Rudadan qimmatbaho metall olişgaça. Olmaliq kon-metallurgiya kombinatiga press-tur
|01:40 / 29.08.202015 0247 min
25 avgust kuni Olmaliq kon-metallurgiya kombinatida OAV vakillari uçun press-tur taşkil qilindi. Unda jurnalistlar kombinatning işlab çiqariş fabrikalarida bölib, rangli va qimmatbaho metallar işlab çiqariş jarayonlari hamda kombinatni rivojlantiriş borasida qilinayotgan işlar bilan tanişdi.
Kun.uz muxbirining xabar berişiça, press-tur davomida jurnalistlarga dastlab ruda qazib oliş jarayonidan uni to eksport qiliş yoki mahsulot işlab çiqariş uçun yönaltirişgaça bölgan jarayonlar mis metalli misolida tuşuntirib berildi.
Press-tur davomida jurnalistlarga hamrohliq qilgan kombinat matbuot xizmati rahbari Umida Qarşiboyevaga köra, kombinatdagi iş jarayonlari dastlab konlardan ruda qazib olişdan boşlanadi. Qazib olingan ruda esa mis boyitiş fabrikasiga yuboriladi.
«Mis boyitiş fabrikasiga olib kelingan rudalar boyitiş jarayonidan ötadi. Bunda rudadan konsentrat olinadi. Ya'ni ruda maydalanib, qöşimça reagentlar qöşiş orqali boyitiladi va çökma hosil qilinadi.
Hosil bölgan mis konsentrati mis eritiş zavodiga yuboriladi.
Mis eritiş zavodida elektroliz jarayoni orqali xomaki mis va toza mis katodi hosil qilinadi. Bundan qolgan qoldiqlar esa oltin işlab çiqariş uçun Oltin va kumuşni affinajlaş sexiga yuboriladi», – dedi Qarşiboyeva.
Tadbir davomida jurnalistlar yuqoridagi barça jarayonlarga bevosita zavodlarning öziga kirgan holda guvoh bölişdi.
Olmaliq kon-metallurgiya kombinati va uning özgarayotgan faoliyati haqida
1949 yilda taşkil topgan Olmaliq kon-metallurgiya kombinati 70 yildirki, öz faoliyatini barqaror uşlab kelyapti.
U Özbekistonning eng yirik, şu bilan birga mis mahsulotlarini qazib oliş va işlab çiqariş böyiça dunyodagi 30ta eng yirik korxonalar safidan joy olgan ulkan sanoat majmuasi hisoblanadi.
Bugungi kunda kombinat oçiq va yer osti konlaridan rudani qazib oliş, boyitiş va tayyer mahsulot olişgaça bölgan jarayonni özida mujassam etgan 45ta tarkibiy bölinmadan iborat.
Mavzuga oid
Toşkent, Namangan, Jizzax va Surxondaryo viloyatlarida öz bölimlariga ega bu korxonada 36 ming nafardan ziyod işçi-xodimlar mehnat qiladi.
Kombinat direktori örinbosari Azim Mirzajonovning jurnalistlarga ma'lumot berişiça, 2019 yilda kombinatda katod misi işlab çikariş 125,4, metalli rux 129,8, sulfatkislota 109,2,oltin 107,7, kumuş işlab çiqariş esa 129,1 foizni taşkil etgan.
2018-2020 yillarda nodir va kamyob yer metallarini işlab çiqarişni rivojlantiriş dasturi böyiça şu yilning 8 oyi davomida 469 tonna metalli molibden işlab çiqarilişi hamda bu körsatkiç ötgan yilning şu davriga nisbatan ikki barobarga oşdi.
«Tsement işlab çiqariş ham 2 barobarga köpaydi, eksport 893 ming AQŞ dolllarini taşkil etib, ösiş sur'ati 111,3 foizga kötarildi. 2019 yil yakunida 147 ming 250 tonna mis, 90 ming 220 tonna rux, 2 mln tonna sement işlab çiqarildi. Umumiy mahsulot işlab çiqariş 17,6 trln sömni taşkil etib, daromad 2,3 trln.ga yetdi. Davlat budjetiga tölovlar esa 2019 yilda 6,9 trln sömni taşkil etdi», – deydi u.
