Bu murakkab kasallik nisbatan kam uchraydi. Lekin bunday tashxis qo‘yilgan bir bemor ham oilasiga yetarlicha tashvish tug‘diradi, o‘zi ham bemisl azob chekadi. Ixtioz qanday kasallik? Davolanishi murakkab ekan, qaysi usullar bilan bemorning og‘irini yengil qilish mumkin? O‘zbekistonda bunday dardga chalinganlar, ayniqsa bolalar uchun qandaydir dasturlar bormi? Shu va boshqa savollarga javob olish uchun shifokor-dermatolog Janna Medetova bilan suhbatlashdik.
– Suhbatimiz boshida ixtioz o‘zi qanday kasallik ekanligi haqida so‘z yuritsak.
– Hammamiz bilamizki, ko‘p hollarda davolanadigan orttirilgan kasalliklardan tashqari tug‘ma, genetik jihatga bog‘liq kasalliklar ham bor. Ulardan biri — ixtioz. Bu teri kasalligi, kuchli quruqlashish, terining doimiy po‘st tashlashi shaklida va umuman, teri zaifligi oshishi bilan namoyon bo‘ladi. Aynan ushbu kasallik va u bilan qanday yashash mumkinligi, eng muhimi, O‘zbekistonda ixtiozga ega insonlar uchun nima qilinayotgani haqida afsuski ko‘pchilik bexabar. Ixtioz –tug‘ilganda darhol yoki hayotning birinchi oylarida o‘zini namoyon qiladigan genetik kasallik bo‘lib, umr bo‘yi davom etadi. Kasallik genlarning “parchalanishi” natijasida yuzaga keladi, buning natijasida teri hujayralarida dag‘allanish jarayoni buziladi. Teri quruq bo‘ladi, unda baliq tangachalariga o‘xshagan tangachalar paydo bo‘la boshlaydi, shuningdek, ba'zi organlar va tizimlar zararlanishi mumkin: ko‘rish, eshitish, tayanch-harakat tizimi, jismoniy va ruhiy rivojlanish sekinlashishi va hokazolar.
Kelib chiqish sabablari turlicha. Har ikkala ota-ona yoki ularning biri ixtiozga chalingan bo‘lsa, barcha bo‘lajak farzandlar xavf ostida. Shuningdek, yaqin qarindoshlik nikohida tug‘ilgan bolalarda ham uchrash ehtimoli ko‘p. Ixtiozning taxminan 40 turi mavjud, ammo barchasining asosiy xususiyatlari bir – terida tangachalar shakllanishi, terining qurishi va qalinlashishi. Shuning uchun bunday insonlarni “baliqcha” deb atashadi.
– Bugungi kunda ixtioz kasalligi qanday davolanadi?
– Afsuski, ixtiozning davosi yo‘q, tibbiyot hozircha bu kasallikni to‘la-to‘kis bartaraf etishga ojiz. Ammo simptomatik davolash, terini parvarish qilish, gigiyena, turli xil terapiya va zarur vitaminlarni olish orqali ixtiozli bemorlarning teri holatini sezilarli darajada yaxshilash mumkin va shu orqali ularning kayfiyatini ham ko‘tarsa bo‘ladi. Bundan tashqari, cho‘milishdan so‘ng namlovchi moylar va kremlardan foydalanish lozim. “Baliqchalar”ning ahvolini tabiiy omillar ham yaxshilashi mumkin. Masalan, yozda ular terisining holati odatda sezilarli darajada yaxshilanadi.
