Yakunlangan haftaning Oʻzbekiston hayotiga oid ayrim mavzulari – Kun.uz dayjestida.
Pensiya yoshi oshadi
Va nihoyat koʻpdan beri minbarlar orqali gapirib kelinadigan pensiyaga chiqish yoshini oshirish masalasi rasmiy tus ola boshladi. Iqtisodiyot va moliya vazirligi pensiya tizimini tubdan isloh qilishni nazarda tutuvchi qaror loyihasini jamoatchilik muhokamasiga qoʻydi.
Loyihadagi eng muhim yangilik bu 2028-yil 1-yanvardan boshlab pensiya yoshi har yili 3 oyga oshirib borilishi va 2039-yilda erkaklar uchun 63 yoshga va ayollar uchun 58 yoshga yetkazilishi haqida.
Shuningdek, loyihaga koʻra, 2027-yil 1-yanvardan boshlab:
pensiyani hisoblab chiqarish uchun inobatga olinadigan oxirgi mehnat faoliyati davomidagi besh yillik ish haqi davri har yili bir yilga oshirib borilgan holda yigirma yillikdagi ish haqi davriga yetkaziladi. Bunda pensiya tayinlashda oʻrtacha ish haqini aniqlashda fuqaroning eng past daromadli davrining 10 foizini pensiya hisob-kitobidan chiqarib tashlash tartibi joriy etiladi;
yoshga doir pensiya tayinlash uchun belgilangan kamida 7 yil ish staji har yili bir yilga bosqichma-bosqich oshirilgan holda 2034-yilga borib 15 yilga yetkaziladi. Bunda eng kam ish stajiga ega boʻlmagan fuqarolarga umumiy belgilangan pensiya yoshidan besh yildan keyin yoshga doir nafaqa olish huquqi saqlanib qoladi.
2027-yil 1-yanvardan boshlab oʻrtacha oylik ish haqi pensiya hisoblash bazaviy miqdorining 15 baravaridan kam boʻlgan fuqarolar tomonidan jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻiga ixtiyoriy ravishda ish haqining 5 foizi miqdorida oʻtkazgan mablagʻiga 50 foizgacha tabaqalashtirilgan miqdorda davlat byudjeti mablagʻlari hisobidan qoʻshimcha toʻlab beriladi. Bundan tashqari, oʻrtacha oylik ish haqining pensiya hisoblash bazaviy miqdorining 15 baravaridan yuqori qismidan 1 foizi miqdoridagi mablagʻ ijtimoiy soliq hisobidan fuqaroning jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻiga toʻlab beriladi va ushbu miqdor 2033-yildan 2 foiz hamda 2040-yildan 3 foizga yetkaziladi.
Fuqarolarga jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻidagi mablagʻlarni investitsiya va moliyaviy vositalarga joylashtirishda ishtirok etish imkoniyati beriladi.
2030-yil 1-yanvardan boshlab jamgʻarib boriladigan pensiya hisobvaragʻidagi mablagʻlardan fuqarolar ogʻir kasallikka chalinganda davolanish uchun hamda ipoteka kreditiga boshlangʻich toʻlov sifatida foydalanish huquqi beriladi.
Pensiya jamgʻarmasi rahbari Murodbek Otajonov loyihani tushuntirarkan, pensiya yoshini oshirish taklifini aholining oʻrtacha umr koʻrish davomiyligi uzaygani bilan izohladi.
“Pensiya yoshini oshirishning birinchi sababi jamiyatimizda insonlarning oʻrtacha umr koʻrish davri uzaygani bilan bogʻliq. Oʻzbekistonda 1993-yildan beri pensiya yoshi oshirilmagan. 1993-yilda mamlakatda oʻrtacha umr koʻrish davomiyligi 67,3 yosh boʻlgan. 2025-yilga kelib bu koʻrsatkich 75,4 yoshga yetdi. Erkaklarimizda oʻrtacha umr koʻrish 72,39 yosh, ayollarimizda 77 yosh”, degan jamgʻarma rahbari.
