Samarqandda «uç avlod uçraşuvi»: general Matlubov jinoyatçilikning oldini oliş tajribasi bilan örtoqlaşdi

Sobiq içki işlar vaziri faoliyati davomida duç kelgan murakkab vaziyatlarni eslar ekan Farğonadagi mesxeti turklari va özbeklar örtasidagi janjal haqida gapirdi: «Farğonada özbek va turk ikki kişi qulupnay talaşib urişgani ortidan katta mojaro çiqqani aytiladi. Ikki kişining qulupnay talaşgani ortidan bunaqa katta janjal bölmaydi-ku? Buning ortida uçinçi kuçlar turgandi, uyuştirilgandi.

Keyin mustaqillik yillarida ham köp voqealar böldi. 1992 yil Samarqandda bir guruh odamlar qöliga armatura, rezina tayoq olib qişloq xöjaligi universitetidan boşlab yöl yuzidagi köziga köringan derazalarni sindirib ketişdi. Biz borib ularni qurşab oldik. Batalon xodimlari qurollarni tortib olişdi, qölga tuşganini avtobusga solib olib ketdik.

Köp ötmay bu hol yana takrorlandi. Registondagi «Möjiza» konsert zalida bir qöşiqçi konsert qöydi. Uçinçi kun janjal çiqdi. Aksari qişloq xöjaligi instituti talabalari bölgan. Ular nima talab qilayotganini özi ham tuşunmagan, çunki talabalar bunaqa katta janjal paydo qilolmaydi. Ularning çetdagi domlalari taşkilotçi bölgan. Keyin ularni qölga oliş uçun kuç işlatişga majbur böldik, çunki boşqaçasiga tinçitib bölmasdi. Şunda talabalardan ba'zilari kasalxonaga tuşgan. Men şahar içki işlar boşqarmasi boşliği edim. Talabalar tinçişi uçun 10-15 nafar militsiya xodimini qamaş kerakligini aytişdi. Ular mening komandamni bajargan, men javob beraman, bugun ikkita militsiyani qamasangiz, qolgan xodimlar aytganingizni qilmay qöyadi, dedim. Gapingga javob berasanmi, deyişdi. Javob beraman, dedim. Şunday qilib qiyin vaziyatdan çiqib ketganmiz», dedi sobiq içki işlar vaziri.

General Matlubov ekstremizm bilan kuraş qaçon boşlangani haqida ham gapirdi: «Bizda avval terrorizm, ekstremizm degan narsalar yöq edi. Içki işlar xodimlari jinoyatçilikning oldini oliş, oçilmagan jinoyatni oçiş bilan şuğullanardi. 1992 yil Namanganda hokimiyatni egallab islom davlati tuzaman, deyişdi. Öşandan terrorizm, ekstremizm degan tuşunçalar hayotimizga kirib keldi. 1999 yil fevraldagi voqealarni eslang. Bir vaqtda 6 ta joyda maşina portlagandi. Keyinçalik boşqa viloyatlarda ham terroristik aktlar böldi. Keyin aniqladik: öşa voqealarni taşkil etganlar Tojikistonga borib boşlanişiga diniy, keyin harbiy bilim olgan. Keyingi bosqiçda ular Çeçenistonga yuborilgan. U yerda Xattab degani bölardi, öşaning jamoasidan ilm olişgan.

1999 yillarda bölgan voqealardan keyin mamlakat içki işlar tizimida ham islohotlar boşlanib, profilaktika inspektorlari lavozimi joriy etildi. Hozirda har bir mahallada bir nafardan profilaktika noziri işlamoqda. Ularning vazifasi juda muhim, çunki jinoyatning oldini oliş aynan ularning faoliyatidan boşlanadi. Inspektor mahalladagi xonadonlarni aylanib çiqişi, odamlar bilan muloqot qilişi, insonlar ularga işonişi kerak. Agar nozir odamlarning işonçini qozonmasa, heç qanday ma'lumot ololmaydi. Kimning qölida ma'lumot köp bölsa, yutuq uniki böladi. Unutmanglar, içki işlar xodimlari xalqning xizmatidagi odam.

Kogonda harbiy ombor portlagandan keyin tumandagi 22 ta mahallaga profilaktika inspektori qöyişni söradik. Natijada 4 yil davomida öşa mahallalarda jinoyat bölmadi, oçilmagan jinoyatlar ham qayd etilmadi. Bugun esa butun mamlakatdagi mahallalarda inspektorlar işlayapti», dedi Matlubov.

General-mayor Raim Karimov söz olar ekan içki işlar xodimi uçun avvalo har qanday insonni qadrlaş muhim ekanini aytdi: «Içki işlar xodimi fuqarolar bilan işlayotganda avvalo uning inson sifatida hurmatini joyiga qöyişi kerak, u jinoyatçi bölsa ham. Özini hurmat qilayotganini sezgaç, jinoyatçi ham şunga yaraşa munosabatda böladi. Hozir internetda ham har xil videolar tarqalyapti. Heç qaçon unutmanglar: aslo qöpollik qilmaslik kerak», dedi general Raim Karimov.

1991-98 yillarda Namangan viloyat prokurori vazifasida işlagan general-mayor Husen Sobirov ham faoliyatidagi murakkab vaziyatlarni esladi: «Namangan voqealari vaqtida Samarqanddan 400 nafar militsiya xodimi Namanganga komandirovkaga borib, kinoteatrning içida yaşab yurişdi. Öşanda içki işlar xodimi, prokurorni öldirib, sarosima yuzaga keltirmoqçi bölişgan, militsiya odamlarni himoya qila olmaydi degan kayfiyat uyğotmoqçi bölişgan. Jinoyatçilarning maqsadi Leninoboddagi köprikni va Qamçin dovonini portlatiş bölgan. Şunday qilib vodiyni ajratib olib, islom davlati qurmoqçi bölişdi. Öşanda juda köp militsiya xodimi halok bölgan, lekin odamlar ölişiga yöl qöymaganmiz.

Men Namanganda prokuror bölganim ham qiziq bölgan. Böritoş Mustafoyev (adliya vaziri va boş prokuror lavozimlarida işlagan) Islom Karimovga buni qanday tayinlaymiz, konstitutsiya yöq-ku, dedilar. Islom Abduğaniyeviç «Böritoş, mustaqil böldik, endi özimiz kadr tayinlaymiz», dedilar. Şunday qilib Namangan prokurori böldim. Men sizlar bilan körişganimdan xursandman. Bugungi içki işlar xodimlariga faqat havas qiliş mumkin. Işoning, juda yaxşi şaroitda işlayapsiz», dedi uçinçi darajali adliya davlat maslahatçisi Husen Sobirov.

Uçraşuv yakunida köplab faxriy içki işlar xodimlari IIVning 30 yilligi kökrak nişoni bilan taqdirlanişdi. Şuningdek, iştirokçilarga Bahodir Matlubovning «Özbekistonda jamoat tartibi va xavfsizligini ta'minlaş tarixi» kitobi sovğa qilindi.