30 iyun – Yoşlar kuni munosabati bilan Özbekiston “Milliy tiklaniş” demokratik partiyasi tomonidan “Liderlar onlayn maktabi” taşkil etildi.
Mazkur loyiha partiya safidagi a'zolarning 52 foizini taşkil etuvçi yoşlarning yetakçilik qobiliyatlarini röyobga çiqariş, ularning siyosiy, iqtisodiy, huquqiy bilimlarini mustahkamlaş, şuningdek, partiyaning kadrlar va deputatlikka nomzodlar zaxirasini yoşlar hisobidan şakllantiriş hamda mamlakat siyosiy elitasining yangi avlodini tarbiyalaşga qaratilgan.
Siyosiy ta'lim berişga ixtisoslaşgan loyiha ikki yönalişda: mansabdor şaxslarning rahbarlik tajribasini keng ommalaştirişga qaratilgan onlayn oçiq muloqotlar hamda videodarslar asosidagi siyosiy öquvlar şaklida taşkil etiladi.
E'tiborli jihati şundaki, unda nafaqat mamlakatimiz davlat hokimiyati va boşqaruvi organlarining rahbarlari, balki xorijda faoliyat yuritayotgan rahbarlik lavozimidagi vatandoşlarimiz bilan ham onlayn oçiq muloqotlar ötkaziladi.
Şu örinda savol tuğiladi: Mamlakatimizda hokimlar maktabi bormi? Deputatlar aynan qaysi dargohdan yetişib çiqadi?
Bu savollarning nazariy asosini qonun taşkil etsa-da, mazkur savol örinli. Sababi, kundalik hayot saylovçining talablarini qonun doirasida qondirişda demokratiyaning noziri bölgan partiya oldiga munosib nomzodlarni tarbiyalaş borasida bir qator vazifalarni qöyadi. Bugun 150 nafar Oliy Majlis Qonunçilik palatasi deputati, 8 mingdan ziyod mahalliy Kengaş deputatlari yoki 200dan ziyod tuman-şahar hokimlarining iş samaradorligi aynan şu omillarga boğliq ekaniga köz yumib bölmaydi.
Bundan taşqari, bugungi kunda Oliy Majlis Qonunçilik palatasida yoş depututlarning soni atigi 2 foizni taşkil etadi. Partiyadan saylangan mahalliy Kengaşlardagi deputatlarning 2,8 foizini 30 yoşgaça bölgan deputatlar taşkil etmoqda.
Xöş, nima uçun partiya a'zolarida yoşlar qatlami yetakçilik qiladi-yu, yoş deputatlar safida ularning soni kam?
Mamlakatimizda siyosiy islohotlar şiddat bilan olib borilayotgan ayni paytda “Yoşlar parlamenti”ning taşkil etilişi ham ayni muddao böldi. Bu borada partiyaning “Yoşlar qanoti” imkoniyatidan foydalaniş siyosiy islohotlarning mağzini çaqadigan, yangi avlod kadrlarini tarbiyalaş borasidagi muhim taşabbusdir. Çunki bu masala yillar davomida paysalga solib kelingani, yoşlarning qonunçilikni takomillaştiriş borasidagi taşabbuslariga e'tibor xaminqadar bölgani, bu vaqtda esa dunyo siyosiy tizimida siyosiy kuçlarning “Yoşlar qanotlar”ini rivojlantiriş böyiça sa'y-harakatlari avj olgani bor gap. Qolaversa, parlamentga yöl - parlament binosidan emas, balki maktab partasidan boşlanişini dunyoning rivojlangan mamlakatlari tajribasi körsatib turibdi.
Mavzuga oid
“Liderlar onlayn maktabi” loyihasining ilk iştirokçisi Samarqand viloyati hokimi, senator, Özbekiston “Milliy tiklaniş” demokratik partiyasi a'zosi Erkin Turdimov böldi.
Mazkur onlayn uçraşuvda Erkinjon Turdimov yoşlarning savollariga javob berdi.
“Ayol rahbar aldamaydi”
L. Muhitdinova, ÖzMTDP Toşkent şahar kengaşi “Ayollar qanoti” yetakçisi: “Rahbarning jinsi bormi, ya'ni sizningça, rahbar erkak kişi bölişi kerakmi yoki ayol, ayollarning hokim lavozimida faoliyat yuritişiga qanday qaraysiz?”