Murodbek Otajonovning aytishicha, hozir Oʻzbekistonda 4,3 million nafar pensioner bor va bu aholining 11,2 foiziga teng. 2040-yilga borib, pensionerlar soni 8 million nafarga, aholi sonidagi ulushi esa 15 foizgacha yetishi prognoz qilinmoqda. Oʻz navbatida 2039-yilda oʻrtacha umr davomiyligi erkaklarda 74 yosh, ayollarda 78 yoshga yetishi kutilyapti.
Joriy yil boshida mamlakatda 60 yoshdan oshsa-da, staji yetmagani sababli pensiyaga chiqa olmaganlar soni 470 ming nafarga yetgan.
Loyihaning boshqa tafsilotlari hamda odamlarni qiziqtirgan eng muhim savollarga hamkasbim Madina Ochilova Pensiya jamgʻarmasi masʼullaridan javob olgan. Kimga qiziq boʻlsa yutub sahifamizda buni topib, tomosha qilishi mumkin.
«Birorta gʻoʻdaygan boyvachcha paydo boʻlsa, kechirmayman!»
Davlat rahbari Oʻzbekistonning kuch tuzilmalari rahbarlarini jiddiy ogohlantirdi.
Shavkat Mirziyoyev Toshkent shahrini ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish, investitsiya va bandlikni oshirish, mahallalarda zamonaviy infratuzilma yaratish masalalari boʻyicha oʻtkazilgan yigʻilishda tadbirkorlik uchun xavfsizlik masalasi muhim ekaniga eʼtibor qaratgan.
Agar hokimiyat tartibni taʼminlay olmasa, faqat iqtisodiy yoʻnalishdagi ishlarning oʻzi yetarli emasligi qayd etilgan.
Prezident tinchlik va osoyishtalikni saqlash uchun huquqni muhofaza qiluvchi organlar yanada jadal ishlashi kerakligini taʼkidlab, ichki ishlar vaziri Aziz Toshpoʻlatovga jinoyatchilikni jilovlash boʻyicha koʻproq ishlash vazifasini qoʻygan.
“Birorta gʻoʻdaygan boyvachcha paydo boʻlsa, birortangni kechirmayman”, degan prezident mamlakat kuch tuzilmalari rahbarlariga qarata.
Partiya rahbari va Madaniy meros agentligi oʻrtasida qarama-qarshilik chiqdi
“Milliy tiklanish” demokratik partiyasi raisi, Qonunchilik palatasi deputati Alisher Qodirov madaniy meros obyektlaridan birini saqlab qolish masalasiga eʼtiroz bildirdi. U binoning Oʻzbekiston milliy madaniyati uchun ahamiyatini savol ostiga oldi.
“Toshkent shahrining oʻrtasida bitta eski, qanaqadir buzib tashlasa ham boʻladigan binoni madaniy meros sifatida qoʻriqlab, sudga berib, janjallashilyapti. Hech kimga kerak emas, bir rus rassomining qanaqadir uyi ekan u. Olib ketishingiz kerak uni, bizga nima keragi bor uning? Bizga qanaqa qadriyati bor uning madaniy meros sifatida? Qanaqa ahamiyati bor? “Shohizinda”ning oldida mingdan biriga toʻgʻri keladimi? Kim rassom boʻlishidan qatʼi nazar”, deydi deputat.
Alisher Qodirov Toshkentning Bobur koʻchasidagi 7-uy manzilida joylashgan tarixiy uy haqida fikr bildirgan boʻlishi mumkin.
Madaniy meros agentligi shu yil 8-sentabr kuni mazkur uydagi moddiy madaniy meros obyektini saqlab qolish masalasi yuzasidan Bosh prokuraturaga murojaat qilgandi.
Agentlik maʼlumotiga koʻra, bino moddiy madaniy meros obyekti sifatida davlat muhofazasida. 2020-yilda agentlik huzuridagi Ilmiy-ekspert kengashi binoni Moddiy madaniy meros obyektlarining Milliy roʻyxatiga kiritish masalasini maʼqullagan. 2021-yilda esa obyektni Milliy roʻyxatdan chiqarish boʻyicha taklif rad etilgan.
