Nvidia rahbari Ostonaga keldi: Qozoğiston sunʼiy intellekt yönalişida nimalar qilyapti?

Maʼlumotlar – milliy xavfsizlik masalasi

Jensen Xuang suveren sunʼiy intellektning ahamiyatini ham taʼkidlab, mamlakatlar öz maʼlumotlari ustidan nazoratni saqlab qolişi hamda öz tili, madaniyati va milliy ehtiyojlariga mos SI tizimlarini işlatiş salohiyatini rivojlantirişi kerakligini aytdi.

Qozoğiston özining yirik til modellarini işlab çiqişga sarmoya kiritişi kerakmi, degan savolga javob berar ekan, Xuang buni “milliy xavfsizlik masalasi” deb atadi.

“Bu maʼlumotlar sizga tegişli. Xuddi tabiiy resurslaringiz özingizga tegişli bölgani kabi. Jamiyatingizga oid maʼlumotlar ham tabiiy resurslaringizning bir qismidir”, – dedi u.

Xuang qozoq tilidagi SI modellarini işlab çiqiş zaruratiga ham qöşilişini bildirdi. Uning aytişiça, oçiq kodli texnologiyalar mamlakatga barça asosiy texnologiyalarni noldan yaratmasdan turib, öz milliy salohiyatini şakllantiriş imkonini beradi.

“Sizlarda dasturçilar va işlab çiquvçilar juda köp. Bu yerda malakali mutaxassislar salohiyati katta”, – deya qöşimça qildi Xuang.

Nvidia asosçisi, şuningdek, tobora mustaqil işlaydigan SI tizimlari maxfiy maʼlumotlar va raqamli vositalardan foydalana boşlayotgan bir şaroitda sunʼiy intellektni masʼuliyat bilan işlab çiqiş va joriy etiş muhimligini taʼkidladi.

Töqayev bilan uçraşuv va Ostonaning strategiyasi

Prezident Qosim-Jömart Töqayev va Jensen Xuang örtasidagi uçraşuvda SI ekotizimini rivojlantiriş va ikki tomonlama hamkorlikni kengaytiriş masalalari muhokama qilindi.

Töqayev Nvidia kompaniyasining mamlakatdagi texnologik kompaniyalar bilan hamkorligini, jumladan, generativ video sohasida işlaydigan Higgsfield startapi bilan aloqalarini alohida qayd etdi.

Xuang esa sönggi bir yil içida Qozoğiston bilan hamkorlik sezilarli darajada rivojlanganini aytib, Firebird AI KZ, Kazakhtelecom va Higgsfield bilan aloqalarni tilga oldi.

Uçraşuv yakunida Töqayev Nvidia rahbarini sunʼiy intellekt sohasini rivojlantirişga qöşgan hissasi uçun I darajali “Döstlik” ordeni bilan taqdirladi.

10 milliard dollarlik loyihalar

Qozoğistonda 2026-yil – Raqamlaştiriş va sunʼiy intellekt yili deb eʼlon qilingan. Iyun oyida mamlakat hukumati, AQŞning Firebird va Nvidia kompaniyalari iştirokida sunʼiy intellekt hamda raqamli infratuzilma böyiça umumiy qiymati 10 milliard dollar deb körsatilgan kelişuvlar paketi eʼlon qilingan edi.

Öşa paytda boş vazir Oljas Bektenov Nvidia vitse-prezidenti Rev Lebaredyan va Firebird hammuassislari bilan uçraşgan. Kelişuvlar doirasida Qozoğistonning Sunʼiy intellekt va raqamli rivojlaniş vazirligi hamda Firebird örtasida hamkorlik töğrisidagi bitim, şuningdek, Kazakhtelecom va Firebird örtasida Data Center Valley loyihasiga oid hujjat imzolangan.

Aniqlik kiritib ötiş lozim, iyun oyida erişilgan kelişuvlar qiymati 10 mlrd dollarga baholangani – AQŞ kompaniyalari Qozoğistonga şunça investitsiya kiritişini nazarda tutmaydi.