E. Turdimov: Avvalo, qölidan kelgan odam rahbar bölişi kerak, deb öylayman. Rahbarlikda jinsga qaramaslik kerak. Agar eplasa, ayol kişi ham rahbar böla oladi. Agar biz ayol kişi, erkak kişi, deb ajratsak, jamiyatda adolatsizlik yuzaga keladi. Qolaversa, bugun davlat siyosati gender tengligini ta'minlaş masalasini kun tartibiga qöygan. Öylaşimça, ayol rahbar bölsa, yaxşi. Amaliyotdan ma'lumki, ayol aldamaydi, töğrisini aytadi-qöyadi. Men ayol rahbarlarni qadrlayman.
A. Akbarov, ÖzMTDP Namangan viloyati kengaşi “Yoşlar qanoti” yetakçisi: “Zamonaviy rahbarda qanday xususiyatlarni qadrlaysiz?”
E. Turdimov: Umuman olganda, keyingi paytlarda “zamonaviy rahbar” tuşunçasi urfga aylanyapti. Ammo rahbarlar doimo bir xil bölişi kerak, deb öylayman. Zamonga qarab hayotda öz örnini topişi uçun hamma rahbarlar zamon talablarini seza olişi kerak. “Zamonaviy” degani özi nima?
Hamma zamonda quyidagi sifatlar rahbar uçun muhim:
- birinçidan, yetakçi bölişi şart;
- ikkinçidan, taşkilotçi va adolatli bölişi şart.
Agar yetakçilik va taşkilotçilik bölmasa, bu ham qiyin. Rahbar hamma sohada çuqur mutaxassis bölmasligi mumkin, buning imkoni ham yöq, ammo u taşkilotçi bölsa, adolatli bölsa, uning yetakçilik qobiliyati yetarli bölsa, öşa taşkilotda, hududda iş yaxşi yölga qöyiladi.
Şuning uçun ana şu kabi şaxsiy fazilatlari borlarni rahbar etib tayinlaş kerak. Rahbar aqlli bölişi bilan birga farosatli bölişi darkor. Çunki aql bilan farosatda gap köp. Farosatli odamlarni köproq rahbar qiliş kerak.
“Hokimlarni saylaş borasidagi fikrim ijobiy”
M. Xolbekov, ÖzMTDP Jizzax viloyati kengaşi “Yoşlar qanoti” yetakçisi: “Ba'zi bir rahbarlarning partiyaga a'zoligi tez-tez almaşib turadi. Siz tuman hokimi bölgandan buyon “Milliy tiklaniş” partiyasidasiz. Aynan nega “Milliy tiklaniş” partiyasini tanlagansiz, şu bilan birga, yaqinda ijtimoiy tarmoqlarda keng muhokama qilingan hokimlarni saylaş masalasiga qanday qaraysiz?”
E. Turdimov: Men Özbekiston “Fidokorlar” milliy demokratik partiyasiga a'zo bölganman. Keyinçalik “Fidokorlar” partiyasi “Milliy tiklaniş” bilan birlaşdi. Lekin hozirgaça partiyani almaştiriş masalasini öylamaganman. Bunaqa fikr xayolimga ham kelmagan.
Men uçun partiya öz yöliga, iş öz yöliga. Hokimlikka saylangandan keyin, albatta betaraf pozitsiyada böliş kerak. Şuning uçun ham iloji boriça mana şu ikkita mas'uliyatli işni bir-biriga aralaştirib yubormaslikka harakat qilaman.
Hokimlarni saylaş kerak. Bir kun kelib şunga erişamiz ham. Lekin ayni vaqtda “Saylovçilar şunga tayyormi?” degan masala ham bor. Bugungi saylovlarimiz şuni körsatib turibdiki, ayrim hollarda aholi mahalliyçilik, uruğ-aymoqçilikka berilib iş tutadi. Şu nuqtai nazardan, biz bu masalani ikki tomonlama obdon örganib, keyin bir qarorga kelişimiz kerak. Mening hokimlarni saylaş borasidagi fikrim ijobiy. Özimga ham bu töğrisida savollar kelib tuşgan, heç qaçon bunga qarşi çiqmaganman. Öylaymanki, bu vaqt ham keladi. Hokimlarni xalq saylasa, hokimlarning öziga ham yaxşi: unda mustaqil qaror qabul qiliş uçun imkoniyatlar kengayadi va xalq oldida mas'uliyati oşadi. Çunki u ijro hokimiyati oldida emas, balki köproq özini saylagan hududiga hisobdor böladi. Biror qaror qabul qilişdan oldin u özini saylagan aholi fikrini örganadi va unga tayanadi.
