Tarixga nazar. Asrning eng mojaroli transferi haqida

Xullas, şu bilan Peres özi uçun futbol olamiga katta yöl oçadi va «Real» balki Santyago Bernabeudan keyin, tarixidagi eng muvaffaqiyatli prezidentiga ega bölgandi.

Ikkinçi talqin

2000 yilning yozi – futbol olamidagi eng qizğin davr. Iyunda bölib ötgan navbatdagi Yevropa çempionati Figuni jahon futbolidagi eng yorqin yulduzlardan biriga aylantirdi. Iyulda esa, ham «Real»da, ham «Barselona»da prezidentlik saylovlariga start berildi. Bu şunçaki tasodif, lekin saylovlarning bir haftalik farq bilan ötgani ham ajoyib. Bu saylovlarga bir oy oldindan, hammasi ravşandek, kim yutişi aniqdek tuyulgandi ham.

Barselonada Luis Nunesning 20 yillik davriga yakun yasalayotgandi. U asosiy vazifasini bajardi, ya'ni «Barselona»ni dunyo grandlaridan biriga aylantirdi. Lekin Nunesning siyosati klub maqomiga unça mos kelmasdi. U doim yuqori maoşlarga qarşi bölar, yulduzlardan voz keçardi. Maradona, Ronaldo, Stoiçkovning ketişi bunga yaqqol misol. Muhimi, ançadan beri klub Çempionlar ligasida ğalaba qozona olmay kelayotgandi. Nihoyat, Lui van Gaal ham jamoadan zerikkan, jamoa ham murabbiydan çarçagandi.

«Barselona» öziga yaraşa jozibali, hujumkor, şu bilan birga himoya ança böş, yillar davomida bu muammo hal bölmay kelardi. Klubning yönalişi, kelajagi haqida heç kim, hatto bölajak prezident Joan Gasparda ham aniq fikrlar yöq edi.

Bu ötiş davri qançalik qiyin bölişini albatta, heç kim tasavvur qila olmasdi – vaqtinçalik prezident va Serra-Ferrer, Reksaç, Antiç kabi vaqtinçalik murabbiylarni eslang. Lekin noaniqlik, mavhumlik asr boşida Barselonada hukm surgani rost.

«Barselona»ga nisbatan olsak, «Real» öz muammolariga ega bölsa-da, yeçilişi oson va kelajak uçun aniq rejaga ega bölgan klubdek taassurot uyğotardi. Lorenso Sans bir yönalişda iş olib borar, klub budjeti böşab qolganda, öz pullarini işlatib ham, kerakli xaridlarni amalga oşirardi. U «Real»ning muxlisi edi, uning davrida «Real» ikki marta Çempionlar ligasi ğolibiga aylandi. Peres aralaşgunça, Madridda barqarorlik bor edi.  

Peresning rejasi biroz populistik, biroz tentakona va şu bilan birga buyuk edi. Quriliş magnati bölgan nomzodda aniq reja bölgan yoki bölmagani noma'lum, ammo u muxlislarga murojaat qilar, ularning his-tuyğulari bilan öynar edi. Figu Yevro-2000’ning eng yorqin yulduzi, öşa davrda dunyoning eng kuçli ikki futbolçisidan biri, «Barselona»ning esa vitse kapitani edi – Peres aynan uni «Real»ga olib kelişga va'da beradi. Klubning qarzlari, qimmat kreditlar, moliyaviy muammolar? Figu. Futboldagi tajribaning yöqligi, saylovdagi raqibning obrösi? Figu. Barça savollarning javobi, muammolarning yeçimi Figu edi uning nazarida. Şu bilan birga, Peresning ambitsiyalari faqat Figu bilan çeklanmasligini hali köpçilik bilmasdi. «Galaktikos» ğoyasi muallifi Madridda qandaydir buyuk loyihaga poydevor qurayotgandi.

Endi, agar masalaning emotsional jihatlarini bir çekkaga qöyib tursak, Luiş Figu kelajagi noma'lum bölgan va şubha ostida bölgan bir klubdan katta loyihani boşlayotgan va uning markazi aynan Figu bölişi va'da berilayotgan ikkinçi klubga ötayotgandi. Çempionlar ligasini yuta olmagan jamoadan yaqindagina, sönggi uç yilda ikki marta bu turnirda ğalaba qozongan jamoaga ötayotgandi. Ajoyib mavsumdan keyin, uning maoşini ikki million yevroga oşirişga rozi bölmagan «Barselona»ni olti million taklif qilayotgan «Real»ga almaşayotgandi. Şu tomonlari öylab körilsa, futbolçi uçun bu transfer ança mantiqiy va töğri qaror bölgan, deyiş mumkin.

«Real»ning prezidentlik saylovlari bir hafta oldin bölib ötdi va bu transferning amalga oşişida muhim ahamiyat kasb etdi. Nunes ketayotgan, Gaspar hali heç narsani aniq bilmas, ma'lum davr klub göyoki rahbarsiz qolgan, kim bilan muzokara ötkazişni ham biliş qiyin edi. Balki agar Barselonadagi saylovlar oldinroq amalga oşganda, barçasi boşqaçaroq keçişi mumkin bölgan.

Transferdan söng

2000 yilning 21 oktyabrida «Kamp Nou» tribunalari har qaçongidan köra köproq nafrat bilan tölib-toşadi: Figu Kataloniyaga «Real» sardori sifatida kelgandi.

Luişga qarata xavfli buyumlar uloqtirilgan öşa maşhur bahs esa ikki yil ötib bölib ötadi. U «Kamp Nou»ga birinçi safar kelganida kataloniyalik muxlislar nafratni ifodalaşning original uslublarini öylab topişmagan va faqat şunçaki huştakbozlik qilişgandi. Maydondagi futbolçilarning quloqlari tom bitayozgan, Figu butunlay bosim ostida harakat qilgandi.

