O‘zbekistonda karantin sharoitida biznesni saqlab qolish choralari qanday? Pandemiya tufayli eng ko‘p zarar ko‘radigan sohalar qaysilar? Onlayn xizmatlar sohasining taqdiri qanday bo‘ladi? MyTaxi hamda restoran va savdo nuqtalaridan yetkazib berish Express 24 loyihalari asoschisi Akmal Payziyev Kun.uz muxbirining ana shu savollariga javob berdi.
— Nima deb o‘ylaysiz, pandemiya sharoitida O‘zbekistonda biznesda qanday o‘zgarishlar bo‘ladi? Ya'ni taqdir taqozosi bilan onlayn xizmatlar yanada rivojlanadimi yoki aholi tushumlarining tushib ketishi ushbu yo‘nalish rivojlanishiga to‘sqinlik qiladimi?
— Yuzaga kelgan vaziyat – do‘konlar, qahvaxonalar yopilishi odamlarni yangi narsalarni o‘rganishga undamoqda. Odamlarni ayrim narsalarga o‘rgatish qiyin. Aytaylik, oddiy telefondan foydalansangiz, yangi telefonga o‘rganish, yoki bir dasturdan boshqasiga o‘tish qiyin.
Bugun esa yangi narsani o‘rganishga majbur bo‘lishyapti. Keyinchalik onlayn xizmatlardan foydalanishga o‘rganganlarning bir qismi uni tark etsa ham ko‘pchilik qoladi. Avvalgi bilan taqqoslaganda onlayn bozor yuzlab marta o‘sadi deb o‘ylayman. Hozirgi holat buni taqozo qilyapti.
Aholi tushumlarining bu jarayonga ta'siriga kelsak, onlayn xizmatlar orqali bozordan savdo qilish ham mumkin. Bozorni ham raqamlashtirish mumkin. Texnologiyalardan to‘g‘ri foydalanib, tadbirkorlar taklif berishsa, bu imkonsiz narsa esa emas. Barcha rivojlangan davlatlar ana shu bosqichdan o‘tishgan.
— Karantin choralari MyTaxi va Express24’ga qanday ta'sir ko‘rsatdi?
— Karantin choralari sababli nafaqat MyTaxi, balki barcha taksi xizmatlarida buyurtmalar ko‘rsatkichi tushdi. Chunki ko‘pchilik uyda o‘tiribdi. Asosiy foydalanuvchilar biznesda, kompaniyalar, davlat xizmatlarida faoliyat yuritadigan odamlar. Bizda yetkazib berish tariflari ham bor. Unda aksincha buyurtmalar ko‘paydi.
Bundan tashqari, boshqa ijtimoiy ishlarni ham amalga oshiryapmiz. Masalan, Express24’ning market bo‘limida niqoblarni hech qanday komissiyalarsiz ishlab chiqaruvchilar narxida sotyapmiz. Har kuni yangi 3-4ta do‘konlar qo‘shib borilyapti. Express 24 Market’ga qo‘shish uchun navbatda 30-40ta do‘kon turibdi. Bundan tashqari, ko‘plab qahvaxona va restoranlar ham qo‘shib borilyapti. Unga ko‘plab do‘konlar ulanishining asosiy sababi – saytni yaratish ko‘p xarajat talab qiladi. Buning uchun 300 dollardan 500 ming dollargacha pul ketishi mumkin. Express 24 Market’ga esa bor-yo‘g‘i 2-3 kunda bepul ulanishlari mumkin.
