So‘nggi oylarda jahon bozorida oziq-ovqat narxlari tobora ko‘tarilib bormoqda. Bu esa import mahsulotlariga yuqori darajada bog‘liq bo‘lgan mamlakatlarda ichki narxlar barqarorligiga sezilarli ta'sir ko‘rsatishi mumkin.
Markaziy bank e'lon qilgan «2021 yilning I choragi uchun pul-kredit siyosati sharhi»da O‘zbekiston ham go‘sht, yog‘, don, kartoshka va shakar mahsulotlarini import qiladigan davlatlar sirasiga kirishi va jahon bozorida ushbu tovarlar narxlarining o‘zgarishiga yuqori sezuvchan hisoblanishi keltiriladi.
Yog‘ mahsulotlari o‘sishi
Jahon bozorida yog‘ mahsulotlari narxi joriy yilning I choragida yil boshiga nisbatan 21,4 foizga qimmatlashdi.
AQShning Qishloq xo‘jaligi departamenti (USDA) prognozlariga ko‘ra, 2021 yilda kungaboqar urug‘ini yetishtirish 9,3 foizga, zaxiralari esa 38,6 foizga, mos ravishda, kungaboqar yog‘ini ishlab chiqarish 43,1 foizga va zaxiralari 9,9 foizga kamroq bo‘lishi kutilmoqda.
O‘simlik yog‘laridan palma va rapsa yog‘larining sezilarli qimmatlashi o‘tgan mavsumda hosilning kam bo‘lgani, shuningdek, asosiy eksportyor davlatlarda zaxiralar kamayib borayotgani (palma yog‘ining 10 foizga va rapsa yog‘ining 26 foizga kamayishi) bilan izohlanadi.
Shuningdek, biodizel sektori tomonidan soyaga faol talab mavjudligi sharoitida jahon bozorida soya narxiga qo‘shimcha oshiruvchi bosimni vujudga keltirmoqda.
Kungaboqar yog‘ining qimmatlashib borishiga 2021 yil uchun ishlab chiqarish hajmlarining pasayishi bo‘yicha prognozlar (o‘tgan yilga nisbatan 10,6 foiz), shuningdek, Yevropa Ittifoqi, Turkiya, Ukraina va Rossiya tomonidan eksportning kamayib borishi asosiy sabablardan hisoblanadi.
Go‘sht mahsulotlari
Jahon bozorida go‘sht mahsulotlari narxlari mart oyida o‘tgan yilning mos davriga nisbatan 0,5 foizga pasaydi. Biroq so‘nggi 6 oy davomida ushbu mahsulot narxlarida o‘sish kuzatilmoqda.
2021 yilning I choragida go‘sht mahsulotlari o‘sishi 4,3 foizni tashkil etdi. Joriy yilning I chorak yakunlari bo‘yicha mol go‘shti narxlari asosiy savdo hamkorlarimiz Rossiyada 2,9 foizga, Qozog‘istonda 1,2 foizga, Qirg‘izistonda 5,1 foizga o‘sdi.
AQShning Qishloq xo‘jaligi departamenti (USDA) ma'lumotlariga ko‘ra, dunyoda jami go‘sht ishlab chiqarish 2020 yilda 2019 yilga nisbatan 2 foizga kamaydi va 257,9 mln tonnani tashkil etdi.