“Ota-onam – birinçi ustozim”
M. Ahmedov, ÖzMTDP Toşkent viloyati kengaşi “Yoşlar qanoti” yetakçisi: “Siz bugunga qadar uçta viloyatda hokim böldingiz, şu darajaga erişişingizda sizga kimlar ustozlik qilgan? Milliy an'anamiz bölgan “ustoz-şogird” maktabiga qanday munosabatdasiz? Sizning ham şogirdlaringiz bormi, bor bölsa, sanab ötsangiz?”
E. Turdimov: Ikkinçi savoldan boşlasam. Ustoz-şogird an'anasini qöllab-quvvatlayman. Mana hozirgi “Liderlar onlayn maktabi” ham qaysidir ma'noda ustoz-şogird an'anasini yodga soladi. Kimdir öziga saboq olib, kimnidir ustoz deb bilib, öşa insonga taqlid qilib örganişga harakat qiladi. Umuman, öz-özidan bir mutaxassis yoki yetuk bir şaxs şakllanmaydi. Unga kimdir ustozlik qiladi. Nafaqat bir kişi, balki önlab, balki yuzlab insonlar unga ustozlik qiladi. Kimlardir körişmasdan öşanday insonlarning kitoblarini öqib, fikrlarini öziga jamlaşi mumkin. Şu nuqtai nazardan, ustoz-şogird an'anasi juda ham yaxşi. Ustoz-şogird bölmaydigan bölsa, jamiyat rivojlanmaydi.
Jamiyat nima uçun rivojlanyapti? Ustoz-şogird an'analariga sodiq bölgani uçun rivojlanyapti. Zero, ustoz ilmning elçisi, ulaşuvçisi. Ilm esa tarraqiyotning asosi. Qayerda ilmga asoslangan işlab çiqariş böladigan bölsa, bugungi kunda öşalarning mahsuloti ötyapti, öşalar rivojlanyapti. Ilmga asoslangan davlatlar ham xalqini rozi qilib, katta işlar qilyapti. Şuning uçun ham ustoz-şogird an'analari juda kerakli yönaliş, uni rivojlantiriş zarur. Şu bilan birga, mening şakllanişimga birinçi navbatda, ota-onam sababçi bölgan, deb baralla aytişim kerak.
Şogirdlarimni nomma-nom aytib ötsam, bu töğri bölmaydi. Agar faoliyatim davomida men bilan birga işlagan insonlar özlari meni ustoz, deb bilişsa, juda xursand bölaman.
Z. Allanov, ÖzMTDP Samarqand viloyati kengaşi faoli: “Ma'lumki, partiya taşabbusi bilan Samarqandda va boşqa hududlarda tarbiyasi oğir, alohida şaroitlarda ta'minlaş va tarbilaşga ixtisoslaşgan maxsus maktablar faoliyati örganilgan edi. Şulardan biri Samarqand şahrida joylaşgan maktab. Bu böyiça siz va partiyamizdan saylangan deputatlar tomonidan ham örganiş taşkil etilgandi. Keyinçalik bu borada prezident qarori qabul qilinişiga erişildi. Hozirgi kunda mazkur maktab va ularda tarbiyalanayotgan bolalarning ahvoli haqida qisqaça ma'lumot bersangiz”.
E. Turdimov: 2018 yil avgust oylarida Samarqand şahridagi tarbiyasi oğir bolalar öqiydigan 64-maxsus maktab internati, u yerdagi maktab direktori va tarbiyaçilarning öquvçilarga nisbatan mehnat qonunini buzayotganligi, boz ustiga jismoniy va ruhiy tomondan tazyiq ötkazayotganligi töğrisida masalalar bölgandi. Şu masalalar örganilib, hammasi joy-joyiga qöyildi. Umuman, 64-sonli maxsus maktab internati faoliyati töxtatildi. Bolalarning hammasi ota-onalar qaramoğiga qaytarildi, şu bilan bir qatorda joylardagi profilaktika xodimlari va mahallalarning bu boradagi mas'uliyati oşirildi. Hokimlikdagi voyaga yetmaganlar komissiyasiga ham zarur topşiriqlar berildi.
Hozir ular bilan muntazam ravişda muloqot olib borilyapti. Doimiy nazorat, ota-onasi hamda jamoatçilik ta'siri bilan ijobiy tarafga özgariş boşlandi. Bu masala doim mas'ullar nazoratida.
