Örtaça 1000-1500 AQŞ dollar işlaşi mumkin – Yaponiyadagi vatandoş bilan suhbat
|16:26 / 22.07.202113 8488 min
UzbekLife’ning navbatdagi suhbatdoşi Yaponiyadagi nufuzli NEC Corporation kompaniyasida mehnat faoliyatini olib borayotgan Jörabek Hasanov. Suhbatimiz Yaponiya ta’lim tizimi, migrantlarga yaratilgan imkoniyatlar va şu kabi boşqa mavzularda keçdi.
Özbekistondan Yaponiyaga yöl
Samarqand viloyati Toyloq tumanida tuğilib ösganman. Tumandagi
23 maktabda ta’lim oldim. Söng kollejda “Gidlik” yönalişi böyiça öqiganman. Kollejni tugatgandan keyin 1 yil davomida sayyohlarga yapon tilidan gidlik qildim. Aynan uşbu faoliyat jarayonida oliy ta’limni Yaponiyada oliş istagi paydo böldi.
Ham yapon, ham ingliz tilini mukammal biliş zarur
Yaponiyaga kelganimga 11 yil böldi. Yaponiyada xorijliklar xalqaro kompaniyalarga işga kirişi uçun yapon tilini juda yaxşi bilişlari kerak. Ya’ni siz yapon tilini mahalliy yaponlar bilan deyarli bir xil darajada bilişingiz zarur. Çunki, iş jarayonida barça hujjatlar, kompyuter işlari yapon tilida olib boriladi. Undan taşqari, ingliz tilini biliş ham lozim. IELTS darajangiz 7-8 bölmasa, sizni işga qabul qilişmaydi. Xalqaro kompaniyalarda faqat yapon yoki ingliz tilini biliş bilan işlab bölmaydi. Bularga qöşimça ravişda yapon madaniyatini ham biliş zarur. Hamkasblar yapon millatiga mansub bölgani uçun ular bilan kelişiş, aloqa qiliş uçun yapon madaniyatini biliş muhim hisoblanadi.
Yaponiyada öqiş va iş faoliyati
Özbekistondagi ma’lum bir yapon tiliga aloqador bölgan oliygohlarda Yaponiyada ta’lim oliş uçun grantlar mavjud böladi. Men Yaponiyaga internetdan oliygohni topib, ularga xat yozib, hujjatlarni topşirib kelganman. 2 yil davomida yapon tilini örgatadigan maktabda ta’lim olib, keyin universitetga topşirganman.
Yaponiyada iş topiş jarayoni universitetni bitirişdan bir yil oldin boşlanadi. Uçinçi kurs vaqtida talabalar taşkilotlarning “oçiq eşiklar” kuniga qatnaşadi va kompaniyalarni örganadi. Men ham işga kirgan kompaniyamni öşa joyda körganman. Ular öz taqdimotida kelajakda dunyoni raqamli texnologiya boşqaradi deyişgani uçun bu sohaga qiziqişim ortgan. Özim boşqa yönalişda öqigan bölsam ham, şu sohada işlaşga qaror qildim. Taşkilotning imtihon testlaridan ötib, işga kirişga muvaffaq böldim. U yerda uzoq yillardan beri işlagan yapon hamkasblarim menga işni örganişda katta yordam berişdi. 1-2 yilda mustaqil loyihalarni menga işonib topşirişdi.
Mavzuga oid
Bir marta işonçni yöqotgan kişining yapon jamiyatiga kirişib ketişi qiyin
Ikki davlat örtasidagi öxşaşlik juda köp. Masalan, boşqa kişilarni hurmat qiliş, salomlaşiş, odob-axloq kabi tomonlari özbeklarga öxşab ketadi. Şu sababli bizning kirişib ketişimiz oson.
Farqli jihati sifatida bu xalqning qattiqqölligini keltiriş mumkin. Bu yerda keçikiş mumkin emas. Aytgan gapni, albatta, qiliş kerak. Agar bir marta qilmasangiz, ikkinçi marta sizga işonişmaydi. Bir marta sizga imkoniyat berişadi, boşqa yöq. Şuning uçun bu yurtga kelgan yoki kelmoqçi bölgan kişi mana şu narsalarni e’tiborga olişi zarur. Bir marta işonçni yöqotgan kişining yapon jamiyatiga kirişib ketişi qiyin böladi.
Turli grantlar orqali Yaponiyada ta’lim oliş
Yaponiyaga öqişga kelmoqçi bölganlar oldida asosan, ikkita yöl bor. Birinçisi, yurtimizdagi oliygohlarda öqib, ularda mavjud grantlar asosida keliş. Yaponiyaga aloqador grantlar Toşkent davlat yuridik universiteti, Toşkent davlat şarqşunoslik universiteti, Jahon tillari, şuningdek, Jahon iqtisodiyoti va diplomatiya universitetida köplab topiladi. Grantlar kam sonli bölsa-da, talaba tirişqoq bölsa, ularni yutiş, mutlaqo tekin, davlat hisobidan Yaponiyada öqiş mumkin. Ikkinçi yöli, men 11 yil oldin kelgan yöl, ya’ni talabalar özlari hujjat topşirib, özlari mustaqil ravişda kelişi kerak. Bunda talaba ingliz tilini bilsa, töğridan töğri universitet bilan aloqaga çiqib, hujjat topşirişi mumkin.