Asosiy loyihalardan biri – Pavlodar viloyatidagi Ekibastuz şahrida qurilişi rejalaştirilgan Data Center Valley data-markazlar majmuasi. Loyiha katta hajmdagi maʼlumotlarni qayta işlaş, sunʼiy intellekt modellarini öqitiş va bulutli hisoblaş xizmatlarini rivojlantiriş uçun infratuzilma yaratişni közda tutadi. Hukumat maʼlumotiga köra, dastlab 300 MW elektr quvvati ajratilgan bölib, keyinçalik majmuani 1 GW'gaça kengaytiriş rejalaştirilgan.

2026-yil iyun oyidagi maʼlumotlarga köra, birinçi bosqiç uçun 215 MW quvvat töliq band qilingan. Loyihaning birinçi obyektini 2027-yilda işga tuşiriş rejalaştirilgan.

Agar rejalar amalga oşsa, Qozoğiston katta hajmdagi sunʼiy intellekt hisoblaş quvvatlarini taklif qiluvçi mamlakatlardan biriga aylanişi mumkin. Biroq buning uçun elektr taʼminoti, sovitiş tizimlari, tarmoq infratuzilmasi, moliyalaştiriş va uşbu quvvatlarga haqiqiy talab mavjudligi hal qiluvçi ahamiyatga ega böladi.

Nafaqat data-markazlar

Qozoğistonning strategiyasi faqat data-markazlar bilan çeklanmaydi. 1-oktabr kuni prezident Töqayev Nvidia vitse-prezidenti Rev Lebaredyan bilan uçraşganida, mamlakatda Nvidia texnologiyalari asosida ikkita superkompyuter klasteri işga tuşirilganini qayd etib ötgan edi.

Jensen Xuang taşrif buyurgan alem.ai markazidagi Alem.Cloud hisoblaş infratuzilmasida Nvidia H200 grafik protsessorlaridan foydalaniladi. Markaz tomonidan qozoğistonliklarga davlat va boşqa xizmatlardan tabiiy tilda foydalaniş imkonini berişga qaratilgan alem.gpt sunʼiy intellekt yordamçisi işlab çiqilgan.

Qozoğistonning yana bir maqsadi – mahalliy texnologik kompaniyalarni xalqaro bozorga olib çiqiş. Taşrif davomida Xuangga mamlakatda işlab çiqilayotgan robototexnika, avtonom boşqaruv, raqamli egizaklar va sunʼiy intellekt infratuzilmasiga oid loyihalar taqdimot qilingan.

Jumladan, Freedom kompaniyasi Olmaota va Ostona şaharlarining raqamli egizaklarini yaratişga qaratilgan City-Scale Physical AI loyihasini taqdim etdi. Loyiha robotlarni haqiqiy şahar muhitida işlatişdan oldin virtual muhitda öqitiş va sinovdan ötkazişga xizmat qiladi.

Higgsfield: mahalliy startapdan xalqaro texnologik kompaniyagaça

Jensen Xuang generativ videolar sohasida işlaydigan Higgsfield kompaniyasi asosçilari bilan ham uçraşdi.

Higgsfield – Qozoğistonning birinçi yunikorni, yaʼni bozor qiymati 1 milliard dollardan oşgan ilk xususiy texnologik kompaniyasi bölib, sunʼiy intellekt yordamida video yaratiş ustida işlaydi. Rasmiy maʼlumotda platforma 40 million nafar unikal foydalanuvçiga egaligi aytilgan.

Higgsfield özining Soul modellarini öqitiş va Supercomputer 2.0 mahsulotini rivojlantirişda Nvidia hisoblaş texnologiyalaridan foydalanadi.

Bu hamkorlikni qozoq rasmiylari alohida urğulaydi: mamlakat faqat xorijiy texnologiyalarni xarid qiluvçi bozor bölib qolmasdan, xalqaro miqyosda raqobatlaşa oladigan texnologik kompaniyalar paydo böladigan muhitni şakllantirişga intilmoqda.