Bundan taşqari, mehribonlik uylarida ham bitiruvçilarni uy-joy bilan ta'minlaş masalalari bor, biz bu borada Vazirlar Mahkamasiga taklif kiritdik. Ijtimoiy himoyalanmaganligi sababli mehribonlik uylari bitiruvçilari köçada qolib ketyapti, uy-joyi yöq, heç kimi yöq. Ularni uy bilan ta'minlaş, budjet parametrlariga ular uçun alohida mablağ kiritiş masalasini kiritganmiz va özimiz qarab turmasdan joriy yilda uy-joyi yöq 20 nafar yoşlarimizga uy uçun bir milliard 254 million söm boşlanğiç badalini özimiz tölab, Samarqand şahar Qorasuv massivida ajratilgan uylardan joy berdik. Hozirda ularni iş bilan ta'minlaş çoralarini köryapmiz. Axir uyning qolgan tölovi foizi ham bu borada çora-tadbir belgilaşni taqozo etadi. “Saxovat va kömak” umumxalq harakati dasturi doirasida ularni alohida nazoratga olganmiz. Bundan taşqari, közi ojizlar bor, ular bilan işlaşda Yaponiyadan Brayl alifbosini 260 million sömga sotib olib keltirib berildi. Kattaqörğon şahrida ularga alohida kutubxona qurib beriş masalasi böyiça iş olib borilyapti, bu ham 6 oy içida töliq bitiriş böyiça yakuniy yeçimini topadi. Bu yönaliş böyiça qilinayotgan işlar köp, imkoniyati çeklangan va tarbiyasi oğir bölgan yoşlar bilan şuğullaniş ustuvor vazifa, deb qaraş kerak. Fursatdan foydalanib viloyatimizdagi barça rahbarlardan bu borada mas'uliyatli bölişini sörab qolardim.
Samarqandni suv bosganda ...
E. Ğaybullayev, ÖzMTDP Sirdaryo viloyati kengaşi faoli: “Mehnat faoliyatingiz davomida siz tuşib qolgan eng qiyin vaziyat? Uşbu vaziyatdan qanday çiqib ketgansiz? Mazkur savolga amaliyotdan aniq misol bilan javob bersangiz”
E.Turdimov: Qiyin vaziyatlar hammada ham böladi. Misol ayta olmayman. Ammo şunday vaziyatda bor haqiqatning yuziga qarab, töğrisini tan olib, qila oladigan işni aytadigan bölsak, odamlar biz bilan murosa qiladi. Agar aldaydigan bölsak, öşa yerdan ketiş mumkin. Ammo baribir orqadan gap böladi. Şuning uçun ham muammoni özimiz hal qiladigan bölsak yaxşi, ammo bu masala respublika darajasida bölsa, unda şunga qarab işni taşkil qiliş lozim. Şuning uçun ham har qanday muammoli masala böyiça joyida haqiqatni tan olinsa yengil köçadi.
Şu örinda bir misol. Hammaning xabari bor, Samarqand şahrini har bahorda, kuzda suv bosadi. Bu holat eskitdan bor edi. Ob-havo (ayniqsa bahorda) injiqliklari, joyning relefi bunga ta'sir körsatadi. Joriy yilda ham köp yoğingarçilik böldi. May oyida yoğingarçilik me'yoridan qariyb uç barobar köp böldi. Internet tarmoqlarida Samarqandni suv bosganligi, hattoki qayiqda suziş mumkinligi haqida xabarlar tarqatildi. Şundan söng bir uçraşuvimizda menga aniq savol berişdi: “Biz qaçongaça suv ostida qolamiz? Bizga aniq javob bering”
Qanday aniq javob beriş mumkin, suvda qolmaymiz desak notöğri böladi va bunga juda katta mablağ sarflanadi. Şunda men aytdim: birinçidan, bu muammoga biz ham aybdormiz, çora-tadbir körmaganimiz uçun. Ikkinçidan, aholi ham aybdor. Çunki çiqindini suvga taşlagan, natijada tiqilib qolib, şu vaziyatga sababçi bölgan. Uylarini ham noqonuniy qurib olgan. Davlat köpçiligiga hujjatlari noqonuniy bölsa ham uylarini qonuniylaştirib berdi. Ayrimlar kanalning ustiga uy qurib olgan, uy qurganlar buning noqonuniy ekanligini bilmagandir, mahalliy hokimiyat vakillari, ya'ni kadastrlar ularga kadastr hujjatlarini tayyorlab bergan. Endi bu uylarni buzaylik desak, kompensatsiya puli tölaş kerak. Buzmaylik desak, suv ostida qolib ketadi.
