Özbekiston hukumati yopiq qaror bilan şakar importini çeklab qöydi. Bu narxlarga taʼsir qiladi

«Özbekiston 2026-yilda kamida 750-800 ming tonna şakar import qiladi. Bu agar kvotalaş işga tuşsa, import 2,5 karra maʼmuriy yöl bilan qisqartirilyapti degani. Çala-çulpa statistikaga köra, mamlakatda yiliga 300 ming tonna atrofida şakar işlab çiqariladi (2026-yil maʼlumotlari yöq). Şakar importi kvotalanişi eski yomon zamonning şakar importini bir qölli va tegişli çöntaklar orqali korrupsiyalaşgan tarzda boşqariş usuli hisoblangan - xuddi yopiq konvertatsiya singari. Hukumatning yopiq qarorida kvotalaşga qaytişni asoslovçi biron bir dalil körsatilmagan.Demak, bizni nima kutyapti? Isteʼmolçilar uçun, ayniqsa kambağal qatlam uçun şakarning qimmatlaşişi. Tadbirkorlar uçun, ayniqsa içimlik va qandolat mahsulotlari işlab çiqaruvçilari uçun bizneslarning yopilişi va qisqarişi, endigina kirib borilayotgan eksport bozorlarining boy berilişi. Tiyiqsiz çinovniklar uçun - çöntak va şerik şakarçilarning paydo bölişi», deya yozdi Bakirov.

Iqtisodçining qöşimça qilişiça, şakar importi kvotalansa, bojning özidan 65 mln dollar boy beriladi.

«Kvotalaş çeklovidan keyin import yillik hisobda örtaça 500 ming tonnaga maʼmuriy qisqartiriladi va şakarning tonnasi 650 dollardan hisob qilinsa ham, davlat byudjeti import bojidan 65 mln dollar yoki örtaça 770 mlrd söm yöqotadi», deydi u.

«Nima uçun yopiq hujjat?»

Iqtisodçi Yuliy Yusupov qarorning yopiq ekaniga urğu bergan holda, uzoq yillardan beri mahalliy işlab çiqaruvçilar samarasiz tarzda qöllab-quvvatlanayotganiga eʼtibor qaratdi.

«Nima uçun yopiq hujjat? Aftidan, mualliflar «juda ham yaxşi iş qilmayotganliklarini» tuşunişadi va jamoatçilik bu haqda bilib qolişini xohlaşmaydi. Axir bu hukumat 1996-yildan beri (konvertatsiya yopilgan yilni eslaysizmi?) «mahalliy işlab çiqaruvçilarni qöllab-quvvatlaş» uçun faol qöllab kelayotgan odatiy çora-tadbirlar töplami-ku. Qolaversa, amaldorlarimiz odatda mahalliy biznes haqida qayğurayotgani va unga yordam berayotganidan faxrlanişadi. Bu safar esa qandaydir tortinçoqlik bordek. Gap şundaki, mamlakatimizda 1996-yildan buyon olib borilayotgan import örnini bosiş siyosati özini şunçalik obrösizlantirdiki, endilikda buni yaşirişga töğri kelmoqda», deydi Yusupov.

Iqtisodçining taʼkidlaşiça, dastlab mahalliy işlab çiqaruvçilarga soliq, bojxona va kredit imtiyozlari beriladi, import mahsulotlariga esa turli tösiqlar joriy etiladi. Davlat kömagida işga tuşgan korxona imtiyozlar tugagaç, erkin bozorda raqobatlaşa olmasligi maʼlum böladi. Şundan söng uni qöllab-quvvatlaş uçun avvalgi imtiyozlar uzaytiriladi yoki yangilari joriy etiladi.

«Aççiq haqiqat şuki, hukumatimiz 1996-yilda boşlangan import örnini bosiş siyosatidan voz keçmagunça bu monopoliya va korrupsiya botqoğidan çiqib ketiş hamda iqtisodiyotimizning barqaror rivojlanişi uçun şaroit yaratiş imkoniyati yöq. Yuqorida tilga olingan «Xizmat doirasida foydalaniş uçun» belgisi mavjudligini hisobga olsak, amaldorlar buni juda yaxşi tuşunişadi. Şuning uçun ham öz harakatlarini yaşirişmoqda. Ammo mamlakatga zarar yetkazayotgan bu amaliyotdan voz keça olişmayapti. Qiziği, nima uçun?» deya xulosa qiladi Yusupov.