Shu bilan birga, Toshkent shahar hokimining 2018-yil 30-oktabrdagi qarori bilan Universal Packing Masters MChJga mazkur manzildagi turar va noturar joy binolarini buzish hamda hududda koʻp qavatli turar joy binosi qurish uchun yer uchastkasi ajratilgan.
Oʻquvchiga zoʻravonlik qilgan oʻqituvchi 2 mln 200 ming soʻmgacha jarimaga tortiladi
Endi oʻqituvchilar oʻquvchilari bilan yanada oʻylabroq gaplashadigan davr keldi. Gap shundaki bolalarni himoya qilish tizimi takomillashtirilishi munosabati bilan ayrim qonun hujjatlariga qoʻshimcha va oʻzgartirishlar kiritishni nazarda tutuvchi qonun imzolandi va kuchga kirdi.
Maʼmuriy javobgarlik toʻgʻrisidagi kodeksning 47-moddasiga kiritilgan qoʻshimchaga koʻra, taʼlim tashkilotida voyaga yetmagan bolalarni tarbiyalash va ularga taʼlim berish borasidagi majburiyatlar oʻz zimmasiga yuklatilgan shaxs tomonidan tarbiya va taʼlim berish jarayonida voyaga yetmagan bolaga nisbatan jismoniy zoʻravonlik sodir etish, shuningdek, uni kamsitish yoki xoʻrlash kabi harakatlarda ifodalangan tarzda tahqirlash - bazaviy hisoblash miqdorining bir baravaridan besh baravarigacha miqdorda (440 ming soʻmdan 2,2 mln soʻmgacha) jarima solishga sabab boʻladi.
Umid qilamizki, tarbiyasi haminqadar oʻquvchilar-u, ularning ota-onalari ushbu qonunni suiisteʼmol qilmaydilar.
Eski kombanylarni yangi deb olib kirishdi
Bir necha yil hukumatning agrosektorida yuqori lavozimlarda ishlagan, oxirgi paytlarda “Oʻzagrolizing” AJ boshqaruv raisi boʻlgan Nodir Otajonov 6 yil muddatga ozodlikdan mahrum qilingani maʼlum boʻldi.
Garchi u avvalroq hibsga olingan boʻlsa-da, Kun.uz jurnalistlari sobiq amaldorning jinoiy qilmishlaridan soʻzlovchi hujjatlarni oʻtgan haftadan qoʻlga kiritdi.
Sud hujjatida keltirilishicha, Nodir Otajonov (2020-yil 24-noyabrdan 2025-yil 8-aprelga qadar “Oʻzagrolizing” AJ boshqaruv raisi lavozimida ishlagan) 2024-yil bahor oylarida Xitoy kompaniyasi vakillari bilan norasmiy aloqa oʻrnatgan. Ularga avval foydalanilgan va qiymati arzon boʻlgan 3 qatorli 100 dona paxta terish kombaynini 2 qatorli “4MZ-2A” rusumli yangi kombayn koʻrinishida qayta taʼmirlab, har birini 80 ming dollardan Oʻzbekistonga yetkazib berishni taklif qilgan.
Ular bu taklifga rozi boʻlsa kombaynlarni import qilish yuzasidan shartnoma imzolanish majburiyatini oʻz zimmasiga olishi evaziga shartnoma umumiy qiymatining 15 foiz miqdorida oʻziga ulush ajratilishi hususida ogʻzaki kelishgan.
Hukmga koʻra, Otajonov Xitoy kompaniyasi bilan 100 ta paxta terish kombayni importi uchun 8 mln dollarlik shartnoma tuzilishini taʼminlash orqali 1 mln 180 ming dollar ulush olgan. U ushbu pullarni doʻstining xonadonida saqlagan.
Jinoyat ishlari boʻyicha Yunusobod tuman sudining 2025-yil 28-oktabrdagi hukmi bilan Nodir Otajonovga 6 yil ozodlikdan mahrum qilish va 206 mln 250 ming soʻm jarima jazolari tayinlangan. Apellyatsiya instansiyasi (2026-yil 23-iyun) jazoni oʻzgarishsiz qoldirgan.