Şuning uçun odamlarga bu murakkab vaziyatni aytdik va kelgusi yili albatta natijasini sezasizlar, deb va'da berdik. Şundan keyin Siyob hamda Çaşma kanalini, şahardagi 82 km uzunlikdagi kanal va ariqlarni tozalaş işlarini boşlab yuborganmiz. Şuningdek, köplab noqonuniy qurilmalarni oliş, yangi-yangi tarmoqlarni tortiş uçun katta dastur qilganmiz va şu böyiça iş olib boriladi. Şu masala böyiça bizga qöşilib yordam beruvçilar köpaydi, şu bilan vaziyatdan çiqdik va özimizga katta mas'uliyat oldik. Xudo xohlasa, kuzda Samarqand şahrida toşqinlar bölmasligiga kafolat bermaymiz-u, lekin vaziyat ança barqarorlaşadi va yaxşilanadi.
Şundan söng onlayn oçiq muloqotning eng qizğin pallasi boşlandi. Ya'ni moderator tomonidan viloyat hokimiga respublika yoşlaridan taqdim qilingan umumlaştirilgan savollar asosida tayyorlangan qisqa savollar yöllandi.
Moderator: Yoşligingizda öqigan ilk kitobingiz va hozirda eng sönggi öqigan kitobingiz qaysi?
Hokim: Ilk öqigan kitobimni eslaşim qiyin. Eng avvalo, ertak kitob öqiganman. Oxirgi öqigan kitobim yozuvçi Yuval Noa Hararining “XXI asr uçun 21ta saboq” nomli kitobi. Uni boşqalarga ham tavsiya qilaman, bugungi kundagi real holatlar va faktlar bilan yozilgan asar.
Moderator: Siz havas qiladigan eng yaxşi lider?
Hokim: Umuman olganda, har bitta rahbarning töğridan-töğri rahbari böladi. Hokimlarning töğridan-töğri rahbari bu - Özbekiston Respublikasi prezidenti hisoblanadi. Albatta, ularni men özim havas qiladigan lider deb bilaman. Şavkat Miromonoviç rahbarligida juda katta, keng qamrovli işlar olib borilyapti. Internet tarmoqlarida ham öqiş mumkin. Şunga qarasangiz, bunga butun dunyo tan beryapti. Bunday rahbar bilan bu şaroitda işlaş uçun juda qattiq mehnat qiliş kerak. Eski tizimdan qolib ketgan kamçiliklar köp. Bularning hammasini zör qila olganimiz yöq. Lekin qilinayotgan işlar, amalga oşirilayotgan islohotlar juda katta.
Moderator: Yaxşi körgan milliy musiqangiz?
Hokim: Dilxiroj.
Moderator: Agar imkoniyat bölsa, qaysi tarixiy şaxs bilan suhbatlaşgan bölardingiz?
Hokim: Buning imkoniyati yöq.
Moderator: Qaysi sport turiga qiziqasiz?
Hokim: Futbolga qiziqaman.
Moderator: Özbekistondagi qaysi madaniy meros obektiga oilaviy borişni taklif etasiz?
Hokim: Samarqandga, samarqandlik bölganim uçun Şohizinda majmuasiga kelsa, odam ruhan yengil böladi. Juda uluğvor joy, deb hisoblayman. Yana menga yoqadigan joy Xorazm, Xiva, Içan qal'a. Menga juda yoqadi, köpçilikka şu ikki obektga borişni tavsiya qilaman.
Moderator: Siz yoqtirgan eng yaxşi milliy va jahon kinosi?
Hokim: Milliy kinolardan “Mahallada duv-duv gap”. Neça marta körsangiz ham körgingiz keladi. Jahon kinosidan “Kavkaz asirasi”, “Şurikning sarguzaştlari”. Bu filmlar ham ölmas asarlar hisoblanadi.
Moderator: Muhabbatga işonasizmi?
Hokim: Işonaman.
Respublika yoşlariga tilaklaringiz?
Hurmatli yoşlar, sizlarni “Yoşlar kuni” bilan çin qalbdan tabriklayman. Ilohim, sizni yaxşi körgan insonlar baxtiga omon bölinglar. Sizni heç qaçon omad tark etmasin. Doimo hayotdan unumli foydalanib, ertaga “eh, attang”, degan sözni işlatmasligingizga tilakdoşmiz. Ota-onangiz, yaqinlaringiz baxtiga omon böling!
ÖzMTDP Markaziy kengaşi bölim boşliği Doniyor Toşboyev tayyorladi
