivojlantirish vazirligi tassarrufidagi «O‘zbekiston telekommunikatsiya tarmoqlarini boshqarish respublika markazi» DUK ushbu vaziyatga izoh berishga mas'ul tashkilot hisoblanadi. Markaz matbuot xizmati rahbari Zilola Inoyatova mavzu yuzasidan savollarga javob berdi.
– IMEI-kodlarni avtomatik ro‘yxatdan o‘tkazish uchun nima sababdan kam vaqt berildi?
– IMEI-kodlarni avtomatik ro‘yxatga olish uchun juda kam vaqt berilgan, degan fikr mutlaqo noto‘g‘ri. Ozarboyjon va Turkiyada bunday tizim joriy etilganda, mobil qurilmalarni IMEI-kodlarini avtomatik tarzda ro‘yxatdan o‘tkazish davri bo‘lmagan, ya'ni fuqarolarga qurilmalar IMEI-kodlarni bepul va ortiqcha xatti-harakatsiz ro‘yxatdan o‘tkazish imkoniyati berilmagan.
2018 yil «O‘zbekiston Respublikasida mobil qurilmalarni ro‘yxatdan o‘tkazish tizimini tartibga solish chora-tadbirlari to‘g‘risida»gi qarorga muvofiq, mobil aloqa moduliga ega qurilmalarni xalqaro o‘ziga xos identifikatsiya kodlari bo‘yicha ro‘yxatga olish tizimini to‘liq ishga tushirish imkonini beradigan reja jadvali tasdiqlandi. Shunga ko‘ra, o‘tgan yilning 1 aprelidan mobil qurilmalarning IMEI-kodlarini avtomatik tarzda ro‘yxatdan o‘tkazish tizimi ishga tushirildi. Qurilmalarning IMEI-kodlarini avtomatik ro‘yxatdan o‘tkazish deganda, qurilmalarning SIM-slot/slotlarini faollashtirish orqali amalga oshirish mumkinligi nazarda tutilgan edi.
Vazirlar Mahkamasining 2019 yil 17 sentyabrdagi «O‘zbekiston Respublikasi hududida foydalanilayotgan, sotish yoki shaxsiy foydalanish uchun olib kiriladigan va ishlab chiqariladigan mobil qurilmalarni ro‘yxatga olish tartibi to‘g‘risidagi nizomni tasdiqlash haqida»gi 778-sonli qaroriga muvofiq, mobil qurilmalarning IMEI-kodlarini ro‘yxatdan o‘tkazish tartibi tasdiqlandi. Unga ko‘ra, mobil qurilmalarning IMEI-kodlarini avtomatik tarzda ro‘yxatdan o‘tkazish 2019 yil 31 oktyabriga qadar bepul amalga oshirilishi belgilanib qo‘yilgan. 7 oy davomida tizim operatori tamonidan avtomatik tarzda mobil qurilmalar IMEI-kodlarini ro‘yxatdan o‘tkazish amalga oshirilib kelingan.
– IMEI-kodni ro‘yxatdan o‘tkazish narxi qanday belgilangan?
– Vazirlar Mahkamasining 778-sonli qaroriga muvofiq, qurilmalarni IMEI-kodlarini UZIMEI tizimida ruyxatdan o‘tkazish uchun undiriladigan pul miqdori tasdiqlangan. Unga ko‘ra, har bir IMEI-kod bir marta ro‘yxatdan o‘tkaziladi va SIM-karta faollashtirilgandan boshlab 30 kun ichida 20 foiz BHMdan (44 600 so‘m) to‘lov undiriladi. Ushbu muddatdan so‘ng qurilmalar IMEI-kodlarini UZIMEI tizimidan ro‘yxatdan o‘tkazish uchun 25 foiz BHMdan (55 750 so‘m) to‘lov amalga oshirish kerak bo‘ladi.
