Andijon boksining buguni, «Malibu»dan ilhomlanayotgan yoshlar va yolg‘onchi menejyerlar – o‘zbek boksi haqida Muhammadqodir Abdullayev va O‘tkirbek Haydarov bilan suhbat

Muhammadqodir Abdullayev: – Oxirgi paytlarda Andijon boks maktabiga havas qilib, Farg‘ona, Buxoro va Xorazm boks maktablari ham o‘sdi. Hamma viloyatlar bir yoqadan bosh chiqarib, bir maqsad yo‘lida rivojlanib bormoqda.

Bugungi kunda yoshlarga berilayotgan imkoniyatlarga havas qilamiz. Ulardan faqat harakat qilish qolmoqda. Hozir yoshlar g‘olib bo‘lsa, prezident tomonidan «Malibu», uy berilyapti. Chempion bo‘lgan yigitlar Milliy gvardiyaga olinyapti. Ular boksdan ketgandan keyin ham Milliy gvardiyada ishlab oyiga 10-20 mln so‘m maosh olishadi. Yosh bokschilar bundan motivatsiya olyapti. Bizning davrimizda bunaqa bo‘lmagan.

O‘tkirbekning til bilish zarurligi haqidagi fikrlari to‘g‘ri. Bolalarga chet tilini o‘rgatish kerak. Masalan, til bilmaganim uchun menejyerlar meni aldashgan, pullarimni berishmagan. Qizig‘i, o‘sha menejyer o‘zbek. O‘zbek bo‘la turib aldagan. 100 ming dollar pulimni bermagan. Hozirgacha oldiga boraman. «Qayerga borsang, bor» deydi. Yoshlar shunaqa aldanmasin. Ular shunday xatoga yo‘l qo‘yishmasin deb, ishlab turgan oshxonamni o‘quv markaziga aylantirdim. Bolalar til o‘rganishyapti.

– Sizlarning davringizdagi Andijon boks maktabini butun dunyo tanirdi. So‘nggi yillarda boshqa viloyatlarda boks rivojlangani bilan bir qatorda Andijonda pasayish kuzatilmayaptimi?

Haydarov: – Umuman olganda pasayish bo‘lgani yo‘q. Bir vaznda 2tadan bokschilarimiz to‘g‘ri kelib qoldi. Iqboljon Xoldorov vaznini o‘zgartirdi. Albatta, bir ko‘tarilishdan keyin tushish ham bo‘ladi. Buning yaxshi tomoni bor. Murabbiylar jipslashishadi.

Yana bir muammo – ichki musobaqalar kamayib ketgani. Pandemiyadan so‘ng turnirlarni ko‘paytirishimiz kerak.

– Andijon boksining ustunligi nimada bo‘lgan? Ishlash uslubi qanday?

Abdullayev: – Ustunligimiz murabbiy bo‘lgan. Mars Qo‘chqorov har bir bolaning psixologiyasidan kelib chiqib muomala qilardi. Masalan, o‘zim bilan bo‘lgan voqeani aytib bersam. Jahon chempionati finalida 2-raunddan keyin raqibimga 7:13 hisobida yutqazayotgan bo‘lganman. Lekin 3-raunddan oldin murabbiyimiz: «Muhammadqodir, sen yutyapsan. Yana ozgina qo‘shsang bo‘ldi», degan. Bundan ilhomlanib, 3-raundda hisobni 17:13ga keltirib, g‘olib bo‘lganman. Jangdan keyin televizorda qayta ko‘rsam, aslida 2-raunddan keyin yutqazayotgan ekanman. O‘shanda murabbiy ruhiyatimni cho‘ktirmay, g‘alaba qozonishimga sababchi bo‘lgan. Agar charchagan holatimda «yutqazyapsan» deganda yakunda ham yutqazishim mumkin edi. Hozir ustozlarimizdan shunday xususiyatlarni «o‘g‘irlayapmiz».

Vaqtida ustozlarimizga gap qaytarganmiz. Hozir murabbiy bo‘lib, ularning qadrini bildik va yoshlikdagi ishlarimiz uchun uzr ham so‘radik. 

– Gullagan davringizda eng qiyin raqiblar qayerdan bo‘lgan?

Haydarov: – Rossiyalik Gaydarbek eng qiyin raqibim edi. Qozog‘istondan ham Sovet davridan kuchli bokschilar chiqqan. Ularda chempionlar ko‘p edi. Bizda faqat Rufat Risqiyev bo‘lgan. So‘nggi yillarda ulardan o‘zib ketishga erishdik.

Abdullayev: – Kubalik bokschilar. Avvallari «Kuba» desa, hammani sir bosardi. Hozir Riodagi olimpiadadan so‘ng «O‘zbekiston» desa ringga o‘ylab chiqadigan bo‘ldi. Boshqa davlatlar bizning yutuqlarimiz sababini qidirishyapti.

– Havaskor boksdan professional boksga o‘tishda qanday qiyinchiliklar bor?

Haydarov: –  Qiyinchilik yo‘q. Ikkalasida ham kuniga 2 mahaldan mashg‘ulot o‘tkaziladi. Farq iqtisodiy jihatda ko‘rinadi, xolos. Professional boksda AQSh maktabi kuchli. Ularning jamoasida psixologi, diyetologi, marketologi, shifokori – hammasi bor. Ko‘p narsa moddiy tomonga borib taqaladi.

Abdullayev: – Professional boksning yaxshi tomoni, aniq raqibga qarshi kamida 2-3 oy tayyorlanasiz. Uning janglari yozilgan disklarni ko‘rib tahlil qilasiz, sparring raqib bilan mashg‘ulot o‘tkazasiz. Havaskor boksda esa musobaqagacha vaznni saqlashingiz kerak. Bugun bo‘yi past chapaqay raqib bilan tushsangiz, ertaga baland bo‘yli bokschi bilan jang qilasiz.

– Boks bilan shug‘ullanmoqchi bo‘lgan bolalarga qanday maslahat bergan bo‘lardingiz?

Haydarov: – Boks bilan 10 yoshdan shug‘ullangan ma'qul. Masalan, 6-7 yoshli bolalarni oldimizga olib kelishsa, gimnastikaga yuboramiz. Gimnastikadan keyin bola har qanday sport turiga tayyor bo‘ladi. 3-4-sinfgacha gimnastikaga borib, so‘ng boksga kelishi to‘g‘ri bo‘ladi.

Abdullayev: – Ota-onasi ruxsati bilan, avvalo, shifokor ko‘rigidan o‘tib boksga kelaversin. Eshiklarimiz ochiq.

Bobur Akmalov suhbatlashdi