Maʼlumot uchun, Nodir Otajonov 2024-yil avgustda “Oʻzagrolizing” aksiyadorlik jamiyati boshqaruvi raisi sifatida “Sodiq xizmatlari uchun” medali bilan taqdirlangan.
Bu hafta yana nimalar roʻy berdi?
Zamon oʻzgargani sari shaharlar ham oʻzgaradi: yangi yoʻllar ochiladi, ulkan inshootlar quriladi, eski binolar buziladi. Katta qurilishlar zarurati baʼzan shunday chegaraga borib yetadiki, taraqqiyot yoʻlida nafaqat uy-joylar, balki marhumlar manzili boʻlgan qabristonlar ham koʻchirilishiga toʻgʻri keladi. Toshkent viloyatida ham ana shunday jarayon kutilmoqda.
Gap shundaki, Toshkent viloyatida Yangi Toshkent xalqaro aeroporti quriladigan hududda joylashgan 7 ta eski qabriston boshqa qabristonlarga koʻchiriladi. Bu haqda Toshkent viloyat hokimi qaror qabul qilgan.
Qarorda aytilishicha, koʻchiriladigan qabristonlarning ikkitasi Quyi Chirchiq, beshtasi Oʻrta Chirchiq tumanida joylashgan.
Ular: Quyi Chirchiq tumanidagi Sergeli mahallasida joylashgan «Sergeli bolalar» va «Koreys» qabristoni, Oʻrta Chirchiq tumanidagi Yangiyoʻl mahallasi hududida joylashgan «Suvon bagʻish» va «Qudoyqul» musulmon qabristonlari, «Qudoyqul» va «Sariqtepa» koreys qabristonlari hamda «Boris» rus xristian qabristoni.
Ushbu qabristonlarda dafn ishlari uzoq yillar avval toʻxtatilgan. Oʻzbekiston musulmonlari idorasi 2026-yil 10-aprelda bu boʻyicha xulosa bergan.
Qabrlar ochilganda suyak qoldiqlari aniqlansa, ular ehtiyotkorlik bilan yigʻilib, boshqa qabristonlarga qayta dafn etiladi. Koʻchirish ishlari sanitariya-epidemiologiya, ekologik, arxitektura, diniy va jamoatchilik talablariga rioya qilgan holda olib boriladi.
Qarorda qabrlar qaysi qabristonlarga koʻchirilishi ham belgilangan:
«Sergeli bolalar» qabristonidan eksgumatsiya qilingan qabrlar «Shardara» qabristoniga, «Koreys» qabristonidan eksgumatsiya qilingan qabrlar Sergeli mahallasidagi rus-koreys qabristoniga koʻchiriladi.
«Suvon bagʻish» va «Qudoyqul» musulmon qabristonlaridan eksgumatsiya qilingan qabrlar Yangiyoʻl mahallasidagi «Zaynab ona» qabristoniga qayta dafn etiladi.
«Qudoyqul» va «Sariktepa» koreys qabristonlari hamda «Boris» rus xristian qabristonidan eksgumatsiya qilingan qabrlar esa Taraqqiyot mahallasidagi koreys qabristoniga koʻchiriladi.
Qayta dafn qilish ishlari diniy urf-odatlarga muvofiq amalga oshirilishi belgilangan.
Toshkent jamoat transportida yangi rekordlar
Toshkentning metrosi va avtobuslarida odam tashish boʻyicha yangi rekordlar oʻrnatilgani aytildi. 15-sentabr kuni Toshkent shahar avtobuslarida yoʻlovchi tashish boʻyicha rekord qayd etilgan – 1 million 520 ming 113 nafar yoʻlovchi avtobuslardan foydalangan. Xabarni eʼlon qilgan Toshkent shahar transport va yoʻl-transport infratuzilmasini rivojlantirish bosh boshqarmasi avvalgi rekord qancha boʻlganini ochiqlamagan.
14-sentabr kuni metropoliten xizmatlaridan 1 165 550 nafar yoʻlovchi foydalanib, avvalgi eng yuqori koʻrsatkich – 2026-yil 8-may kungi 1 117 061 nafar yoʻlovchi rekordini yangilagan.