Jarohatlar va diskvalifikatsiya tufayli Figu keyingi ikki klasikoda maydonga tuşmaydi va faqat 2000 yil noyabrida Barselonaga qaytadi. Bu vaqtga kelib ham kataloniyaliklarning nafrati sönmagan, qolaversa, muxlislarda öz hissiyotlarini ifoda etişning yangi yöllarini öylab topiş uçun vaqt bölgandi.

Öyinning ilk soniyalaridanoq bosim qiliş boşlandi: stadion suxandoni Manel Viç boşlanğiç tarkibni öqiyotganida Figuning familiyasidan keyin 10 soniya tanaffus qiladi. U bu orqali tribunadagi şovqinlarni eşittiradi.

Öyin keskin kuraşlar ostida ötadi: Luişni Karles Puyol tinmay ta'qib qiladi, portugaliyalik futbolçining özi ham undan kam qöpol öynamaydi, vaziyatlardan birida esa Filipp Kokuning oyoqlariga zarba beradi. Öyinning yettinçi daqiqasidayoq hakam unga ogohlantiriş beradi.

Figu burçak zarbasini ijro etiş uçun kelganida esa tribunadagilar unga qovurilgan çöçqaning boşini uloqtirişadi, hakam öyinni töxtatadi. Hozirda uşbu çöçqa boşi «Barselona» klubi muzeyida saqlanmoqda. Bu futbol tarixida «Oltin töp» sohibiga qarata otilgan eng ekzotik buyum. Ammo eng xavflisi emas.

Boşdan taşqari Figuga boşqa turli predmetlarni ham uloqtirişgan: tangalar, telefonlar, hojatxona qoğozi öramlari. Viski butilkasi. Va piçoq. Futbolçining baxtiga, butilka ham, piçoq ham unga tegmagan. Figu xotirjamlikni saqlab qoladi va vaziyatni öz foydasiga burib yuboradi: yerda yotgan buyumlar orasida u koka-kola butilkasini ham köradi va özi elçisi bölgan brend mahsulotini qölga olib içadi hamda xuddi reklamadagi kabi boş barmoğini körsatadi.

«Real» futbolçilari maydonda qoliş xavfsiz emas deb hisoblaşadi. Hakam Alfonso Peres Burrul jamoani özi bilan olib çiqib ketadi. Karles Puyol esa «Barselona» fanatlarini tinçlantirişga muvaffaq böladi. 12 daqiqadan keyin öyin davom ettiriladi.

Transferning janjali, şov-şuvi futbol natijalarini ham öz soyasida qoldirib ketdi. Transferdan olti oy ötib, Figu «Oltin töp»ni qölga kiritdi. Çunki bahordagi yevrokuboklarda u ajoyib öyin körsatgan, «Çelsi» maydonidagi 1:3 hisobidagi mağlubiyatdan söng, vaziyatni önglaşda Figuning goli va ikki assisti katta rol öynagan, «Barselona» yarim finalga çiqqandi. Yevropa çempionatida esa, u olti öyinda sakkiz golda bevosita iştirok etdi va bu boradagi eng yaxşi körsatkiçni qayd etdi. Şu bilan birga, Figu «Real»da ham juda tez könikma hosil qildi va kuzda ham öşa formasini saqlay oldi. Umuman, ilk mavsumida Figu, La Liga va YeÇLdagi öyinlarda 27 marta şeriklariga golli uzatma amalga oşirgandi – bu kosmos. Sörovnomada u Zidanni ortda qoldirdi va 35 yildan keyin «Oltin töp»ni yutgan ilk portugaliyalik futbolçiga aylandi.

Figuning keyingi faoliyati öşa transfer qarori töğri bölganini isbotlaydi. Figu «Real»da ham, «Barselona»da ham bir xil – beş mavsumdan ötkazgan, öyinlar soni ham yaqin – 248ga 245. Jamoaviy sovrinlar böyiça ham öxşaş, yettitadan kubok, ularning içida ikkitadan Ispaniya çempionligi. Ammo u «Real»da Çempionlar Ligasidagi ğalabani ham öz medallari safiga qöşib qöydi.

Individual tomondan esa, Figuning körsatkiçlari yaxşilangan. Gollar soni böyiça, «Barselona» 45, «Real»da 56 gol, assistlar – 75ga 46, «Real» foydasiga. Albatta, Figuning Madridda öxşaşi yöq loyihaning bir qismi bölganini unutmaslik kerak. «Galaktikos» tarkibda faqat yulduzlardan iborat bölganda ham, ularning har biri öz egosini yengib, ajoyib jamoa böla olişini isbotlagandi.

60 million yevroga Figuni sotib olgan Peres, har yili superyulduzlarni tarkibga jalb qila boşladi. 2001 yilning yozida Zidan, 2002 yilda Ronaldo, 2003 yilda Bekhem. Figu öşa jamoaning asosiy bölagi edi. U 28 yoşda, ya'ni ança kattaroq yoşda Madridga kelgan bölsa-da, şartnomasining sönggi yillarida ham muhim futbolçi edi, natijalarga ta'sir qila olardi. Figu «Galaktikos»da eng yorqin yulduz emasdi, lekin juda foydali edi. Isbot ölaroq, uning 32 yoşda ham, Çempionlar ligasidagi 8 öyinda töqqiz marta gol iştirokçisi (gol yoki assist) bölganini eslaş mumkin. Bunday beş yildan söng, Figu uşbu transferdan afsus qilmagan bölsa ham kerak. U olti karra köproq pul topa boşladi, ammo faqat puldan yutmagandi.