IELTS’dan yuqori ball töplagan bölsangiz, yapon hukumati tomonidan ajratilgan turli grantlarni yutsangiz böladi. Yaponiyada qabul, asosan, aprel va oktyabr oylarida böladi. Lekin, 90 foiz qabul aprel oyida böladi. Uşbu qabul uçun hujjatlar topşiriş kuzda boşlanadi. Ular körib çiqilib, suhbatlardan ötgaç, apreldan öqiş boşlanadi.
Öquvçilar uyida, maktabda, poyezdda yoki avtobusda qölida kitob bilan yuradi
Yaponiyada talabalar öqiş uçun kuçli harakat qiladi. Çunki, bu yerda talaba yaxşi öqimasa, öqişdan haydaladi. Buning natijasida talaba kontrakt puliga kuyib qolişi mumkin. Şuning uçun universitet ustozlari tomonidan bosimlar, urişişlar bölmaydi. Qonun-qoidalar aniq belgilab qöyilgani uçun talabalar özlari harakat qilişadi.
Şu örinda örta ta’lim haqida ham ma’lumot berib ötaman. Bu yerda öqiş madaniyati juda kuçli. Yoş bolalar ham uyida, maktabda, poyezdda yoki avtobusda qölida kitob bilan yuradi.
Yaponiya texnologiya va IT jihatdan şu qadar rivojlangan davlat bölsa ham, oilalar kitobxonlikka alohida e’tibor berişadi. Dam oliş kunlari tuman markazidagi kutubxonalarga oilaviy borib vaqt ötkazişadi. Ya’ni kitob öqiş madaniyati oilaning, hayotning bir qismiga aylanib qolgan.
Migrantlarga yöl oçayotgan Yaponiya
Yaponiya mehnat migrantlarini yaqin 10 yildan beri faol qabul qilişni boşlagan. Özbekistondan migrantlarni qabul qiliş yaqin 2-3 yildan beri yölga qöyildi.
Yapon tilini bilişning 1-5 darajalari bor. 1 daraja eng yuqori daraja, 5 daraja eng past daraja hisoblanadi. Migrantlar uçun 4 darajaga ega böliş talab qilinadi. Ya’ni kundalik muloqotda işlatiladigan sözlarini örganiş kerak. Kelişdan avval sinov bölib ötadi. Sinovdan ötsa, şartnoma tuzilib, 3 yildan 5 yilgaça qonuniy mehnat qiliş mumkin.
Yaponiya hukumati 14 ta soha böyiça migrantlarni işga qabul qiladi. Quriliş, qariyalarga qaraş, qişloq xöjaligi, baliqçilik, örmonçilik kabi sohalarda işlaş mumkin. Uşbu sohalarda işlaş orqali örtaça 2000-2500 AQŞ dollari daromad olsa böladi. Soliq, suğurta kabi tölovlardan taşqari bir migrant örtaça 1000-1500 AQŞ dollar işlaşi mumkin. Narx-navo ham şunga yaraşa qimmat. Yaponiyada oylik-maoş 3000-4000 dollar ekanligini ta’ma qilib, işga yollab qöymoqçi böladigan firibgarlar ham bor bölib, ulardan aldanib qolişdan ehtiyot böliş lozim.
100 mingdan ortiq işçi mehnat qiladi
Yuqorida aytganimdek, Tokiodagi NEC Corporation kompaniyasida faoliyat yuritaman. Bu kompaniya Yaponiyadagi eng katta kompaniyalardan biri. 100 mingdan ortiq işçi mehnat qiladi. 130 dan ortiq mamlakatlarda filiallari mavjud. Asosiy faoliyat sohasi axborot texnologiyalari hisoblanadi. Özim uşbu kompaniya xalqaro bölimda faoliyat yuritaman. Biz telekommunikatsiya sohasida işlatiladigan apparatlarni işlab çiqaramiz.
Yaponiyadagi özbeklar
Yaponiyada özbeklar hali diaspora sifatida şakllanmagan, deb öylayman. Çunki, eng erta kelganlarga ham 20 yil böldi. Assotsiatsiya doirasida turli tadbirlarda yiğilişimiz mumkin. Lekin diaspora bölib turli masalalarda yiğilişlar qiliş hali u darajada keng yölga qöyilmagan. Bu yerda köpçilik talabalarning öqişdan böş vaqti oz böladi. Işlayotganlar ham vaqt topişi biroz qiyinroq. Şunga qaramasdan, bu yerdagi vatandoşlarimiz bir-biri bilan ançayin ahil deyiş mumkin.