Biz korxona işçilari bilan ham suhbatlaşdik. Ular suhbat davomida 2019 yilning sentabr oyiga qadar kombinatda 100 ming tonna katod misi olinganini alohida ta'kidlaşdi.
«Kombinat tarixida hali bunaqasi bölmagandi», – deydi ular.
«Yoşlik-1» dunyodagi eng yirik konga aylanişi kutilmoqda
Press-tur davomida ma'lumot berilişiça, Olmaliq kon-metallurgiya kombinatiga qaraşli «Qalmoqir» koni ruda işlab çiqarişda kombinatning boşlanğiç nuqtasi hisoblanadi.
«U oçiq konlar böyiça MDH davlatlari orasida eng yiriklaridan biri. 2017 yilda «Yoşlik-1» koni ham özlaştirila boşlandi. Yaqin orada esa ikki konning birlaşişi natijasida u dunyodagi eng yirik konga aylanadi.
2023 yilga borib birlaşgan konda ruda qazib oliş yiliga 100 mln. tonnaga yetadi», – deydi kombinat matbuot xizmati rahbari Umida Qarşiboyeva.
Insoniyat misdan neça asrlardan buyon foydalanib keladi. Bugungi kunda ham butun jahonda uşbu metallga bölgan ehtiyoj va talab oşsa oşdiki, aslo kamaygani yöq.
Eksporti oşib borayotgan mis va 50 yillik reja
Press-tur davomida kombinatning mis eksporti böyiça faoliyati, bu boradagi asosiy bozorlar bilan qiziqdik.
Savollarimizga kombinatning eksport böyiça metallurgiya xomaşyosini sotiş va ta'minlaş boşqarmasi boşliği örinbosari Azizbek Zokirov javob berdi.
Azizbek Zokirov
«Bugungi kunda bizda işlab çiqarilayotgan mis mahsulotlari 15 davlatga eksport qilinmoqda. Bunda asosiy bozorimiz Turkiya bozori, Yevropa davlatlarida Polşa, MDHda esa Rossiya va Qozoğiston.
Bizda rangli va qimmatbaho metallar böyiça körsatkiçlar yildan yilga ösib bormoqda. Çunki elektrotexnika sanoati ham ösmoqda. Mis esa eng yaxşi tok ötkazuvçi hisoblanadi. Masalan, hozir işlab çiqarilayotgan elektromobillarning 90 foiz ehtiyot qismlari misdan işlanadi», – deydi u.
Boşqarma boşliğiga köra, Özbekistonning mis olişdagi asosiy koni «Qalmoqir» hisoblanadi.
«Ötgan yili 148 ming tonna mis qatodlari işlab çiqardik. Bu yil ham bizga şu körsatkiçni uşlab qoliş topşiriği berilgan. Bu borada 2025 yilgaça möljallangan dasturimiz bor. 2025 yildan boşlab esa yangi dasturga ötiş orqali yiliga 250 ming tonna mis işlab çiqara boşlaymiz.
Umuman olganda, bizning mis zaxiralarimiz 50 yilga yetişi borasida hisob-kitoblar mavjud», – dedi Azizbek Zokirov.
— Özbek misining sifati dunyo bozorida qançalik qadrlanadi?
— Biz işlab çiqarayotgan mis sifati eng oliy darajada, ya'ni «Mark A». Bu işlab çiqarişdagi sifat, xodimlarning mehnati natijasi.
— Rangli metall eksporti davlat uçun har doim ham foydali emas. Uni qayta işlaş natijasida tayyor mahsulot işlab çiqarişdan bir neça marta katta foyda oliş mumkin. Eksportni kamaytirib, lokalizatsiyani oşiriş böyiça qanday rejalar bor?
— Ha, bizda bu borada reja bor. Bizda oxirgi 15 yilda juda köp kabel zavodlari işga tuşirildi. Hozir köproq misni içki bozorga sotyapmiz. Korxonalar esa uni tayyor kabel mahsulotlari şaklida sotişmoqda. Ammo hali bizda köproq mahsulot eksportga yönaltiriladi.
— Misning hozirgi narxi haqida ma'lumot bersangiz.
— Bugungi kunda 1 tonna misning narxi 6,5 ming AQŞ dollari miqdorida baholanmoqda. Bu Londondagi birja narxlari böyiça.
